{"id":63,"date":"2023-05-22T14:20:11","date_gmt":"2023-05-22T14:20:11","guid":{"rendered":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/?post_type=chapter&p=63"},"modified":"2024-03-25T11:02:42","modified_gmt":"2024-03-25T11:02:42","slug":"c-dislere-ve-dissiz-alanlara-iletilen-stresin-dengelenmesi","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/chapter\/c-dislere-ve-dissiz-alanlara-iletilen-stresin-dengelenmesi\/","title":{"raw":"Di\u015flere ve Di\u015fsiz Alanlara \u0130letilen Stresin Dengelenmesi","rendered":"Di\u015flere ve Di\u015fsiz Alanlara \u0130letilen Stresin Dengelenmesi"},"content":{"raw":"Posterior b\u00f6lgede suni di\u015f say\u0131s\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131:<\/strong> Posterior b\u00f6lgedeki protez kaidesinde yer alan suni di\u015f say\u0131s\u0131 azalt\u0131larak, \u00e7i\u011fneme kuvvetlerine maruz kalacak protez alan\u0131 daralt\u0131lmaya\r\n\u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r.\r\n\r\nSuni di\u015flerin bukkolingual geni\u015fli\u011finin azalt\u0131lmas\u0131:<\/strong> \u00c7i\u011fneme kuvvetlerine maruz kalan protez alan\u0131n\u0131n daralt\u0131lmas\u0131n\u0131n bir di\u011fer y\u00f6ntemi bukkolingual geni\u015fli\u011fi az olan suni di\u015flerin\r\ntercih edilmesidir. B\u00f6ylece protez kaidesi alt\u0131ndaki dokulara daha az kuvvet iletilmesinin yan\u0131 s\u0131ra, kuvvetlerin etkisi alt\u0131nda protez kaidesinde olu\u015facak hareket miktar\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131larak,\r\ndestek di\u015flere iletilen tork etkisi de minimuma indirilebilir.\r\n\r\nT\u00fcberk\u00fcllerin keskinli\u011finin korunmas\u0131:<\/strong> Okluzal uyumlamalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 esnas\u0131nda, suni di\u015flerin t\u00fcberk\u00fcl keskinli\u011fi korunarak \u00e7i\u011fneme etkinli\u011fi artt\u0131r\u0131l\u0131p, fonksiyon i\u00e7in gereken\r\n\u00e7i\u011fneme kuvvetinin minimuma indirilmesi ama\u00e7lan\u0131r. B\u00f6ylece destek dokulara iletilen stres miktar\u0131 kontrol edilmi\u015f olur.\r\n\r\nN\u00f6rom\u00fcsk\u00fcler kontrol:<\/strong> Hastan\u0131n dudaklar\u0131, yanaklar\u0131 ve dil hareketlerinin kontrol\u00fc konusundaki yetene\u011fi protez tutuculu\u011fu ve dolay\u0131s\u0131yla destek dokulara gelen stresin azalt\u0131lmas\u0131nda\r\n\u00f6nemli rol oynar. Ancak protez kaidesinin plan\u0131 ve cilal\u0131 y\u00fczeyleri, hastan\u0131n protezini yerinde tutmas\u0131 i\u00e7in gereken kontrol kabiliyetini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde etkiler.\r\n\r\nRijit ana ba\u011flay\u0131c\u0131:<\/strong> Protez kaidelerinde farkl\u0131 eksenler etraf\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan hareketleri azaltabilmek ve y\u00fck\u00fcn destek di\u015fler ve di\u015fsiz b\u00f6lgelerde ark\u0131n her iki taraf\u0131nda e\u015fit \u015fekilde\r\nda\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilmek i\u00e7in ana ba\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n rijit yap\u0131da olmas\u0131 gerekir. Protez kaidesinin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ana ba\u011flay\u0131c\u0131 ile ark\u0131n kar\u015f\u0131 taraf\u0131ndaki di\u015fli b\u00f6lgeye uzat\u0131lmas\u0131 ve protezin bu\r\nb\u00f6lgeden \u00e7e\u015fitli tutucularla desteklenmesi sayesinde kaide hareketleri ve stresler minimuma indirilebilir.\r\n\r\nDirekt tutuculuk:<\/strong> Protezin tutuculu\u011funda ve streslerin kontrol edilmesinde, tutucu kro\u015fe kolunun kontur y\u00fcksekli\u011fi ile olan ili\u015fkisi veya kro\u015fenin konumu, say\u0131s\u0131ndan daha \u00f6nemlidir;\r\n\u00e7\u00fcnk\u00fc tutucu kro\u015fe kolu, y\u0131k\u0131c\u0131 kuvvetleri destek di\u015flere ileten b\u00f6l\u00fcml\u00fc protez eleman\u0131d\u0131r. HBP planlamas\u0131 yap\u0131l\u0131rken, \u00e7ok fazla say\u0131da kro\u015fe kullan\u0131m\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131k haline gelmi\u015ftir. Planlamada kullan\u0131lacak olan kro\u015fe say\u0131s\u0131n\u0131n belirlenmesinde s\u0131n\u0131flaman\u0131n modifikasyon bo\u015fluklar\u0131 esas al\u0131n\u0131r; ancak her destek di\u015fe kro\u015fe yerle\u015ftirilmesi hatal\u0131 bir yakla\u015f\u0131md\u0131r.\r\n\r\nEn ideal kro\u015fe plan\u0131 d\u00f6rtgensel (quadrilateral) pland\u0131r. D\u00f6rt kro\u015fe \u00fczerinde emniyetle yerle\u015fen protezde tutuculu\u011fun yan\u0131s\u0131ra, kald\u0131ra\u00e7 etkisi de dengelenmi\u015f olur (\u015eekil 1-37).\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\u015eekil 1-37. <\/strong>D\u00f6rtgensel kro\u015fe plan\u0131nda, di\u015fsiz bo\u015fluklar\u0131n her iki ucunda kro\u015fe yer al\u0131r. Bu durum maksimum tutuculuk ve stabilite olu\u015fturur.<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\nKro\u015felerin konumlar\u0131 belirlenirken, her iki taraftakiler m\u00fcmk\u00fcn olan en arka di\u015flere, di\u011ferleri\r\nise esteti\u011fin izin verdi\u011fi oranda \u00f6n b\u00f6lgeye yerle\u015ftirilir.\r\n\r\n\u00dc\u00e7 destek di\u015f \u00fczerinde yer alan \u00fc\u00e7gensel (triangular veya tripod) plan da avantajl\u0131d\u0131r. Desteklerin\r\nbirbirinden m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar uzak tutulmas\u0131 sayesinde tutucu kro\u015feler ile protez\r\nen geni\u015f alanda yerle\u015fecektir (\u015eekil 1-38).\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\u015eekil 1-38. <\/strong>\u00dc\u00e7gensel kro\u015fe plan\u0131, modifikasyon bo\u015flu\u011fu\r\ni\u00e7eren Cl II vakalar\u0131nda en ideal kro\u015fe tasar\u0131m\u0131d\u0131r.<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\nGenelde dental ark\u0131n her iki taraf\u0131nda birer adet kro\u015fe kullan\u0131lmas\u0131yla elde edilen bilateral kro\u015fe plan\u0131 di\u011ferleri kadar avantajl\u0131 olmasa da destek di\u015f say\u0131s\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fu durumlarda\r\nne yaz\u0131k ki; tek se\u00e7enektir. Terminal destek di\u015flerin konumu dikkate al\u0131nmadan, ark\u0131n her iki taraf\u0131nda da kro\u015fe kullan\u0131l\u0131r. Bilateral plandaki kro\u015felerin protez kaidesi taraf\u0131ndan olu\u015fturulan kald\u0131ra\u00e7 kaynakl\u0131 streslere kar\u015f\u0131 direnci \u00e7ok azd\u0131r (\u015eekil 1-39).\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\u015eekil 1-39. <\/strong>Bilateral kro\u015fe plan\u0131 Cl I\r\nvakalar\u0131nda ge\u00e7erlidir.<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n\u0130ndirekt tutucular:<\/strong> \u0130ndirekt tutucu, serbest sonlu protezin fulkrum ekseni etraf\u0131ndaki dokudan uza\u011fa do\u011fru rotasyonuna engel olarak, kaidenin yer de\u011fi\u015ftirmesini \u00f6nler ve bu \u015fekilde\r\nkuvvetlerin dengelenmesini de sa\u011flar. Fulkrum ekseninin protez kaidesine g\u00f6re kar\u015f\u0131t taraf\u0131nda yer alan indirekt tutucu, kald\u0131rac\u0131n mekanik avantaj\u0131n\u0131 kullanarak, protez kaidesinin\r\nsadece rezid\u00fcel kretlerden uza\u011fa do\u011fru hareketi esnas\u0131nda etkili olur (Bkz. \u0130ndirekt Tutucular; B\u00f6l\u00fcm 4<\/a>).","rendered":"

Posterior b\u00f6lgede suni di\u015f say\u0131s\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131:<\/strong> Posterior b\u00f6lgedeki protez kaidesinde yer alan suni di\u015f say\u0131s\u0131 azalt\u0131larak, \u00e7i\u011fneme kuvvetlerine maruz kalacak protez alan\u0131 daralt\u0131lmaya
\n\u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Suni di\u015flerin bukkolingual geni\u015fli\u011finin azalt\u0131lmas\u0131:<\/strong> \u00c7i\u011fneme kuvvetlerine maruz kalan protez alan\u0131n\u0131n daralt\u0131lmas\u0131n\u0131n bir di\u011fer y\u00f6ntemi bukkolingual geni\u015fli\u011fi az olan suni di\u015flerin
\ntercih edilmesidir. B\u00f6ylece protez kaidesi alt\u0131ndaki dokulara daha az kuvvet iletilmesinin yan\u0131 s\u0131ra, kuvvetlerin etkisi alt\u0131nda protez kaidesinde olu\u015facak hareket miktar\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131larak,
\ndestek di\u015flere iletilen tork etkisi de minimuma indirilebilir.<\/p>\n

T\u00fcberk\u00fcllerin keskinli\u011finin korunmas\u0131:<\/strong> Okluzal uyumlamalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 esnas\u0131nda, suni di\u015flerin t\u00fcberk\u00fcl keskinli\u011fi korunarak \u00e7i\u011fneme etkinli\u011fi artt\u0131r\u0131l\u0131p, fonksiyon i\u00e7in gereken
\n\u00e7i\u011fneme kuvvetinin minimuma indirilmesi ama\u00e7lan\u0131r. B\u00f6ylece destek dokulara iletilen stres miktar\u0131 kontrol edilmi\u015f olur.<\/p>\n

N\u00f6rom\u00fcsk\u00fcler kontrol:<\/strong> Hastan\u0131n dudaklar\u0131, yanaklar\u0131 ve dil hareketlerinin kontrol\u00fc konusundaki yetene\u011fi protez tutuculu\u011fu ve dolay\u0131s\u0131yla destek dokulara gelen stresin azalt\u0131lmas\u0131nda
\n\u00f6nemli rol oynar. Ancak protez kaidesinin plan\u0131 ve cilal\u0131 y\u00fczeyleri, hastan\u0131n protezini yerinde tutmas\u0131 i\u00e7in gereken kontrol kabiliyetini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde etkiler.<\/p>\n

Rijit ana ba\u011flay\u0131c\u0131:<\/strong> Protez kaidelerinde farkl\u0131 eksenler etraf\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan hareketleri azaltabilmek ve y\u00fck\u00fcn destek di\u015fler ve di\u015fsiz b\u00f6lgelerde ark\u0131n her iki taraf\u0131nda e\u015fit \u015fekilde
\nda\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilmek i\u00e7in ana ba\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n rijit yap\u0131da olmas\u0131 gerekir. Protez kaidesinin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ana ba\u011flay\u0131c\u0131 ile ark\u0131n kar\u015f\u0131 taraf\u0131ndaki di\u015fli b\u00f6lgeye uzat\u0131lmas\u0131 ve protezin bu
\nb\u00f6lgeden \u00e7e\u015fitli tutucularla desteklenmesi sayesinde kaide hareketleri ve stresler minimuma indirilebilir.<\/p>\n

Direkt tutuculuk:<\/strong> Protezin tutuculu\u011funda ve streslerin kontrol edilmesinde, tutucu kro\u015fe kolunun kontur y\u00fcksekli\u011fi ile olan ili\u015fkisi veya kro\u015fenin konumu, say\u0131s\u0131ndan daha \u00f6nemlidir;
\n\u00e7\u00fcnk\u00fc tutucu kro\u015fe kolu, y\u0131k\u0131c\u0131 kuvvetleri destek di\u015flere ileten b\u00f6l\u00fcml\u00fc protez eleman\u0131d\u0131r. HBP planlamas\u0131 yap\u0131l\u0131rken, \u00e7ok fazla say\u0131da kro\u015fe kullan\u0131m\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131k haline gelmi\u015ftir. Planlamada kullan\u0131lacak olan kro\u015fe say\u0131s\u0131n\u0131n belirlenmesinde s\u0131n\u0131flaman\u0131n modifikasyon bo\u015fluklar\u0131 esas al\u0131n\u0131r; ancak her destek di\u015fe kro\u015fe yerle\u015ftirilmesi hatal\u0131 bir yakla\u015f\u0131md\u0131r.<\/p>\n

En ideal kro\u015fe plan\u0131 d\u00f6rtgensel (quadrilateral) pland\u0131r. D\u00f6rt kro\u015fe \u00fczerinde emniyetle yerle\u015fen protezde tutuculu\u011fun yan\u0131s\u0131ra, kald\u0131ra\u00e7 etkisi de dengelenmi\u015f olur (\u015eekil 1-37).<\/p>\n\n\n\n\n
\"\"<\/td>\n<\/tr>\n
\u015eekil 1-37. <\/strong>D\u00f6rtgensel kro\u015fe plan\u0131nda, di\u015fsiz bo\u015fluklar\u0131n her iki ucunda kro\u015fe yer al\u0131r. Bu durum maksimum tutuculuk ve stabilite olu\u015fturur.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Kro\u015felerin konumlar\u0131 belirlenirken, her iki taraftakiler m\u00fcmk\u00fcn olan en arka di\u015flere, di\u011ferleri
\nise esteti\u011fin izin verdi\u011fi oranda \u00f6n b\u00f6lgeye yerle\u015ftirilir.<\/p>\n

\u00dc\u00e7 destek di\u015f \u00fczerinde yer alan \u00fc\u00e7gensel (triangular veya tripod) plan da avantajl\u0131d\u0131r. Desteklerin
\nbirbirinden m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar uzak tutulmas\u0131 sayesinde tutucu kro\u015feler ile protez
\nen geni\u015f alanda yerle\u015fecektir (\u015eekil 1-38).<\/p>\n\n\n\n\n
\"\"<\/td>\n<\/tr>\n
\u015eekil 1-38. <\/strong>\u00dc\u00e7gensel kro\u015fe plan\u0131, modifikasyon bo\u015flu\u011fu
\ni\u00e7eren Cl II vakalar\u0131nda en ideal kro\u015fe tasar\u0131m\u0131d\u0131r.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Genelde dental ark\u0131n her iki taraf\u0131nda birer adet kro\u015fe kullan\u0131lmas\u0131yla elde edilen bilateral kro\u015fe plan\u0131 di\u011ferleri kadar avantajl\u0131 olmasa da destek di\u015f say\u0131s\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fu durumlarda
\nne yaz\u0131k ki; tek se\u00e7enektir. Terminal destek di\u015flerin konumu dikkate al\u0131nmadan, ark\u0131n her iki taraf\u0131nda da kro\u015fe kullan\u0131l\u0131r. Bilateral plandaki kro\u015felerin protez kaidesi taraf\u0131ndan olu\u015fturulan kald\u0131ra\u00e7 kaynakl\u0131 streslere kar\u015f\u0131 direnci \u00e7ok azd\u0131r (\u015eekil 1-39).<\/p>\n\n\n\n\n
\"\"<\/td>\n<\/tr>\n
\u015eekil 1-39. <\/strong>Bilateral kro\u015fe plan\u0131 Cl I
\nvakalar\u0131nda ge\u00e7erlidir.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\u0130ndirekt tutucular:<\/strong> \u0130ndirekt tutucu, serbest sonlu protezin fulkrum ekseni etraf\u0131ndaki dokudan uza\u011fa do\u011fru rotasyonuna engel olarak, kaidenin yer de\u011fi\u015ftirmesini \u00f6nler ve bu \u015fekilde
\nkuvvetlerin dengelenmesini de sa\u011flar. Fulkrum ekseninin protez kaidesine g\u00f6re kar\u015f\u0131t taraf\u0131nda yer alan indirekt tutucu, kald\u0131rac\u0131n mekanik avantaj\u0131n\u0131 kullanarak, protez kaidesinin
\nsadece rezid\u00fcel kretlerden uza\u011fa do\u011fru hareketi esnas\u0131nda etkili olur (Bkz. \u0130ndirekt Tutucular; B\u00f6l\u00fcm 4<\/a>).<\/p>\n","protected":false},"author":128,"menu_order":13,"template":"","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-63","chapter","type-chapter","status-publish","hentry"],"part":3,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/63","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/wp\/v2\/users\/128"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/63\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1175,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/63\/revisions\/1175"}],"part":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/3"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/63\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=63"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=63"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=63"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=63"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}