{"id":210,"date":"2024-03-01T02:27:55","date_gmt":"2024-03-01T02:27:55","guid":{"rendered":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/?post_type=part&p=210"},"modified":"2024-03-03T15:23:02","modified_gmt":"2024-03-03T15:23:02","slug":"4-bolumprotez-bilesenleri-indirekt-tutucular","status":"publish","type":"part","link":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/part\/4-bolumprotez-bilesenleri-indirekt-tutucular\/","title":{"raw":"4. B\u00f6l\u00fcm
Protez Bile\u015fenleri: \u0130ndirekt Tutucular<\/em>","rendered":"4. B\u00f6l\u00fcm
Protez Bile\u015fenleri: \u0130ndirekt Tutucular<\/em>"},"content":{"raw":"Serbest sonlu hareketli protezlerin, primer fulkrum ekseni etraf\u0131nda, dokudan uza\u011fa do\u011fru olan hareketine engel olan protez bile\u015fenine indirekt tutucu<\/strong> denir.\r\n\r\nSerbest sonlu protez okluzal y\u00fck alt\u0131ndayken, fulkrum (Primer Dengeleyici Fulkrum: PDF) ekseni destek di\u015flerin t\u0131rnaklar\u0131ndan ge\u00e7er. Bu fulkrum ekseni etraf\u0131nda olu\u015fan, \u00e7i\u011fneme kuvvetlerinin sebep oldu\u011fu, protez kaidesinin krete do\u011fru olan rotasyon hareketini destek kret veya kretler s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131r (\u015eekil 4-1).\r\n\r\n[caption id=\"attachment_339\" align=\"alignnone\" width=\"300\"]\"\u015eekil<\/a> \u015eekil 4-1.<\/strong> Serbest sonlu kaidenin PDF (primer dengeleyici fulkrum) etraf\u0131ndaki dokuya do\u011fru olan rotasyon hareketi protez kaidesi ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131l\u0131r ve indirekt tutucu bu durumu kontrol edemez.[\/caption]\r\n\r\nProtez kaidesine yap\u0131\u015fkan g\u0131dalar\u0131n etkisi, kom\u015fu dokular\u0131n konu\u015fma, \u00e7i\u011fneme ve yutkunma esnas\u0131nda uygulad\u0131klar\u0131 kuvvetler ve \u00fcst \u00e7enede etkili olan yer \u00e7ekimi kuvveti ile kretten uzakla\u015fma \u015feklinde olu\u015fan rotasyon hareketi ise indirekt tutucular\u0131n kullan\u0131m\u0131 ile \u00f6n\u00adlenebilir. Protez kaidesi kretten uza\u011fa do\u011fru hareket etti\u011finde, fulkrum ekseni t\u0131rnaklardan kro\u015felerin tutucu ucuna kayar (Retantif Fulkrum: RF) ve protezin \u00f6n b\u00f6lgesi yani lingual bar a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru hareket etti\u011finden, alt\u0131ndaki dokularda yaralanmalara neden olur (\u015eekil 4-2a).\r\n\r\n[caption id=\"attachment_340\" align=\"alignnone\" width=\"300\"]\"\u015eekil<\/a> \u015eekil 4-2.a)<\/strong> Serbest sonlu kaideye dokudan uza\u011fa do\u011fru kuvvet uyguland\u0131\u011f\u0131nda, fulkrum okluzal t\u0131rnaktan, kro\u015felerin tutucu ucuna ge\u00e7er (Retantif Fulkrum: RF).[\/caption]\r\n\r\nKuvvetin uyguland\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lge (K) ile RF aras\u0131ndaki kuvvet kolu mesafesi kadar, fulkrumdan \u00f6ne yerle\u015ftirilen t\u0131rnak \u015feklindeki indirekt tutucu, protezin dokudan uza\u011fa do\u011fru olan hare\u00adketine engel olur. \u0130ndirekt tutucu varl\u0131\u011f\u0131nda, fulkrum, sekonder destek \u00fczerine yerle\u015ftirilen indirekt tutucudan ge\u00e7er (Sekonder Dengeleyici Fulkrum: SDF) (\u015eekil 4-2b).\r\n\r\n[caption id=\"attachment_342\" align=\"alignnone\" width=\"300\"]\"\u015eekil<\/a> \u015eekil 4-2.b)<\/strong> Fulkrum hatt\u0131n\u0131n \u00f6n b\u00f6lgesine yerle\u015ftirilen bir indirekt tutucu, kald\u0131r\u0131c\u0131 y\u00f6ndeki kuvvetlere kar\u015f\u0131 destek olu\u015fturarak, protez kaidesini stabilize eder. \u0130ndirekt tutucu fulkrumu (Sekonder Dengeleyici Fulkrum: SDF) olu\u015ftururken, kro\u015fenin tutucu ucu da diren\u00e7 (D<\/strong>) g\u00f6stererek, indirekt tutucuya yard\u0131mc\u0131 olur ve ikinci s\u0131n\u0131f kald\u0131ra\u00e7 olu\u015fur.[\/caption]\r\n\r\nKaide hareketinin dengelenmesi i\u00e7in, indirekt tutucunun m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar fulkrumdan uza\u011fa yerle\u015ftirilmesi gerekir. Anterior di\u015flerin e\u011fimli lingual y\u00fczeyleri, estetik sak\u0131nca ve serbest sonlu kaidenin uzun olu\u015fu gibi nedenlerle, indirekt tutucu olarak kullan\u0131lan t\u0131rnaklar genellikle kuvvet kolu mesafesi kadar fulkrumdan uza\u011fa yerle\u015ftirilemez. \u0130ndirekt tutucuya sahip protezde art\u0131k ikinci s\u0131n\u0131f kald\u0131ra\u00e7 s\u00f6z konusudur.\r\n\r\nTamamiyle do\u011fal di\u015flerden destek alan di\u015f destekli hareketli b\u00f6l\u00fcml\u00fc protezlerde destek di\u015fler \u00fczerindeki direkt tutucular, protezlerin yerinden \u00e7\u0131kma veya d\u00f6nme e\u011filimine kar\u015f\u0131 ko\u00adyar. Bu tip b\u00f6l\u00fcml\u00fc protezler ancak kar\u015f\u0131t ark stabilizasyonu nedeni ile indirekt tutucu gerek\u00adsinimi g\u00f6sterebilirler.\r\n\r\n\u0130ndirekt tutucular, rotasyonel protez kaidesi hareketlerini kontrol etmenin yan\u0131 s\u0131ra baz\u0131 yard\u0131mc\u0131 fonksiyonlar\u0131<\/strong> da yerine getirirler:\r\n
    \r\n \t
  1. \u0130lave destek olu\u015fturarak \u00e7i\u011fneme kuvvetlerini daha fazla say\u0131da di\u015fe da\u011f\u0131t\u0131rlar.<\/li>\r\n \t
  2. \u00d6zellikle tek ba\u015f\u0131na bir di\u015f destek olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu di\u015fe yerle\u015ftirilen indirekt tutucu \u00f6n-arka y\u00f6nde devrilmeye neden olan kald\u0131ra\u00e7 etkisini azaltabilir. Asl\u0131nda bu durum\u00addan m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc birden fazla di\u015f varl\u0131\u011f\u0131nda, destek di\u015fin kom\u015fu di\u015flerle olan proksimal temas\u0131, protez kaidesinin dokulardan uzakla\u015fmas\u0131 esnas\u0131nda destek di\u015fin bu \u015fekilde devrilmesini \u00f6nler.<\/li>\r\n \t
  3. Proteze okluzal y\u00f6nden y\u00fck uyguland\u0131\u011f\u0131nda, ana ba\u011flay\u0131c\u0131n\u0131n destek dokulara g\u00f6m\u00fclme\u00adsini \u00f6nleyerek ilave destek olu\u015ftururlar.<\/li>\r\n \t
  4. \u0130ndirekt tutucunun min\u00f6r ba\u011flay\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n aksiyal di\u015f y\u00fczeyleriyle olan temas\u0131, protezin horizontal kuvvetlere kar\u015f\u0131 stabilize edilmesine yard\u0131mc\u0131 olur.<\/li>\r\n \t
  5. \u0130ndirekt tutucular\u0131 destekleyen \u00f6n grup di\u015fler lingual y\u00f6ndeki harekete kar\u015f\u0131 splintlenmi\u015f olurlar.<\/li>\r\n \t
  6. Serbest sonlu protez kaidesinin beslenmesi veya fonksiyonel \u00f6l\u00e7\u00fc i\u015flemleri esnas\u0131nda, iskelet alt yap\u0131 i\u00e7in \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir referans noktas\u0131 g\u00f6revi yaparak, protezin destek di\u015fler \u00fczerinde do\u011fru konumda yerle\u015ftirilmesini temin ederler.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n\u0130ndirekt tutucunun etkinli\u011fini artt\u0131rabilmesi<\/strong> i\u00e7in baz\u0131 fakt\u00f6rlere dikkat edilmesi ge\u00adrekir:\r\n
      \r\n \t
    1. Direkt tutucular\u0131n etkinli\u011fi:<\/strong> \u0130ndirekt tutucunun fonksiyonunu temin etmesi i\u00e7in, direkt tutucunun protez kaidesi ve t\u0131rnaklar\u0131n destek di\u015ften ve dokulardan uzakla\u015fmas\u0131na diren\u00e7 g\u00f6stermesi gerekir. Kro\u015felerin tutucu u\u00e7lar\u0131 bu fonksiyonu yerine getiremedi\u011finde, indirekt tutucu rotasyon eksenleri etraf\u0131nda meydana gelecek harekete veya protezin b\u00fct\u00fcn\u00fcyle yer de\u011fi\u015ftirmesine engel olamaz.<\/li>\r\n \t
    2. Fulkrum eksenine olan uzakl\u0131\u011f\u0131:<\/strong> Fulkrum ekseni ve indirekt tutucu aras\u0131ndaki mesafe ne kadar artarsa, indirekt tutucu o kadar etkili olur.<\/li>\r\n \t
    3. Ba\u011flay\u0131c\u0131n\u0131n rijitli\u011fi:<\/strong> Protezin herhangi bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde etkisinin zay\u0131flamamas\u0131 i\u00e7in, indirekt tutucular\u0131 destekleyen ba\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n rijit olmas\u0131 gerekir.<\/li>\r\n \t
    4. Di\u015f y\u00fczeylerinin etkinli\u011fi:<\/strong> \u0130ndirekt tutucu, destek di\u015fler \u00fczerinde haz\u0131rlanm\u0131\u015f ve streslere kar\u015f\u0131 koyabilen destek olabilecek b\u00f6lgelere yerle\u015ftirilmeli; e\u011fimli di\u015f y\u00fczeylerinde kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/li>\r\n<\/ol>","rendered":"

      Serbest sonlu hareketli protezlerin, primer fulkrum ekseni etraf\u0131nda, dokudan uza\u011fa do\u011fru olan hareketine engel olan protez bile\u015fenine indirekt tutucu<\/strong> denir.<\/p>\n

      Serbest sonlu protez okluzal y\u00fck alt\u0131ndayken, fulkrum (Primer Dengeleyici Fulkrum: PDF) ekseni destek di\u015flerin t\u0131rnaklar\u0131ndan ge\u00e7er. Bu fulkrum ekseni etraf\u0131nda olu\u015fan, \u00e7i\u011fneme kuvvetlerinin sebep oldu\u011fu, protez kaidesinin krete do\u011fru olan rotasyon hareketini destek kret veya kretler s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131r (\u015eekil 4-1).<\/p>\n

      \"\u015eekil<\/a>
      \u015eekil 4-1.<\/strong> Serbest sonlu kaidenin PDF (primer dengeleyici fulkrum) etraf\u0131ndaki dokuya do\u011fru olan rotasyon hareketi protez kaidesi ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131l\u0131r ve indirekt tutucu bu durumu kontrol edemez.<\/figcaption><\/figure>\n

      Protez kaidesine yap\u0131\u015fkan g\u0131dalar\u0131n etkisi, kom\u015fu dokular\u0131n konu\u015fma, \u00e7i\u011fneme ve yutkunma esnas\u0131nda uygulad\u0131klar\u0131 kuvvetler ve \u00fcst \u00e7enede etkili olan yer \u00e7ekimi kuvveti ile kretten uzakla\u015fma \u015feklinde olu\u015fan rotasyon hareketi ise indirekt tutucular\u0131n kullan\u0131m\u0131 ile \u00f6n\u00adlenebilir. Protez kaidesi kretten uza\u011fa do\u011fru hareket etti\u011finde, fulkrum ekseni t\u0131rnaklardan kro\u015felerin tutucu ucuna kayar (Retantif Fulkrum: RF) ve protezin \u00f6n b\u00f6lgesi yani lingual bar a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru hareket etti\u011finden, alt\u0131ndaki dokularda yaralanmalara neden olur (\u015eekil 4-2a).<\/p>\n

      \"\u015eekil<\/a>
      \u015eekil 4-2.a)<\/strong> Serbest sonlu kaideye dokudan uza\u011fa do\u011fru kuvvet uyguland\u0131\u011f\u0131nda, fulkrum okluzal t\u0131rnaktan, kro\u015felerin tutucu ucuna ge\u00e7er (Retantif Fulkrum: RF).<\/figcaption><\/figure>\n

      Kuvvetin uyguland\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lge (K) ile RF aras\u0131ndaki kuvvet kolu mesafesi kadar, fulkrumdan \u00f6ne yerle\u015ftirilen t\u0131rnak \u015feklindeki indirekt tutucu, protezin dokudan uza\u011fa do\u011fru olan hare\u00adketine engel olur. \u0130ndirekt tutucu varl\u0131\u011f\u0131nda, fulkrum, sekonder destek \u00fczerine yerle\u015ftirilen indirekt tutucudan ge\u00e7er (Sekonder Dengeleyici Fulkrum: SDF) (\u015eekil 4-2b).<\/p>\n

      \"\u015eekil<\/a>
      \u015eekil 4-2.b)<\/strong> Fulkrum hatt\u0131n\u0131n \u00f6n b\u00f6lgesine yerle\u015ftirilen bir indirekt tutucu, kald\u0131r\u0131c\u0131 y\u00f6ndeki kuvvetlere kar\u015f\u0131 destek olu\u015fturarak, protez kaidesini stabilize eder. \u0130ndirekt tutucu fulkrumu (Sekonder Dengeleyici Fulkrum: SDF) olu\u015ftururken, kro\u015fenin tutucu ucu da diren\u00e7 (D<\/strong>) g\u00f6stererek, indirekt tutucuya yard\u0131mc\u0131 olur ve ikinci s\u0131n\u0131f kald\u0131ra\u00e7 olu\u015fur.<\/figcaption><\/figure>\n

      Kaide hareketinin dengelenmesi i\u00e7in, indirekt tutucunun m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar fulkrumdan uza\u011fa yerle\u015ftirilmesi gerekir. Anterior di\u015flerin e\u011fimli lingual y\u00fczeyleri, estetik sak\u0131nca ve serbest sonlu kaidenin uzun olu\u015fu gibi nedenlerle, indirekt tutucu olarak kullan\u0131lan t\u0131rnaklar genellikle kuvvet kolu mesafesi kadar fulkrumdan uza\u011fa yerle\u015ftirilemez. \u0130ndirekt tutucuya sahip protezde art\u0131k ikinci s\u0131n\u0131f kald\u0131ra\u00e7 s\u00f6z konusudur.<\/p>\n

      Tamamiyle do\u011fal di\u015flerden destek alan di\u015f destekli hareketli b\u00f6l\u00fcml\u00fc protezlerde destek di\u015fler \u00fczerindeki direkt tutucular, protezlerin yerinden \u00e7\u0131kma veya d\u00f6nme e\u011filimine kar\u015f\u0131 ko\u00adyar. Bu tip b\u00f6l\u00fcml\u00fc protezler ancak kar\u015f\u0131t ark stabilizasyonu nedeni ile indirekt tutucu gerek\u00adsinimi g\u00f6sterebilirler.<\/p>\n

      \u0130ndirekt tutucular, rotasyonel protez kaidesi hareketlerini kontrol etmenin yan\u0131 s\u0131ra baz\u0131 yard\u0131mc\u0131 fonksiyonlar\u0131<\/strong> da yerine getirirler:<\/p>\n

        \n
      1. \u0130lave destek olu\u015fturarak \u00e7i\u011fneme kuvvetlerini daha fazla say\u0131da di\u015fe da\u011f\u0131t\u0131rlar.<\/li>\n
      2. \u00d6zellikle tek ba\u015f\u0131na bir di\u015f destek olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu di\u015fe yerle\u015ftirilen indirekt tutucu \u00f6n-arka y\u00f6nde devrilmeye neden olan kald\u0131ra\u00e7 etkisini azaltabilir. Asl\u0131nda bu durum\u00addan m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc birden fazla di\u015f varl\u0131\u011f\u0131nda, destek di\u015fin kom\u015fu di\u015flerle olan proksimal temas\u0131, protez kaidesinin dokulardan uzakla\u015fmas\u0131 esnas\u0131nda destek di\u015fin bu \u015fekilde devrilmesini \u00f6nler.<\/li>\n
      3. Proteze okluzal y\u00f6nden y\u00fck uyguland\u0131\u011f\u0131nda, ana ba\u011flay\u0131c\u0131n\u0131n destek dokulara g\u00f6m\u00fclme\u00adsini \u00f6nleyerek ilave destek olu\u015ftururlar.<\/li>\n
      4. \u0130ndirekt tutucunun min\u00f6r ba\u011flay\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n aksiyal di\u015f y\u00fczeyleriyle olan temas\u0131, protezin horizontal kuvvetlere kar\u015f\u0131 stabilize edilmesine yard\u0131mc\u0131 olur.<\/li>\n
      5. \u0130ndirekt tutucular\u0131 destekleyen \u00f6n grup di\u015fler lingual y\u00f6ndeki harekete kar\u015f\u0131 splintlenmi\u015f olurlar.<\/li>\n
      6. Serbest sonlu protez kaidesinin beslenmesi veya fonksiyonel \u00f6l\u00e7\u00fc i\u015flemleri esnas\u0131nda, iskelet alt yap\u0131 i\u00e7in \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir referans noktas\u0131 g\u00f6revi yaparak, protezin destek di\u015fler \u00fczerinde do\u011fru konumda yerle\u015ftirilmesini temin ederler.<\/li>\n<\/ol>\n

        \u0130ndirekt tutucunun etkinli\u011fini artt\u0131rabilmesi<\/strong> i\u00e7in baz\u0131 fakt\u00f6rlere dikkat edilmesi ge\u00adrekir:<\/p>\n

          \n
        1. Direkt tutucular\u0131n etkinli\u011fi:<\/strong> \u0130ndirekt tutucunun fonksiyonunu temin etmesi i\u00e7in, direkt tutucunun protez kaidesi ve t\u0131rnaklar\u0131n destek di\u015ften ve dokulardan uzakla\u015fmas\u0131na diren\u00e7 g\u00f6stermesi gerekir. Kro\u015felerin tutucu u\u00e7lar\u0131 bu fonksiyonu yerine getiremedi\u011finde, indirekt tutucu rotasyon eksenleri etraf\u0131nda meydana gelecek harekete veya protezin b\u00fct\u00fcn\u00fcyle yer de\u011fi\u015ftirmesine engel olamaz.<\/li>\n
        2. Fulkrum eksenine olan uzakl\u0131\u011f\u0131:<\/strong> Fulkrum ekseni ve indirekt tutucu aras\u0131ndaki mesafe ne kadar artarsa, indirekt tutucu o kadar etkili olur.<\/li>\n
        3. Ba\u011flay\u0131c\u0131n\u0131n rijitli\u011fi:<\/strong> Protezin herhangi bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde etkisinin zay\u0131flamamas\u0131 i\u00e7in, indirekt tutucular\u0131 destekleyen ba\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n rijit olmas\u0131 gerekir.<\/li>\n
        4. Di\u015f y\u00fczeylerinin etkinli\u011fi:<\/strong> \u0130ndirekt tutucu, destek di\u015fler \u00fczerinde haz\u0131rlanm\u0131\u015f ve streslere kar\u015f\u0131 koyabilen destek olabilecek b\u00f6lgelere yerle\u015ftirilmeli; e\u011fimli di\u015f y\u00fczeylerinde kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"parent":0,"menu_order":4,"template":"","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"pb_part_invisible":false,"pb_part_invisible_string":""},"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-210","part","type-part","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/210","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/wp\/v2\/types\/part"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/210\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":343,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/210\/revisions\/343"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=210"}],"wp:term":[{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=210"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/hareketli-bolumlu-protezler\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=210"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}