{"id":224,"date":"2020-03-22T15:06:03","date_gmt":"2020-03-22T12:06:03","guid":{"rendered":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/oysk\/chapter\/acik-kaynakli-veya-ucretsiz-yazilim-cozumleri\/"},"modified":"2022-06-05T19:29:11","modified_gmt":"2022-06-05T16:29:11","slug":"acik-kaynakli-veya-ucretsiz-yazilim-cozumleri","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/oysk\/chapter\/acik-kaynakli-veya-ucretsiz-yazilim-cozumleri\/","title":{"raw":"A\u00e7\u0131k Kaynakl\u0131 veya \u00dccretsiz Yaz\u0131l\u0131m \u00c7\u00f6z\u00fcmleri","rendered":"A\u00e7\u0131k Kaynakl\u0131 veya \u00dccretsiz Yaz\u0131l\u0131m \u00c7\u00f6z\u00fcmleri"},"content":{"raw":"A\u00e7\u0131k kaynak se\u00e7enekleri herhangi bir lisanslama maliyetleri olmad\u0131\u011f\u0131ndan caziptirler. Bununla birlikte, a\u00e7\u0131k kaynak bir \u00e7\u00f6z\u00fcm elde etmenin avantajlar\u0131 ve dezavantajlar\u0131n\u0131n, maliyetin, sistemin \u00f6mr\u00fc boyunca, ticari bir sisteme e\u015fit ya da daha fazla olabilece\u011finin fark\u0131nda olmak \u00f6nemlidir. \u00dccretsiz lisans y\u00f6n\u00fcn\u00fcn a\u015f\u0131r\u0131 derecede kolay olmas\u0131 ve gerekli olabilecek (muhtemelen kapsaml\u0131) \u00f6zelle\u015ftirme ve deste\u011fi g\u00f6rmezden gelmek kolayd\u0131r.\n\nAyr\u0131ca, \u00fcr\u00fcn\u00fcn kurulu\u015fun belirli gereksinimlerine g\u00f6re tamamen uyarlanabilecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k kaynak sistemlerinin potansiyel avantaj\u0131n\u0131n g\u00f6zden ka\u00e7mas\u0131 da kolayd\u0131r. Do\u011fru \u015fekilde y\u00f6netilirse, bu avantaj a\u00e7\u0131k lisansl\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc yaln\u0131zca lisans\u0131n \u00fccretsiz oldu\u011fu i\u00e7in de\u011fil, geli\u015ftirme ve \u00f6zelle\u015ftirme \u00e7abalar\u0131n\u0131n yaln\u0131zca kurumun ihtiya\u00e7lar\u0131na ve daha fazlas\u0131na odaklanabilece\u011fi i\u00e7in daha ucuz hale getirebilir. Bunun yerine kurulu\u015funuzun ihtiya\u00e7 duymad\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok \u00f6zelli\u011fe sahip ticari bir \u00fcr\u00fcn kullanabilirsiniz (ancak yine de bu \u00fcr\u00fcnlere para \u00f6d\u00fcyorsunuz). Standart bir ticari sistem i\u00e7in i\u015f modeli, en geni\u015f m\u00fc\u015fteri taban\u0131n\u0131 \u00e7ekmek i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn olan en geni\u015f gereksinim grubunu olu\u015fturmakt\u0131r. Kurulu\u015funuz bu gereksinimlerin hepsine veya \u00e7o\u011funa sahip olmayabilir.\n\nYukar\u0131da s\u00f6ylenenlerin hepsi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 bir \u00d6YS'nin edinilmesi genellikle para tasarrufu sa\u011flar.\u00a0 \u00d6rne\u011fin, b\u00fcy\u00fck bir ABD kamu kurumunun e-\u00d6\u011frenme giri\u015fiminin y\u00f6neticisi, a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 bir sistem olan \u00d6YS'ye ge\u00e7menin, kulland\u0131klar\u0131 ticari sistemin devam eden maliyetlerinin % 60'\u0131na mal oldu\u011funu a\u00e7\u0131klad\u0131.\n\nA\u00e7\u0131k kaynak sistemleri, 3 \u00d6\u011frenmenin Da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 ve Y\u00f6netimi \u0130\u00e7in Sistem Kategorileri b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeki sistem listelerinde belirtilmi\u015ftir. Pop\u00fcler a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 sistemlerin a\u00e7\u0131klamalar\u0131 <a href=\"http:\/\/barrysampson.com\/2009\/04\/open-source-lms-10-alternatives-to-moodle\/\">http:\/\/barrysampson.com\/2009\/04\/open-source-\u00d6YS-10-alternatives-to-moodle\/ adresinde bulunabilir <\/a>\n\n16 Ekim 2009'da, ABD savunma bakanl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k kaynak kodlu yaz\u0131l\u0131m konusunda yeni bir k\u0131lavuz yay\u0131mlad\u0131 (bk.<a href=\"http:\/\/dodcio.defense.gov\/Portals\/0\/Documents\/FOSS\/2009OSS.pdf\"> http:\/\/dodcio.defense.gov\/Portals\/0\/Documents\/FOSS\/2009OSS.pdf <\/a> ). K\u0131lavuz, al\u0131m de\u011ferlendirmeleri s\u0131ras\u0131nda a\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n tescilli yaz\u0131l\u0131m olarak e\u015fit a\u011f\u0131rl\u0131\u011fa sahip olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. SB'de g\u00fcvenlik ve kalite sorunlar\u0131 nedeniyle a\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n kullan\u0131mdan kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman ge\u00e7mi\u015fte kald\u0131.\n\nA\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 yaz\u0131l\u0131m\u0131n faydalar\u0131 bu k\u0131lavuz belgede \u015fu \u015fekilde a\u00e7\u0131klanmaktad\u0131r\u00a0:\n<ul>\n \t<li>Kamuya a\u00e7\u0131k kaynak kodu taraf\u0131ndan sa\u011flanan s\u00fcrekli ve geni\u015f e\u015f g\u00f6zden ge\u00e7irme, daha s\u0131n\u0131rl\u0131 temel geli\u015ftirme ekibi taraf\u0131ndan tan\u0131mlanmayan hatalar\u0131n belirlenmesi ve ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 yoluyla yaz\u0131l\u0131m g\u00fcvenilirli\u011fini ve g\u00fcvenlik \u00e7abalar\u0131n\u0131 destekler.<\/li>\n \t<li>Yaz\u0131l\u0131m kaynak kodunun k\u0131s\u0131tlamas\u0131z de\u011fi\u015ftirme \u00f6zelli\u011fi, Bakanl\u0131\u011f\u0131n de\u011fi\u015fen durumlara, g\u00f6revlere ve gelecekteki tehditlere daha h\u0131zl\u0131 yan\u0131t vermesini sa\u011flar.<\/li>\n \t<li>\u00d6zel k\u0131s\u0131tlamalardan dolay\u0131 belirli bir yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftiricisine veya tedarik\u00e7isine g\u00fcvenmek, birden \u00e7ok tedarik\u00e7i taraf\u0131ndan i\u015fletilebilen ve korunabilen a\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131m kullan\u0131m\u0131yla azalt\u0131labilir, b\u00f6ylece giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f engelleri azalt\u0131labilir.<\/li>\n \t<li>A\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 genellikle koltuk ba\u015f\u0131na lisans maliyetine sahip olmad\u0131\u011f\u0131ndan, yaz\u0131l\u0131m\u0131n bir\u00e7ok kopyas\u0131n\u0131n gerekli olabilece\u011fi durumlarda maliyet avantaj\u0131 sa\u011flayabilir ve toplam kullan\u0131c\u0131 say\u0131s\u0131n\u0131n fazla oldu\u011fu ve \u00f6nceden bilinmedi\u011fi durumlarda lisans nedeniyle maliyet art\u0131\u015f riskini azaltabilir.<\/li>\n \t<li>A\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 lisanslar, yaz\u0131l\u0131m\u0131 kimin kullanabilece\u011fini veya yaz\u0131l\u0131m\u0131n kullan\u0131labilece\u011fi \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlamaz. Bu nedenle a\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131mlar\u0131, hem bilinen hem de beklenmedik kullan\u0131c\u0131lar\u0131n h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde tedarik edilmesini sa\u011flayan net merkezli bir lisanslama modeli sunar.<\/li>\n \t<li>Bakanl\u0131k, AKY'n\u0131n di\u011fer kullan\u0131c\u0131larla bak\u0131m sorumlulu\u011funu payla\u015farak, \u00f6zellikle bak\u0131m sorumlulu\u011funu \u00fcstlendi\u011fi yaz\u0131l\u0131ma (\u00f6r. KHD\u00c7) k\u0131yasla yaz\u0131l\u0131m\u0131n toplam sahip olma maliyetini azaltarak fayda sa\u011flayabilir.<\/li>\n \t<li>AKY, yaz\u0131l\u0131m\u0131 en d\u00fc\u015f\u00fck maliyetlerle ve idari gecikmelerle \u201cperformans de\u011ferlendirmesi i\u00e7in deneme\u201d becerisinin \u00f6nemli oldu\u011fu h\u0131zl\u0131 prototipleme ve deneyimleme i\u00e7in \u00f6zellikle uygundur.<\/li>\n<\/ul>\n(CIO Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 Ofisi, 2009)\n\nAyr\u0131ca, 8 Eyl\u00fcl 2016'da, ABD Y\u00f6netim ve B\u00fct\u00e7e Ofisi a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 yaz\u0131l\u0131mlar hakk\u0131nda yeni bir k\u0131lavuz yay\u0131mlad\u0131 (bk. <a href=\"https:\/\/sourcecode.cio.gov\/\">https:\/\/sourcecode.cio.gov\/ <\/a> ). Bu bildiri, \u00f6zel olarak geli\u015ftirilen yeni Federal kaynak kodunun Federal H\u00fck\u00fcmet genelinde tekrar kullan\u0131lmak \u00fczere geni\u015f bir \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r. Bu politikan\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak, yeni \u00f6zel yaz\u0131l\u0131mlar devreye al\u0131n\u0131rken, \u00f6zel olarak geli\u015ftirilen yeni kodun en az y\u00fczde 20'sini \u00fc\u00e7 y\u0131l boyunca a\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131mlar olarak halka a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve performans\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fclmesi i\u00e7in yeni \u00f6zel yaz\u0131l\u0131mla ilgili ek veri toplanmas\u0131 h\u00fck\u00fcmleri kurumlar i\u00e7in zorunlu hale getirmektedir. (Scott, T. ve Rung, A., 2016). Bunun faydalar\u0131n\u0131 \u015fu \u015fekilde s\u0131ralam\u0131\u015flard\u0131r:\n\n\u201cGeli\u015ftirilmi\u015f Federal \u00f6zel kodun yeniden kullan\u0131m\u0131n\u0131n yararlar\u0131 \u00f6nemli olmakla birlikte, kaynak kodun halka a\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131mlar olarak da sunulmas\u0131 durumunda ek avantajlar ortaya \u00e7\u0131kabilir. Kaynak kodun a\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131m olarak sunulmas\u0131, kodu kendi ama\u00e7lar\u0131 i\u00e7in uygulayan ve iyile\u015ftirmeler yay\u0131nlayan daha geni\u015f bir kullan\u0131c\u0131 toplulu\u011funun bir sonucu olarak Federal \u00f6zel \u0131smarlama kod projelerinin s\u00fcrekli olarak iyile\u015ftirilmesini sa\u011flayabilir. Bu i\u015fbirli\u011fine dayal\u0131 atmosfer, yaz\u0131l\u0131m e\u015f g\u00f6zden ge\u00e7irme ve g\u00fcvenlik testi yapmay\u0131, mevcut \u00e7\u00f6z\u00fcmleri yeniden kullanmay\u0131 ve teknik bilgileri payla\u015fmay\u0131 kolayla\u015ft\u0131rabilir. Ayr\u0131ca, kat\u0131l\u0131m sa\u011flayan ya da gelecekteki bak\u0131m veya geli\u015ftirmeler i\u00e7in rekabet eden tedarik\u00e7iler, temel kaynak kodu tam olarak bilerek bunu yapabilirler. Baz\u0131 \u00f6zel sekt\u00f6r \u015firketleri, yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirme projelerinin baz\u0131lar\u0131n\u0131 zaten a\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131m modeline kayd\u0131rm\u0131\u015f, yaz\u0131l\u0131m\u0131n kaynak kodunun denetimi, iyile\u015ftirmesi ve yeniden kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in kamuya a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde sunulmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.\u201d (Scott, T. and Rung, A., 2016, s. 2).\n\nA\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131m\u0131 hakk\u0131nda anlaman\u0131z gereken \u00f6nemli nokta, sat\u0131n almakta oldu\u011funuz a\u00e7\u0131k kaynak \u00fcr\u00fcn\u00fc i\u00e7in ortaya \u00e7\u0131kan a\u00e7\u0131k kaynak toplulu\u011fuyla kurman\u0131z\u0131 sa\u011flayan ili\u015fkidir. \u0130htiyac\u0131n\u0131z olan geli\u015fmi\u015f i\u015flevsellik mod\u00fcllerini ke\u015ffedip kullanabilmek i\u00e7in toplulukla ba\u011flant\u0131da kalmak, ki\u015fiselle\u015ftirme maliyetlerinizi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde d\u00fc\u015f\u00fcrebilir. A\u00e7\u0131k kaynak topluluklar\u0131, a\u00e7\u0131k kaynak kullanman\u0131n onlar\u0131n toplulu\u011funun sorumlu bir \u00fcyesi oldu\u011funuz anlam\u0131na geldi\u011fini s\u0131k s\u0131k hat\u0131rlat\u0131rlar. Katk\u0131da bulunman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra topluluktan kod, e\u011fitim ve belge alma beklentisi de vard\u0131r. Topluluk i\u00e7inde aktif kalman\u0131n ve hem ara\u015ft\u0131rma hem de sat\u0131n alman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00fcr\u00fcnlerinizi ve \u00e7\u00f6z\u00fcmlerinizi payla\u015fman\u0131n maliyeti, a\u00e7\u0131k kaynak kodlu bir ara\u00e7 edinme \u00e7aba d\u00fczeyine dahil edilmelidir. A\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 \u00d6YS'ler genellikle Claroline ve Sakai gibi kar amac\u0131 g\u00fctmeyen kurulu\u015flar taraf\u0131ndan desteklenmektedir.\n\nAyr\u0131ca, edindi\u011finiz a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 \u00fcr\u00fcn i\u00e7in a\u00e7\u0131k kaynak toplulu\u011funun g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve boyutunu ve ayr\u0131ca \u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00f6mr\u00fcn\u00fc de\u011ferlendirmek de \u00f6nemlidir. Bu, a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 yaz\u0131l\u0131m\u0131n ana sponsorlar\u0131n\u0131n herhangi bir zamanda geli\u015fmeyi durdurabilece\u011fi veya topluluklar\u0131n zamanla ortadan kaybolabilece\u011fi konusundaki kayg\u0131lar\u0131 hafifletebilir. Bir ba\u015fka olas\u0131 endi\u015fe de, bir arac\u0131n pop\u00fclerli\u011fi kadar h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcyebilece\u011fidir: dok\u00fcmantasyon geli\u015fimi \u00f6nemini kaybetmektedir ve yaz\u0131l\u0131m\u0131n mevcut s\u00fcr\u00fcm\u00fcne yeti\u015fememektedir. \u00d6zellikle, sizi desteklemesi gereken bir tedarik\u00e7inin olmad\u0131\u011f\u0131, a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 bir yaz\u0131l\u0131m olmas\u0131 durumunda, yeterli belgenin bulunmamas\u0131 bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn kurulmas\u0131n\u0131, kullan\u0131lmas\u0131n\u0131, bak\u0131m\u0131n\u0131 yapmas\u0131n\u0131 ve sorun gidermeyi zorla\u015ft\u0131rabilir.\n\nSon olarak, baz\u0131 a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 \u00fcr\u00fcnlerin temel s\u00fcr\u00fcmleri genellikle \u00e7ok basittir. Yaz\u0131l\u0131m\u0131n yaln\u0131zca \u00f6zel gereksinimlerinizi kar\u015f\u0131lamakla kalmay\u0131p, ayn\u0131 zamanda \u00fcr\u00fcn t\u00fcr\u00fc i\u00e7in evrensel olarak kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f i\u015flevselli\u011fin orta d\u00fczeyini de kar\u015f\u0131lamas\u0131 i\u00e7in genellikle bir d\u00fczeyde \u00f6zelle\u015ftirmelere ihtiya\u00e7 duyulur. A\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn kutudan \u00e7\u0131kar \u00e7\u0131kmaz kullan\u0131labilece\u011fini varsaymak riskli olabilir. Haz\u0131r geli\u015ftirme kaynaklar\u0131n\u0131z yoksa ve edindikten hemen sonra \u00fcr\u00fcn\u00fcn i\u015flevselli\u011fini artt\u0131rmaya istekli de\u011filseniz, bir s\u00fcre onu kullanamayabilirsiniz. Baz\u0131 \u015firketler (Lambda Solutions gibi), i\u015f modellerini Moodle veya Totara gibi a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 \u00d6YS'leri \u00f6zelle\u015ftirmeye ve destek hizmetlerini satma \u00fczerine kurmu\u015flard\u0131r.\n\nYukar\u0131daki kayg\u0131lar nedeniyle, ekonomik avantajlar\u0131 ve \u00e7o\u011fu zaman sa\u011flam i\u015flevselliklerine ra\u011fmen, a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 sistemler hen\u00fcz \u00d6YS pazar\u0131nda \u00f6nemli bir paya sahip olmam\u0131\u015ft\u0131r.\n\n\u00dccretsiz yaz\u0131l\u0131mlar a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 olabilir veya olmayabilir. A\u00e7\u0131k kaynak kodlu yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda; \u00fccretsiz yaz\u0131l\u0131mlar telif hakk\u0131, kopyalama, da\u011f\u0131t\u0131m ve t\u00fcremi\u015f \u00e7al\u0131\u015fmalar konusunda k\u0131s\u0131tlamalara sahip olabilir. Ve \u00fccretsiz yaz\u0131l\u0131m kaynak kodunu kullan\u0131labilir hale getirmeyebilir. \u00dccretsiz yaz\u0131l\u0131mlar, ki\u015fisel kullan\u0131m, kar amac\u0131 g\u00fctmeyen kullan\u0131m, ticari olmayan kullan\u0131m vb. ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olabilir. A\u00e7\u0131k kaynak olmayan \u00fccretsiz yaz\u0131l\u0131m, kolayca \u00f6zelle\u015ftiremeyece\u011finiz i\u00e7in riskli bir yat\u0131r\u0131md\u0131r.\n\nKurulu\u015funuzda a\u00e7\u0131k kaynak kullan\u0131m\u0131 veya \u00fccretsiz yaz\u0131l\u0131m kullan\u0131m\u0131yla ilgili \u00f6zel k\u0131s\u0131tlamalar olabilir. A.B.D. Savunma bakanl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bk. <a href=\"http:\/\/dodcio.defense.gov\/OpenSourceSoftwareFAQ.aspx\">http:\/\/dodcio.defense.gov\/OpenSourceSoftwareFAQ.aspx <\/a>","rendered":"<p>A\u00e7\u0131k kaynak se\u00e7enekleri herhangi bir lisanslama maliyetleri olmad\u0131\u011f\u0131ndan caziptirler. Bununla birlikte, a\u00e7\u0131k kaynak bir \u00e7\u00f6z\u00fcm elde etmenin avantajlar\u0131 ve dezavantajlar\u0131n\u0131n, maliyetin, sistemin \u00f6mr\u00fc boyunca, ticari bir sisteme e\u015fit ya da daha fazla olabilece\u011finin fark\u0131nda olmak \u00f6nemlidir. \u00dccretsiz lisans y\u00f6n\u00fcn\u00fcn a\u015f\u0131r\u0131 derecede kolay olmas\u0131 ve gerekli olabilecek (muhtemelen kapsaml\u0131) \u00f6zelle\u015ftirme ve deste\u011fi g\u00f6rmezden gelmek kolayd\u0131r.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca, \u00fcr\u00fcn\u00fcn kurulu\u015fun belirli gereksinimlerine g\u00f6re tamamen uyarlanabilecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k kaynak sistemlerinin potansiyel avantaj\u0131n\u0131n g\u00f6zden ka\u00e7mas\u0131 da kolayd\u0131r. Do\u011fru \u015fekilde y\u00f6netilirse, bu avantaj a\u00e7\u0131k lisansl\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc yaln\u0131zca lisans\u0131n \u00fccretsiz oldu\u011fu i\u00e7in de\u011fil, geli\u015ftirme ve \u00f6zelle\u015ftirme \u00e7abalar\u0131n\u0131n yaln\u0131zca kurumun ihtiya\u00e7lar\u0131na ve daha fazlas\u0131na odaklanabilece\u011fi i\u00e7in daha ucuz hale getirebilir. Bunun yerine kurulu\u015funuzun ihtiya\u00e7 duymad\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok \u00f6zelli\u011fe sahip ticari bir \u00fcr\u00fcn kullanabilirsiniz (ancak yine de bu \u00fcr\u00fcnlere para \u00f6d\u00fcyorsunuz). Standart bir ticari sistem i\u00e7in i\u015f modeli, en geni\u015f m\u00fc\u015fteri taban\u0131n\u0131 \u00e7ekmek i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn olan en geni\u015f gereksinim grubunu olu\u015fturmakt\u0131r. Kurulu\u015funuz bu gereksinimlerin hepsine veya \u00e7o\u011funa sahip olmayabilir.<\/p>\n<p>Yukar\u0131da s\u00f6ylenenlerin hepsi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 bir \u00d6YS&#8217;nin edinilmesi genellikle para tasarrufu sa\u011flar.\u00a0 \u00d6rne\u011fin, b\u00fcy\u00fck bir ABD kamu kurumunun e-\u00d6\u011frenme giri\u015fiminin y\u00f6neticisi, a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 bir sistem olan \u00d6YS&#8217;ye ge\u00e7menin, kulland\u0131klar\u0131 ticari sistemin devam eden maliyetlerinin % 60&#8217;\u0131na mal oldu\u011funu a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n<p>A\u00e7\u0131k kaynak sistemleri, 3 \u00d6\u011frenmenin Da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 ve Y\u00f6netimi \u0130\u00e7in Sistem Kategorileri b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeki sistem listelerinde belirtilmi\u015ftir. Pop\u00fcler a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 sistemlerin a\u00e7\u0131klamalar\u0131 <a href=\"http:\/\/barrysampson.com\/2009\/04\/open-source-lms-10-alternatives-to-moodle\/\">http:\/\/barrysampson.com\/2009\/04\/open-source-\u00d6YS-10-alternatives-to-moodle\/ adresinde bulunabilir <\/a><\/p>\n<p>16 Ekim 2009&#8217;da, ABD savunma bakanl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k kaynak kodlu yaz\u0131l\u0131m konusunda yeni bir k\u0131lavuz yay\u0131mlad\u0131 (bk.<a href=\"http:\/\/dodcio.defense.gov\/Portals\/0\/Documents\/FOSS\/2009OSS.pdf\"> http:\/\/dodcio.defense.gov\/Portals\/0\/Documents\/FOSS\/2009OSS.pdf <\/a> ). K\u0131lavuz, al\u0131m de\u011ferlendirmeleri s\u0131ras\u0131nda a\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n tescilli yaz\u0131l\u0131m olarak e\u015fit a\u011f\u0131rl\u0131\u011fa sahip olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. SB&#8217;de g\u00fcvenlik ve kalite sorunlar\u0131 nedeniyle a\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n kullan\u0131mdan kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman ge\u00e7mi\u015fte kald\u0131.<\/p>\n<p>A\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 yaz\u0131l\u0131m\u0131n faydalar\u0131 bu k\u0131lavuz belgede \u015fu \u015fekilde a\u00e7\u0131klanmaktad\u0131r\u00a0:<\/p>\n<ul>\n<li>Kamuya a\u00e7\u0131k kaynak kodu taraf\u0131ndan sa\u011flanan s\u00fcrekli ve geni\u015f e\u015f g\u00f6zden ge\u00e7irme, daha s\u0131n\u0131rl\u0131 temel geli\u015ftirme ekibi taraf\u0131ndan tan\u0131mlanmayan hatalar\u0131n belirlenmesi ve ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 yoluyla yaz\u0131l\u0131m g\u00fcvenilirli\u011fini ve g\u00fcvenlik \u00e7abalar\u0131n\u0131 destekler.<\/li>\n<li>Yaz\u0131l\u0131m kaynak kodunun k\u0131s\u0131tlamas\u0131z de\u011fi\u015ftirme \u00f6zelli\u011fi, Bakanl\u0131\u011f\u0131n de\u011fi\u015fen durumlara, g\u00f6revlere ve gelecekteki tehditlere daha h\u0131zl\u0131 yan\u0131t vermesini sa\u011flar.<\/li>\n<li>\u00d6zel k\u0131s\u0131tlamalardan dolay\u0131 belirli bir yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftiricisine veya tedarik\u00e7isine g\u00fcvenmek, birden \u00e7ok tedarik\u00e7i taraf\u0131ndan i\u015fletilebilen ve korunabilen a\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131m kullan\u0131m\u0131yla azalt\u0131labilir, b\u00f6ylece giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f engelleri azalt\u0131labilir.<\/li>\n<li>A\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 genellikle koltuk ba\u015f\u0131na lisans maliyetine sahip olmad\u0131\u011f\u0131ndan, yaz\u0131l\u0131m\u0131n bir\u00e7ok kopyas\u0131n\u0131n gerekli olabilece\u011fi durumlarda maliyet avantaj\u0131 sa\u011flayabilir ve toplam kullan\u0131c\u0131 say\u0131s\u0131n\u0131n fazla oldu\u011fu ve \u00f6nceden bilinmedi\u011fi durumlarda lisans nedeniyle maliyet art\u0131\u015f riskini azaltabilir.<\/li>\n<li>A\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 lisanslar, yaz\u0131l\u0131m\u0131 kimin kullanabilece\u011fini veya yaz\u0131l\u0131m\u0131n kullan\u0131labilece\u011fi \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlamaz. Bu nedenle a\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131mlar\u0131, hem bilinen hem de beklenmedik kullan\u0131c\u0131lar\u0131n h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde tedarik edilmesini sa\u011flayan net merkezli bir lisanslama modeli sunar.<\/li>\n<li>Bakanl\u0131k, AKY&#8217;n\u0131n di\u011fer kullan\u0131c\u0131larla bak\u0131m sorumlulu\u011funu payla\u015farak, \u00f6zellikle bak\u0131m sorumlulu\u011funu \u00fcstlendi\u011fi yaz\u0131l\u0131ma (\u00f6r. KHD\u00c7) k\u0131yasla yaz\u0131l\u0131m\u0131n toplam sahip olma maliyetini azaltarak fayda sa\u011flayabilir.<\/li>\n<li>AKY, yaz\u0131l\u0131m\u0131 en d\u00fc\u015f\u00fck maliyetlerle ve idari gecikmelerle \u201cperformans de\u011ferlendirmesi i\u00e7in deneme\u201d becerisinin \u00f6nemli oldu\u011fu h\u0131zl\u0131 prototipleme ve deneyimleme i\u00e7in \u00f6zellikle uygundur.<\/li>\n<\/ul>\n<p>(CIO Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 Ofisi, 2009)<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca, 8 Eyl\u00fcl 2016&#8217;da, ABD Y\u00f6netim ve B\u00fct\u00e7e Ofisi a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 yaz\u0131l\u0131mlar hakk\u0131nda yeni bir k\u0131lavuz yay\u0131mlad\u0131 (bk. <a href=\"https:\/\/sourcecode.cio.gov\/\">https:\/\/sourcecode.cio.gov\/ <\/a> ). Bu bildiri, \u00f6zel olarak geli\u015ftirilen yeni Federal kaynak kodunun Federal H\u00fck\u00fcmet genelinde tekrar kullan\u0131lmak \u00fczere geni\u015f bir \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r. Bu politikan\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak, yeni \u00f6zel yaz\u0131l\u0131mlar devreye al\u0131n\u0131rken, \u00f6zel olarak geli\u015ftirilen yeni kodun en az y\u00fczde 20&#8217;sini \u00fc\u00e7 y\u0131l boyunca a\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131mlar olarak halka a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve performans\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fclmesi i\u00e7in yeni \u00f6zel yaz\u0131l\u0131mla ilgili ek veri toplanmas\u0131 h\u00fck\u00fcmleri kurumlar i\u00e7in zorunlu hale getirmektedir. (Scott, T. ve Rung, A., 2016). Bunun faydalar\u0131n\u0131 \u015fu \u015fekilde s\u0131ralam\u0131\u015flard\u0131r:<\/p>\n<p>\u201cGeli\u015ftirilmi\u015f Federal \u00f6zel kodun yeniden kullan\u0131m\u0131n\u0131n yararlar\u0131 \u00f6nemli olmakla birlikte, kaynak kodun halka a\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131mlar olarak da sunulmas\u0131 durumunda ek avantajlar ortaya \u00e7\u0131kabilir. Kaynak kodun a\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131m olarak sunulmas\u0131, kodu kendi ama\u00e7lar\u0131 i\u00e7in uygulayan ve iyile\u015ftirmeler yay\u0131nlayan daha geni\u015f bir kullan\u0131c\u0131 toplulu\u011funun bir sonucu olarak Federal \u00f6zel \u0131smarlama kod projelerinin s\u00fcrekli olarak iyile\u015ftirilmesini sa\u011flayabilir. Bu i\u015fbirli\u011fine dayal\u0131 atmosfer, yaz\u0131l\u0131m e\u015f g\u00f6zden ge\u00e7irme ve g\u00fcvenlik testi yapmay\u0131, mevcut \u00e7\u00f6z\u00fcmleri yeniden kullanmay\u0131 ve teknik bilgileri payla\u015fmay\u0131 kolayla\u015ft\u0131rabilir. Ayr\u0131ca, kat\u0131l\u0131m sa\u011flayan ya da gelecekteki bak\u0131m veya geli\u015ftirmeler i\u00e7in rekabet eden tedarik\u00e7iler, temel kaynak kodu tam olarak bilerek bunu yapabilirler. Baz\u0131 \u00f6zel sekt\u00f6r \u015firketleri, yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirme projelerinin baz\u0131lar\u0131n\u0131 zaten a\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131m modeline kayd\u0131rm\u0131\u015f, yaz\u0131l\u0131m\u0131n kaynak kodunun denetimi, iyile\u015ftirmesi ve yeniden kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in kamuya a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde sunulmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.\u201d (Scott, T. and Rung, A., 2016, s. 2).<\/p>\n<p>A\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131m\u0131 hakk\u0131nda anlaman\u0131z gereken \u00f6nemli nokta, sat\u0131n almakta oldu\u011funuz a\u00e7\u0131k kaynak \u00fcr\u00fcn\u00fc i\u00e7in ortaya \u00e7\u0131kan a\u00e7\u0131k kaynak toplulu\u011fuyla kurman\u0131z\u0131 sa\u011flayan ili\u015fkidir. \u0130htiyac\u0131n\u0131z olan geli\u015fmi\u015f i\u015flevsellik mod\u00fcllerini ke\u015ffedip kullanabilmek i\u00e7in toplulukla ba\u011flant\u0131da kalmak, ki\u015fiselle\u015ftirme maliyetlerinizi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde d\u00fc\u015f\u00fcrebilir. A\u00e7\u0131k kaynak topluluklar\u0131, a\u00e7\u0131k kaynak kullanman\u0131n onlar\u0131n toplulu\u011funun sorumlu bir \u00fcyesi oldu\u011funuz anlam\u0131na geldi\u011fini s\u0131k s\u0131k hat\u0131rlat\u0131rlar. Katk\u0131da bulunman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra topluluktan kod, e\u011fitim ve belge alma beklentisi de vard\u0131r. Topluluk i\u00e7inde aktif kalman\u0131n ve hem ara\u015ft\u0131rma hem de sat\u0131n alman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00fcr\u00fcnlerinizi ve \u00e7\u00f6z\u00fcmlerinizi payla\u015fman\u0131n maliyeti, a\u00e7\u0131k kaynak kodlu bir ara\u00e7 edinme \u00e7aba d\u00fczeyine dahil edilmelidir. A\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 \u00d6YS&#8217;ler genellikle Claroline ve Sakai gibi kar amac\u0131 g\u00fctmeyen kurulu\u015flar taraf\u0131ndan desteklenmektedir.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca, edindi\u011finiz a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 \u00fcr\u00fcn i\u00e7in a\u00e7\u0131k kaynak toplulu\u011funun g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve boyutunu ve ayr\u0131ca \u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00f6mr\u00fcn\u00fc de\u011ferlendirmek de \u00f6nemlidir. Bu, a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 yaz\u0131l\u0131m\u0131n ana sponsorlar\u0131n\u0131n herhangi bir zamanda geli\u015fmeyi durdurabilece\u011fi veya topluluklar\u0131n zamanla ortadan kaybolabilece\u011fi konusundaki kayg\u0131lar\u0131 hafifletebilir. Bir ba\u015fka olas\u0131 endi\u015fe de, bir arac\u0131n pop\u00fclerli\u011fi kadar h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcyebilece\u011fidir: dok\u00fcmantasyon geli\u015fimi \u00f6nemini kaybetmektedir ve yaz\u0131l\u0131m\u0131n mevcut s\u00fcr\u00fcm\u00fcne yeti\u015fememektedir. \u00d6zellikle, sizi desteklemesi gereken bir tedarik\u00e7inin olmad\u0131\u011f\u0131, a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 bir yaz\u0131l\u0131m olmas\u0131 durumunda, yeterli belgenin bulunmamas\u0131 bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn kurulmas\u0131n\u0131, kullan\u0131lmas\u0131n\u0131, bak\u0131m\u0131n\u0131 yapmas\u0131n\u0131 ve sorun gidermeyi zorla\u015ft\u0131rabilir.<\/p>\n<p>Son olarak, baz\u0131 a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 \u00fcr\u00fcnlerin temel s\u00fcr\u00fcmleri genellikle \u00e7ok basittir. Yaz\u0131l\u0131m\u0131n yaln\u0131zca \u00f6zel gereksinimlerinizi kar\u015f\u0131lamakla kalmay\u0131p, ayn\u0131 zamanda \u00fcr\u00fcn t\u00fcr\u00fc i\u00e7in evrensel olarak kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f i\u015flevselli\u011fin orta d\u00fczeyini de kar\u015f\u0131lamas\u0131 i\u00e7in genellikle bir d\u00fczeyde \u00f6zelle\u015ftirmelere ihtiya\u00e7 duyulur. A\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn kutudan \u00e7\u0131kar \u00e7\u0131kmaz kullan\u0131labilece\u011fini varsaymak riskli olabilir. Haz\u0131r geli\u015ftirme kaynaklar\u0131n\u0131z yoksa ve edindikten hemen sonra \u00fcr\u00fcn\u00fcn i\u015flevselli\u011fini artt\u0131rmaya istekli de\u011filseniz, bir s\u00fcre onu kullanamayabilirsiniz. Baz\u0131 \u015firketler (Lambda Solutions gibi), i\u015f modellerini Moodle veya Totara gibi a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 \u00d6YS&#8217;leri \u00f6zelle\u015ftirmeye ve destek hizmetlerini satma \u00fczerine kurmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>Yukar\u0131daki kayg\u0131lar nedeniyle, ekonomik avantajlar\u0131 ve \u00e7o\u011fu zaman sa\u011flam i\u015flevselliklerine ra\u011fmen, a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 sistemler hen\u00fcz \u00d6YS pazar\u0131nda \u00f6nemli bir paya sahip olmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dccretsiz yaz\u0131l\u0131mlar a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 olabilir veya olmayabilir. A\u00e7\u0131k kaynak kodlu yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda; \u00fccretsiz yaz\u0131l\u0131mlar telif hakk\u0131, kopyalama, da\u011f\u0131t\u0131m ve t\u00fcremi\u015f \u00e7al\u0131\u015fmalar konusunda k\u0131s\u0131tlamalara sahip olabilir. Ve \u00fccretsiz yaz\u0131l\u0131m kaynak kodunu kullan\u0131labilir hale getirmeyebilir. \u00dccretsiz yaz\u0131l\u0131mlar, ki\u015fisel kullan\u0131m, kar amac\u0131 g\u00fctmeyen kullan\u0131m, ticari olmayan kullan\u0131m vb. ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olabilir. A\u00e7\u0131k kaynak olmayan \u00fccretsiz yaz\u0131l\u0131m, kolayca \u00f6zelle\u015ftiremeyece\u011finiz i\u00e7in riskli bir yat\u0131r\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>Kurulu\u015funuzda a\u00e7\u0131k kaynak kullan\u0131m\u0131 veya \u00fccretsiz yaz\u0131l\u0131m kullan\u0131m\u0131yla ilgili \u00f6zel k\u0131s\u0131tlamalar olabilir. A.B.D. Savunma bakanl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bk. <a href=\"http:\/\/dodcio.defense.gov\/OpenSourceSoftwareFAQ.aspx\">http:\/\/dodcio.defense.gov\/OpenSourceSoftwareFAQ.aspx <\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"menu_order":7,"template":"","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"pb_show_title":"","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[143],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-224","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-numberless"],"part":149,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/oysk\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/224","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/oysk\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/oysk\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/oysk\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/oysk\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/224\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":227,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/oysk\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/224\/revisions\/227"}],"part":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/oysk\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/149"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/oysk\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/224\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/oysk\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=224"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/oysk\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=224"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/oysk\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=224"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/oysk\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=224"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}