{"id":243,"date":"2024-03-02T21:06:40","date_gmt":"2024-03-02T21:06:40","guid":{"rendered":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/?post_type=chapter&p=243"},"modified":"2024-03-02T21:06:41","modified_gmt":"2024-03-02T21:06:41","slug":"okluzal-tirnaklar","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/chapter\/okluzal-tirnaklar\/","title":{"raw":"Okluzal T\u0131rnaklar","rendered":"Okluzal T\u0131rnaklar"},"content":{"raw":"Birle\u015fik bir destek olu\u015fturmak ve okluzal d\u00fczleme g\u00f6re okluzal anatomiyi restore etmek i\u00e7in, s\u0131kl\u0131kla iki veya daha fazla molar veya premolar di\u015fin meziookluzal veya distookluzalinde uzanan t\u0131rnak tipleridir (\u015eekil 2-3).\r\n\r\n[caption id=\"attachment_251\" align=\"alignnone\" width=\"300\"]\"\u015eekil<\/a> \u015eekil 2-3.<\/strong> Mandibular molar di\u015f \u00fczerindeki meziookluzal t\u0131rnak.[\/caption]\r\n\r\nT\u0131rnak destek di\u015fin sadece bir taraf\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131nda, okluzal y\u00fck\u00fcn b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131\u00adn\u0131 bu tarafa iletir ve di\u015fin devrilmesine sebep olabilir. Okluzal dizimin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan di\u015flerde bu durum avantaj sa\u011flar. Okluzal \u00e7at\u0131\u015fma yaratan b\u00f6lgelerin varl\u0131\u011f\u0131nda, t\u0131rna\u011f\u0131n di\u015fin proksimalinden ba\u015fka bir y\u00fcz\u00fcnde kullan\u0131m\u0131 gerekebilir (\u015eekil 2-4).\r\n\r\n[caption id=\"attachment_252\" align=\"alignnone\" width=\"300\"]\"\u015eekil<\/a> \u015eekil 2-4.<\/strong> Okluzal \u00e7at\u0131\u015fma varl\u0131\u011f\u0131nda t\u0131rnak konumunda de\u011fi\u015fiklik yap\u0131labilir. a) Premolar di\u015fin mezio ve distobuk- kal y\u00fczeyleri ile molar di\u015fin mezio ve distookluzal y\u00fczeyleri \u00fczerindeki okluzal temas alanlar\u0131. b) Premolar di\u015fin disto- lingual ve molar di\u015fin lingual y\u00fczeyleri \u00fczerindeki okluzal t\u0131rnak yerle\u015fimi.[\/caption]\r\n\r\nRotasyona u\u011fram\u0131\u015f bir di\u015fin kro\u015felenmesi gerekti\u011finde, \u00f6ncelikle destek di\u015fin ark \u00fcze\u00adrindeki konumunu d\u00fczeltecek bir kron restorasyonunun yap\u0131lmas\u0131 tercih edilir. Ancak herhangi bir nedenle destek di\u015f restore edilemeyece\u011finde, kro\u015feleme i\u00e7in aksiyal y\u00fczeylerini de\u011fi\u015ftirip, okluzal t\u0131rna\u011f\u0131 mezial veya distal fossa yerine bukkal veya lingual b\u00f6lgesinde kullanmak m\u00fcmk\u00fcn olabilir. T\u0131rna\u011f\u0131n bu b\u00f6lgelere yer\u00adle\u015ftirilmesi pratik olmad\u0131\u011f\u0131nda ise uygun bir yuva haz\u0131rlanarak, destek di\u015fin herhangi bir b\u00f6l\u00adgesi bu ama\u00e7la kullan\u0131labilir.\r\nOkluzal t\u0131rnak, uygun okluzal konuma kadar s\u00fcremeyen di\u015flerde ve a\u015f\u0131nma nedeniyle vertikal boyut kayb\u0131 olan durumlarda okluzyonu restore eder.\r\nGeriye kalan di\u015flerin korunmas\u0131 i\u00e7in, kuvvetlerin di\u015fin uzun aks\u0131 ve periodontal ligamentin y\u00f6n\u00fc boyunca iletilmesi gerekir. Di\u015f destekli bir vakada bunu ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in t\u0131rnak des\u00adtek di\u015fin en az merkezine kadar uzanmal\u0131d\u0131r. T\u0131rna\u011f\u0131n destek di\u015fin ortas\u0131na kadar uzat\u0131lmas\u0131 sayesinde, kuvvet her iki k\u00f6ke ve her iki taraftaki periodontal ligamente ve oradan da kemi\u011fe, e\u015fit derecede iletilir; ki bu en avantajl\u0131 kuvvet iletim \u015feklidir. T\u0131rna\u011f\u0131n geni\u015fli\u011fi di\u015fin bukkolingual geni\u015fli\u011finin \u00fc\u00e7te biri kadard\u0131r. Okluzal t\u0131rna\u011f\u0131n dar ve kal\u0131n olmas\u0131 yerine geni\u015f ve nisbeten ince olmas\u0131 ile diren\u00e7li bir yap\u0131 sergilemesi istenir.\r\nA\u015f\u0131r\u0131 derecede meziale e\u011fimli mandibular molar di\u015flerde, kuvvetler di\u015fin uzun aks\u0131 boyun\u00adca iletilemedi\u011finde, okluzyon kuvvetleri di\u015fin daha fazla devrilmesine neden olur. Bu durumda meziale ilaveten distal y\u00fczde de okluzal t\u0131rnak kullan\u0131labilir. Distaldeki t\u0131rnak di\u015fin daha fazla meziale devrilmesini \u00f6nler.\r\n

Uzun T\u0131rnak<\/strong><\/h2>\r\nPeriodontal y\u00f6nden zay\u0131f di\u015flerin splintlenmesi veya kar\u015f\u0131t\u0131 olmayan di\u015flerin ko\u00adnumunun kontrol\u00fc i\u00e7in kullan\u0131lan, modifiye edilmi\u015f okluzal t\u0131rnaklard\u0131r. Di\u015fler periodontal veya sistemik hastal\u0131klar nedeniyle, genelde kemik deste\u011fini kaybedip normal konumlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirir ve okluzal ili\u015fkilerini kaybederler. Uzun veya devaml\u0131 t\u0131rnak sta\u00adbilize edici bir aparey gibi g\u00f6rev yapabilir. Sentrik temas alanlar\u0131nda veya \u00e7evresinde pozitif okluzal temas ve destek sa\u011flar ve ekzentrik hareketlerde destek di\u015flerdeki lateral kuvvetleri azalt\u0131r. T\u0131rnak iki veya daha fazla di\u015fin okluzal y\u00fczeyi boyunca uzanacak \u015fekilde planlanabilirken, baz\u0131 vakalarda ar\u00adk\u0131n tamam\u0131n\u0131 i\u00e7ine alabilir (\u015eekil 2-5).\r\n\r\n[caption id=\"attachment_249\" align=\"alignnone\" width=\"300\"]\"\u015eekil<\/a> \u015eekil 2-5<\/strong>. Ark\u0131n tamam\u0131nda devam eden uzun t\u0131rnak.[\/caption]\r\n\r\nBir b\u00f6lgeye okluzal kuvvet uyguland\u0131\u011f\u0131n\u00adda, destek olu\u015fturmak \u00fczere di\u015flerin t\u00fcm\u00fc bir b\u00fct\u00fcn olarak kar\u015f\u0131 koyar. Okluzal d\u00fczlemi restore ederek destek olu\u015fturabilir ve di\u015f ark\u0131n\u0131 splintler.\r\n\r\nFossa derin olup kar\u015f\u0131t t\u00fcberk\u00fcl fossa i\u00e7ine s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde oturdu\u011funda, fonksiyon es\u00adnas\u0131nda destek dokular\u0131n kar\u015f\u0131layamayaca\u011f\u0131 oranda lateral kuvvete neden olur. T\u0131rna\u011f\u0131n derin fossay\u0131 dolduracak \u015fekilde yerle\u015ftirilmesi ve kar\u015f\u0131t t\u00fcberk\u00fcl\u00fcn uzunlu\u011funun azalt\u0131l\u00admas\u0131 sayesinde lateral kuvvetler azalt\u0131larak, tolere edilebilir hale getirilir.\r\n

Embraz\u00fcr T\u0131rnak<\/h2>\r\nDirekt tutucunun plan\u0131, embraz\u00fcr (interproksimal) okluzal t\u0131rnaklar\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131 gerek\u00adtirebilir. Birbirine kom\u015fu iki t\u0131rna\u011f\u0131n kullan\u0131m\u0131, kuvvet da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamak ve iskeletin interproksimal kamalama etkisini \u00f6nlemek a\u00e7\u0131s\u0131ndan avantajl\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 zamanda g\u0131dalar\u0131n kontakt noktalar\u0131ndan uzakla\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar (\u015eekil 2-6).\r\n\r\n[caption id=\"attachment_254\" align=\"alignnone\" width=\"300\"]\"\u015eekil<\/a> \u015eekil 2-6.<\/strong> Birbirine kom\u015fu iki di\u015f \u00fczerinde embraz\u00fcr t\u0131rnak kullan\u0131m\u0131, \u00f6zellikle y\u00fck da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ve g\u0131da birikiminin \u00f6nlen\u00admesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan avantajl\u0131d\u0131r.[\/caption]\r\n\r\nBu t\u0131rnaklar i\u00e7in yuva haz\u0131rlan\u0131rken, destek di\u015flerin temas noktalar\u0131n\u0131 elimine etmemek gerekir. Metale dayan\u0131kl\u0131l\u0131k verebilmek i\u00e7in yeterli k\u00fctleyi temin etmek amac\u0131yla, bir miktar di\u015f dokusu uzakla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Ancak min\u00f6r ba\u011flay\u0131c\u0131n\u0131n destek di\u015f \u00fczerinde tork etkisi yaratmamas\u0131 i\u00e7in vertikal y\u00f6nde bir oluk meydana getirmekten ka\u00e7\u0131n\u0131l\u0131r ve okluzyon asla de\u011fi\u015ftirilmez (Bkz. A\u011f\u0131z Haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131; B\u00f6l\u00fcm 10<\/a>).","rendered":"

Birle\u015fik bir destek olu\u015fturmak ve okluzal d\u00fczleme g\u00f6re okluzal anatomiyi restore etmek i\u00e7in, s\u0131kl\u0131kla iki veya daha fazla molar veya premolar di\u015fin meziookluzal veya distookluzalinde uzanan t\u0131rnak tipleridir (\u015eekil 2-3).<\/p>\n

\"\u015eekil<\/a>
\u015eekil 2-3.<\/strong> Mandibular molar di\u015f \u00fczerindeki meziookluzal t\u0131rnak.<\/figcaption><\/figure>\n

T\u0131rnak destek di\u015fin sadece bir taraf\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131nda, okluzal y\u00fck\u00fcn b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131\u00adn\u0131 bu tarafa iletir ve di\u015fin devrilmesine sebep olabilir. Okluzal dizimin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan di\u015flerde bu durum avantaj sa\u011flar. Okluzal \u00e7at\u0131\u015fma yaratan b\u00f6lgelerin varl\u0131\u011f\u0131nda, t\u0131rna\u011f\u0131n di\u015fin proksimalinden ba\u015fka bir y\u00fcz\u00fcnde kullan\u0131m\u0131 gerekebilir (\u015eekil 2-4).<\/p>\n

\"\u015eekil<\/a>
\u015eekil 2-4.<\/strong> Okluzal \u00e7at\u0131\u015fma varl\u0131\u011f\u0131nda t\u0131rnak konumunda de\u011fi\u015fiklik yap\u0131labilir. a) Premolar di\u015fin mezio ve distobuk- kal y\u00fczeyleri ile molar di\u015fin mezio ve distookluzal y\u00fczeyleri \u00fczerindeki okluzal temas alanlar\u0131. b) Premolar di\u015fin disto- lingual ve molar di\u015fin lingual y\u00fczeyleri \u00fczerindeki okluzal t\u0131rnak yerle\u015fimi.<\/figcaption><\/figure>\n

Rotasyona u\u011fram\u0131\u015f bir di\u015fin kro\u015felenmesi gerekti\u011finde, \u00f6ncelikle destek di\u015fin ark \u00fcze\u00adrindeki konumunu d\u00fczeltecek bir kron restorasyonunun yap\u0131lmas\u0131 tercih edilir. Ancak herhangi bir nedenle destek di\u015f restore edilemeyece\u011finde, kro\u015feleme i\u00e7in aksiyal y\u00fczeylerini de\u011fi\u015ftirip, okluzal t\u0131rna\u011f\u0131 mezial veya distal fossa yerine bukkal veya lingual b\u00f6lgesinde kullanmak m\u00fcmk\u00fcn olabilir. T\u0131rna\u011f\u0131n bu b\u00f6lgelere yer\u00adle\u015ftirilmesi pratik olmad\u0131\u011f\u0131nda ise uygun bir yuva haz\u0131rlanarak, destek di\u015fin herhangi bir b\u00f6l\u00adgesi bu ama\u00e7la kullan\u0131labilir.
\nOkluzal t\u0131rnak, uygun okluzal konuma kadar s\u00fcremeyen di\u015flerde ve a\u015f\u0131nma nedeniyle vertikal boyut kayb\u0131 olan durumlarda okluzyonu restore eder.
\nGeriye kalan di\u015flerin korunmas\u0131 i\u00e7in, kuvvetlerin di\u015fin uzun aks\u0131 ve periodontal ligamentin y\u00f6n\u00fc boyunca iletilmesi gerekir. Di\u015f destekli bir vakada bunu ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in t\u0131rnak des\u00adtek di\u015fin en az merkezine kadar uzanmal\u0131d\u0131r. T\u0131rna\u011f\u0131n destek di\u015fin ortas\u0131na kadar uzat\u0131lmas\u0131 sayesinde, kuvvet her iki k\u00f6ke ve her iki taraftaki periodontal ligamente ve oradan da kemi\u011fe, e\u015fit derecede iletilir; ki bu en avantajl\u0131 kuvvet iletim \u015feklidir. T\u0131rna\u011f\u0131n geni\u015fli\u011fi di\u015fin bukkolingual geni\u015fli\u011finin \u00fc\u00e7te biri kadard\u0131r. Okluzal t\u0131rna\u011f\u0131n dar ve kal\u0131n olmas\u0131 yerine geni\u015f ve nisbeten ince olmas\u0131 ile diren\u00e7li bir yap\u0131 sergilemesi istenir.
\nA\u015f\u0131r\u0131 derecede meziale e\u011fimli mandibular molar di\u015flerde, kuvvetler di\u015fin uzun aks\u0131 boyun\u00adca iletilemedi\u011finde, okluzyon kuvvetleri di\u015fin daha fazla devrilmesine neden olur. Bu durumda meziale ilaveten distal y\u00fczde de okluzal t\u0131rnak kullan\u0131labilir. Distaldeki t\u0131rnak di\u015fin daha fazla meziale devrilmesini \u00f6nler.<\/p>\n

Uzun T\u0131rnak<\/strong><\/h2>\n

Periodontal y\u00f6nden zay\u0131f di\u015flerin splintlenmesi veya kar\u015f\u0131t\u0131 olmayan di\u015flerin ko\u00adnumunun kontrol\u00fc i\u00e7in kullan\u0131lan, modifiye edilmi\u015f okluzal t\u0131rnaklard\u0131r. Di\u015fler periodontal veya sistemik hastal\u0131klar nedeniyle, genelde kemik deste\u011fini kaybedip normal konumlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirir ve okluzal ili\u015fkilerini kaybederler. Uzun veya devaml\u0131 t\u0131rnak sta\u00adbilize edici bir aparey gibi g\u00f6rev yapabilir. Sentrik temas alanlar\u0131nda veya \u00e7evresinde pozitif okluzal temas ve destek sa\u011flar ve ekzentrik hareketlerde destek di\u015flerdeki lateral kuvvetleri azalt\u0131r. T\u0131rnak iki veya daha fazla di\u015fin okluzal y\u00fczeyi boyunca uzanacak \u015fekilde planlanabilirken, baz\u0131 vakalarda ar\u00adk\u0131n tamam\u0131n\u0131 i\u00e7ine alabilir (\u015eekil 2-5).<\/p>\n

\"\u015eekil<\/a>
\u015eekil 2-5<\/strong>. Ark\u0131n tamam\u0131nda devam eden uzun t\u0131rnak.<\/figcaption><\/figure>\n

Bir b\u00f6lgeye okluzal kuvvet uyguland\u0131\u011f\u0131n\u00adda, destek olu\u015fturmak \u00fczere di\u015flerin t\u00fcm\u00fc bir b\u00fct\u00fcn olarak kar\u015f\u0131 koyar. Okluzal d\u00fczlemi restore ederek destek olu\u015fturabilir ve di\u015f ark\u0131n\u0131 splintler.<\/p>\n

Fossa derin olup kar\u015f\u0131t t\u00fcberk\u00fcl fossa i\u00e7ine s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde oturdu\u011funda, fonksiyon es\u00adnas\u0131nda destek dokular\u0131n kar\u015f\u0131layamayaca\u011f\u0131 oranda lateral kuvvete neden olur. T\u0131rna\u011f\u0131n derin fossay\u0131 dolduracak \u015fekilde yerle\u015ftirilmesi ve kar\u015f\u0131t t\u00fcberk\u00fcl\u00fcn uzunlu\u011funun azalt\u0131l\u00admas\u0131 sayesinde lateral kuvvetler azalt\u0131larak, tolere edilebilir hale getirilir.<\/p>\n

Embraz\u00fcr T\u0131rnak<\/h2>\n

Direkt tutucunun plan\u0131, embraz\u00fcr (interproksimal) okluzal t\u0131rnaklar\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131 gerek\u00adtirebilir. Birbirine kom\u015fu iki t\u0131rna\u011f\u0131n kullan\u0131m\u0131, kuvvet da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamak ve iskeletin interproksimal kamalama etkisini \u00f6nlemek a\u00e7\u0131s\u0131ndan avantajl\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 zamanda g\u0131dalar\u0131n kontakt noktalar\u0131ndan uzakla\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar (\u015eekil 2-6).<\/p>\n

\"\u015eekil<\/a>
\u015eekil 2-6.<\/strong> Birbirine kom\u015fu iki di\u015f \u00fczerinde embraz\u00fcr t\u0131rnak kullan\u0131m\u0131, \u00f6zellikle y\u00fck da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ve g\u0131da birikiminin \u00f6nlen\u00admesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan avantajl\u0131d\u0131r.<\/figcaption><\/figure>\n

Bu t\u0131rnaklar i\u00e7in yuva haz\u0131rlan\u0131rken, destek di\u015flerin temas noktalar\u0131n\u0131 elimine etmemek gerekir. Metale dayan\u0131kl\u0131l\u0131k verebilmek i\u00e7in yeterli k\u00fctleyi temin etmek amac\u0131yla, bir miktar di\u015f dokusu uzakla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Ancak min\u00f6r ba\u011flay\u0131c\u0131n\u0131n destek di\u015f \u00fczerinde tork etkisi yaratmamas\u0131 i\u00e7in vertikal y\u00f6nde bir oluk meydana getirmekten ka\u00e7\u0131n\u0131l\u0131r ve okluzyon asla de\u011fi\u015ftirilmez (Bkz. A\u011f\u0131z Haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131; B\u00f6l\u00fcm 10<\/a>).<\/p>\n","protected":false},"author":3,"menu_order":1,"template":"","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-243","chapter","type-chapter","status-publish","hentry"],"part":192,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/243","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/243\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":278,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/243\/revisions\/278"}],"part":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/192"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/243\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=243"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=243"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=243"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=243"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}