{"id":302,"date":"2020-03-23T01:04:54","date_gmt":"2020-03-22T22:04:54","guid":{"rendered":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/oysk\/chapter\/geleneksel-oys-oldu-mu\/"},"modified":"2022-06-05T19:29:13","modified_gmt":"2022-06-05T16:29:13","slug":"geleneksel-oys-oldu-mu","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/oysk\/chapter\/geleneksel-oys-oldu-mu\/","title":{"raw":"Geleneksel \u00d6YS \u00f6ld\u00fc m\u00fc?","rendered":"Geleneksel \u00d6YS \u00f6ld\u00fc m\u00fc?"},"content":{"raw":"E\u011fitim sekt\u00f6r\u00fcnde baz\u0131 \u00e7evrelerde \u00d6YS'lerin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc s\u00f6ylenmektedir fakat bu bir a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda abart\u0131l\u0131 bir s\u00f6ylemdir. Brandon Hall (2001) yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmada kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n %92 sinin buna kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedir. Baz\u0131 sekt\u00f6r analistleri de ayn\u0131 \u015feyi s\u00f6yleyerek (Bates, 2012) daha \u00e7ok yap\u0131ya ihtiya\u00e7 duyuldu\u011funu, \u00e7evrim i\u00e7i \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in \u00f6zel bir mekana, ara\u00e7lar i\u00e7in tek bir yere ve verilerin izlenmesinin gereklili\u011fine vurgu yapmaktad\u0131rlar. Daha \u00f6nce de belirtildi\u011fi gibi Bersin (2014), \u00d6YS pazar\u0131n\u0131n 2.5 milyar dolar\u0131n \u00fczerinde oldu\u011funu ve 2014 y\u0131l\u0131nda %21'in \u00fczerinde b\u00fcy\u00fcme g\u00f6sterdi\u011fini belirtmi\u015ftir.\n\nAncak \u00d6YS\u2019lerin g\u00fcncel i\u015flevsel yetenekleri ile ilgili bir ho\u015fnutsuzluk \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc olarak Brown vd. (2015) y\u00fcksek \u00f6\u011fretimde \u201ckurumlar\u0131n %15'inin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki \u00fc\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde \u00d6YSlerini de\u011fi\u015ftirmeyi planlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu da kurumsal s\u0131n\u0131f uygulamalar i\u00e7in tipik olandan \u00e7ok daha y\u00fcksek oldu\u011funu\u201d (s.2) belirtmektedir. Brandon Hall mesleki e\u011fitim\/geli\u015fim d\u00fcnyas\u0131nda \u201c% 85\u2019i \u00d6YS kullanan organizasyonlar\u0131n %38'inin var olan teknolojilerini g\u00fcncellemek veya de\u011fi\u015ftirmek istediklerini\u201d belirtmi\u015ftir. Ayn\u0131 makalede Brandon Hall, bunun organizasyonlar\u0131n \u00f6\u011frenmeyi daha \u00f6\u011frenen merkezli, dakik ve performans odakl\u0131 olmaya do\u011fru d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeleri \u00fczerinde durmaktad\u0131r. \u00d6YSlerin bu de\u011fi\u015fime ne kadar iyi uyum sa\u011flayabilecekleri ve tabii \u00f6\u011frenme i\u015flevlerinin merkezi depolar\u0131 olarak ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilirlikleri \u015fu an i\u00e7in \u00e7ok net de\u011fildir. Her durumda, \u00d6YS'ler en az\u0131ndan son kullan\u0131c\u0131lar a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fer olu\u015fturma niteli\u011finden uzakla\u015fmaktad\u0131r.\n\nBu fikri en a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde destekleyen \u015fey, i\u00e7eri\u011fin herkese a\u00e7\u0131k kaynaklar \u00fczerinden \u00f6\u011frenen taraf\u0131ndan se\u00e7ildi\u011fi, \u0130nternete ba\u011fl\u0131 olmadan \u00f6\u011frenme deneyimlerinin izletilebildi\u011fi (xAPI gibi), e\u015f a\u011flar aras\u0131nda i\u00e7eri\u011fin \u00fcretilip payla\u015f\u0131labildi\u011fi gayri resmi \u00f6\u011frenme e\u011filimlerindeki art\u0131\u015ft\u0131r.\n\n\u00d6rg\u00fcn \u00f6\u011frenme deneyimlerindeki otoriter i\u00e7eri\u011fin ba\u011flant\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde kullan\u0131lmas\u0131 fikri hala d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeye devam ederken, \u00f6\u011frenme ile ili\u015fkili t\u00fcm i\u015flevlere ve i\u00e7eri\u011fe tek bir elden eri\u015fim i\u00e7in tek par\u00e7a kaynakl\u0131 bir sisteme (\u00d6YS) giri\u015f yapma zorunlulu\u011fu fikri kaybolmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6\u011frenenler istedikleri zamanda ve istedikleri yerde i\u00e7eri\u011fe ula\u015fmay\u0131 ummaktad\u0131r. \u00d6\u011frenme ula\u015ft\u0131rma i\u015flevi ve \u00f6\u011frenme i\u00e7erik nesneleri; sistemler, ortamlar ve cihazlar aras\u0131nda daha \u00e7ok da\u011f\u0131t\u0131lmaya ve ula\u015f\u0131labilir olmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ste\u011fe ba\u011fl\u0131 olarak detayl\u0131 performans deste\u011fi ve \u00f6\u011frenme objeleri \u00e7ok geni\u015f \u00e7e\u015fitlilikte uygulama i\u00e7eriklerine g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f durumdad\u0131r. G\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e artan bir \u015fekilde bu \u00f6\u011frenme nesneleri herhangi bir yerde ve zamanda faaliyete ge\u00e7irilebilmektedir. \u00d6rne\u011fin:\n<ul>\n \t<li>\u015eirket intranet a\u011f\u0131 i\u00e7erisinde \u015firketin yeni bir politikas\u0131n\u0131 duyurdu\u011fu senaryo temelli bir \u00f6\u011frenme nesnesinin ba\u011flant\u0131s\u0131<\/li>\n \t<li>Cep telefonlar\u0131na bir uyum e\u011fitimi mod\u00fcl ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n bu e\u011fitimi almak i\u00e7in son tarihi kullan\u0131c\u0131ya hat\u0131rlatan bir e-posta ile g\u00f6nderilmesi (cep telefonu \u00fczerinden al\u0131nabilir)<\/li>\n \t<li>Performans deste\u011fi ve i\u00e7ine g\u00f6m\u00fcl\u00fc \u00f6\u011fretici dersler i\u00e7eren yeni bir kurum sistemindeki ekranlar<\/li>\n<\/ul>\n\u00d6YS i\u015flevi bu \u00f6\u011frenme nesneleri ve da\u011f\u0131t\u0131m i\u015flevleri ile ileti\u015fim halinde olmas\u0131 ve payda\u015flar i\u00e7in \u00f6\u011frenmenin geli\u015fimine dair g\u00fc\u00e7l\u00fc ve anlaml\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcler sa\u011flamas\u0131 i\u00e7in arka planda \u00e7al\u0131\u015fmaya gereksinim duyar ve ancak t\u00fcm bunlar\u0131 \u00f6\u011frenene hissettirmeden, g\u00f6r\u00fcnmez bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirmelidir. \u00d6YS'ler toplum politikalar\u0131n\u0131n koordinat\u00f6r\u00fc ve uygulat\u0131c\u0131s\u0131 olma ile eri\u015fim ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n\u0131n da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131nda, kullan\u0131c\u0131 tercihlerinde, i\u00e7erik arac\u0131l\u0131\u011f\u0131nda vb. i\u015flevlerde \u00f6nemli bir rol oynamal\u0131d\u0131r.\n\nE\u011fitimde genel e\u011filim, ders ve \u00f6\u011fretmen odakl\u0131 olmaktan uzakla\u015farak 7.3 \u0130nformal\/sosyal\/i\u015fbirli\u011fine dayal\u0131 \u00f6\u011frenme i\u00e7in destek ve optimizayon b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde de s\u00f6ylendi\u011fi gibi; \u00f6\u011frenen ve \u00f6\u011frenme deneyimi odakl\u0131 olmaya do\u011fru kaymaktad\u0131r. Bu e\u011filime ayak uydurmak i\u00e7in \u00d6YSler \u00f6\u011frenmenin farkl\u0131 formlar\u0131n\u0131 destekleyerek onu daha do\u011frudan bir hale getirmelidir. \u00d6YS'ler \u00f6\u011frenme y\u00f6netimi arac\u0131 olma \u00f6zelliklerini her zaman s\u00fcrd\u00fcreceklerdir ama \u00f6\u011frenmenin say\u0131s\u0131z bi\u00e7imlerini desteklemek konusunda \u00f6\u011frenenlerin beklentileri d\u00fczeyinde var olmak i\u00e7in kendilerini uyarlamak zorundad\u0131rlar. \u00d6\u011frenme y\u00f6netiminde bir\u00e7ok \u00d6YS'nin standart bir ders modelini varsaymas\u0131 bir sorundur ve bu i\u015flevler do\u011frudan birbirlerini etkilemektedir. \u00d6YS'nin geleneksel \u00f6\u011fretme ve \u00f6\u011frenme modellerine ba\u011fl\u0131 kalmadan bir \u00f6\u011frenme y\u00f6netimi arac\u0131 olarak de\u011ferini artt\u0131rmak \u00e7ok zor olabilir.\n\nGeleneksel \u00d6YS'nin k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc senaryolar\u0131na katk\u0131da bulunan di\u011fer ilgili e\u011filim, esneklik ve \u00f6zelle\u015ftirme i\u00e7in m\u00fckemmel kapasiteyle kendi kendini y\u00f6neten ve grup tabanl\u0131 \u00f6\u011frenimi destekleyen ara\u00e7lar koleksiyonlar\u0131n\u0131n geli\u015fimidir. Bu ara\u00e7lar bireysel \u00f6\u011frenenler taraf\u0131ndan \u00f6zel ihtiya\u00e7lar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k \u00f6zellikle gayri resmi \u00f6\u011frenme i\u00e7in toparlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u201cKi\u015fisel \u00f6\u011frenme ortamlar\u0131\u201d (K\u00d6O'lar) bu e\u011filimi tan\u0131mlamak ad\u0131na ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve \u00f6zellikle de hizmet ula\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 cihazlar olarak ak\u0131ll\u0131 telefonlar ve tabletler ile bu cihazlar \u00fczerindeki s\u00fcrekli \u00f6\u011frenme ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 destekleyen uygulamalar \u00fczerine odaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, ki\u015fisel \u00f6\u011frenme ortamlar\u0131 e\u011filimi, merkezi ve sunucu temelli \u00d6YS \u00e7\u00f6z\u00fcmlerinden da\u011f\u0131t\u0131labilir ve ta\u015f\u0131nabilir olanlara do\u011fru kaymaya y\u00f6nlenmi\u015f oldu.\n\nT\u00fcm bu k\u0131yamet senaryosu e\u011filimlerine ra\u011fmen Bates (2012) bir ara\u015ft\u0131rmaya dayanarak \u00d6YSlerin bir yere gitmedi\u011fi sonucuna a\u015fa\u011f\u0131daki nedenleri s\u0131ralayarak varm\u0131\u015ft\u0131r:\n<ul>\n \t<li>Bir\u00e7ok e\u011fitmen ve \u00f6\u011frenen \u00f6\u011fretim plan ve materyallerini d\u00fczenlemek i\u00e7in merkezi \u00e7evrim i\u00e7i bir saklama alan\u0131na ihtiya\u00e7 duymaktad\u0131r<\/li>\n \t<li>E\u011fitmen ve \u00f6\u011frenenler \u00e7evrim i\u00e7i \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in sosyal medyadan uzak \u00f6zel bir yere ihtiya\u00e7 duymaktad\u0131r<\/li>\n \t<li>\u0130\u015fbirli\u011fi ve sosyal medya ara\u00e7lar\u0131 bir \u00d6YS\u2019nin d\u0131\u015f\u0131nda de\u011fildir entegre edilebilirler ve edilmektedirler.<\/li>\n \t<li>Kurumlar, hesap verebilirli\u011fe artan bir ihtiya\u00e7 olu\u015fmas\u0131ndan dolay\u0131 raporlama ve hesap verebilirlik amac\u0131yla \u00d6YS\u2019lere gittik\u00e7e daha fazla g\u00fcvenmektedirler.<\/li>\n<\/ul>\nPayda\u015flar \u00d6YS'lerin ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 i\u015flevselli\u011fi ve de\u011fi\u015fimi olu\u015fturma yetene\u011fine g\u00fcvenlerinden dolay\u0131 kurumsal \u00d6YS modeline \u00f6yle derinden inanm\u0131\u015flard\u0131r ki (hatta biraz k\u00f6r bir inan\u00e7 denebilir) \u00d6YS'lerin kaybolmak yerine de\u011fi\u015fime ayak uyduraca\u011f\u0131n\u0131, \u00f6\u011frenme ve geli\u015ftirme ihtiya\u00e7lar\u0131na ve modern \u00f6\u011frenme teknolojilerini sa\u011flamaya her zaman oldu\u011fu gibi etkin bir bi\u00e7imde hitap edece\u011fini varsaym\u0131\u015flard\u0131r. Bersin (2004)\u2019in ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda da vurguland\u0131\u011f\u0131 gibi \u201c\u2026 \u015firketlerin % 61'i de\u011fi\u015ftirilmesi en \u00e7ok s\u00f6ylenen \u00fcr\u00fcn olmak \u00fczere \u00f6\u011frenme platformlar\u0131n\u0131, 18 ay i\u00e7inde de\u011fi\u015ftirmeyi\u201d planlamaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde payda\u015flar \u00d6YS\u2019nin \u00f6zg\u00fcn ders da\u011f\u0131t\u0131m platform modelinden \u00e7ok daha fazla ve \u00f6tesinde i\u015flev alabilmekteler. Bu belgedeki ba\u015fka yerlerde de a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 gibi, \u00d6YS sat\u0131n alanlar uzman de\u011fi\u015fimi, kullan\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan olu\u015fturulmu\u015f i\u00e7erik deposu ve yetenek y\u00f6netimi sistemi gibi yeni i\u015flev koleksiyonlar\u0131n\u0131 elde edebilmektedirler. Bununla birlikte, eski paradigmalara dayanan bir sisteme \u00f6zellikler eklemenin yeni gereksinimleri ve f\u0131rsatlar\u0131 kar\u015f\u0131lamayaca\u011f\u0131 bir an gelebilir; yazarlardan biri yak\u0131n zamanda bir konferansta bir \u00d6YS sa\u011flay\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n s\u00f6zde bu yeni ihtiya\u00e7 ve f\u0131rsatlar\u0131 kar\u015f\u0131layabilmek i\u00e7in sistemlerini s\u0131f\u0131rdan tekrar geli\u015ftirmek zorunda kald\u0131klar\u0131n\u0131 vurguyla s\u00f6yledi\u011fini belirtti.\n\nGeleneksel \u00d6YS'lerden uzakla\u015fmak i\u00e7in bir\u00e7ok kurulu\u015fun att\u0131\u011f\u0131 ilk ad\u0131m, i\u00e7erik da\u011f\u0131t\u0131m i\u015flevini \u00d6YS\u2019den ayr\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z bir servis olarak bir taray\u0131c\u0131 eklentisi veya bulut tabanl\u0131 bir uygulama haline getirmektedir. Bu i\u00e7eri\u011fi \u201cher yerde her zaman ba\u015flat\u201d paradigmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmaktad\u0131r. Bir\u00e7ok \u00d6YS \u00e7evrim d\u0131\u015f\u0131 kullan\u0131m i\u00e7in \u00e7evrim d\u0131\u015f\u0131 oynatma\/y\u00fcr\u00fctme kabiliyeti sa\u011flamaktad\u0131r (bk. b\u00f6l\u00fcm 5.6 \u00c7evrimd\u0131\u015f\u0131 oyuncu yetene\u011fi), fakat \u201cher yerde her zaman\u201d paradigmas\u0131 dahilinde bunu g\u00fcnl\u00fck ba\u011flant\u0131 durumundaki kullan\u0131mlar i\u00e7in de sa\u011flamalar\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz hale gelecek gibi g\u00f6r\u00fcnmektedir.\n\nRustici yaz\u0131l\u0131m taraf\u0131ndan yap\u0131lan SCORM Cloud\u00ae \u201carka plandaki mimari olarak \u00d6YS\u201dye g\u00fczel bir \u00f6rnektir. Bu SCORM \u201csevkiyat\u201d (dispatch) paketleri olu\u015fturman\u0131z\u0131 ve daha sonra bunlar\u0131 \u00d6YS\u2019niz i\u00e7ine aktarman\u0131za olanak tan\u0131r. \u00d6\u011frenenler sizin \u00d6YS\u2019nizden bir dersi ba\u015flatt\u0131klar\u0131nda asl\u0131nda bu onlar\u0131 SCORM Cloud'a y\u00f6nlendirir ve orada bulunan kopyay\u0131 oynat\u0131r. \u00d6YS\u2019niz her zaman oldu\u011fu gibi t\u00fcm izlemeyi yapar.\n\nBu noktadaki en b\u00fcy\u00fck sorun \u00f6\u011frenenin ilerlemesini takip etmektedir. \u0130\u00e7erik art\u0131k \u00d6YS'den ba\u015flat\u0131lm\u0131yorsa \u00d6YS'yi nas\u0131l bulabilir ve \u00d6YS ile nas\u0131l ileti\u015fim kurabilir? Bu sorun API'ler, standart veri \u00f6\u011feleri ve ileti\u015fim protokolleri ile ele al\u0131nmaktad\u0131r ve standartlar hakk\u0131nda sekt\u00f6r anla\u015fmalar\u0131n\u0131 gerektirir.\n\nAk\u0131ll\u0131 bir izleme sisteminin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir kullan\u0131m durumunda \u00d6YS'nin rol\u00fc hen\u00fcz belirlenemese de uygun arka u\u00e7 ileti\u015fim kanallar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda \u00d6YS en az\u0131ndan izleme ve raporlama i\u015flevi a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fer sa\u011flayabilir. Bu entegrasyona y\u00f6nelik olas\u0131 bir ba\u015flang\u0131\u00e7 olup ABD Ordusu Ara\u015ft\u0131rma Laboratuvar\u0131 taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen Genelle\u015ftirilmi\u015f E\u011fitime Y\u00f6nelik Ak\u0131ll\u0131 \u00c7er\u00e7eve'dir (GEYA\u00c7) bk. <a href=\"https:\/\/www.gifttutoring.org\/projects\/gift\/wiki\/Overview\">https:\/\/www.gifttutoring.org\/projects\/gift\/wiki\/Overview <\/a> .\n\nRobson (2009), \u00d6YS i\u015flevinin b\u00f6l\u00fcmlere ayr\u0131lm\u0131\u015f ve ayr\u0131 hizmetler olarak sunulabilmesi i\u00e7in olas\u0131 bir yol sunar.\u00a0 B\u00f6l\u00fcmlere ayr\u0131lm\u0131\u015f hizmetler a\u015fa\u011f\u0131daki bile\u015fenleri i\u00e7erebilir:\n<ul>\n \t<li>\u0130\u00e7erik orkestrasyonu<\/li>\n \t<li>\u00d6l\u00e7me ve de\u011ferlendirme<\/li>\n \t<li>Dizin hizmetleri<\/li>\n \t<li>\u0130K hizmetleri<\/li>\n \t<li>Telif Haklar\u0131 Y\u00f6netimi<\/li>\n \t<li>Arama ve ke\u015ffetme<\/li>\n \t<li>Yeterlilik Y\u00f6netimi<\/li>\n \t<li>Sonu\u00e7lar ve uyum izlemesi<\/li>\n \t<li>Sosyal a\u011f olu\u015fturma<\/li>\n \t<li>\u0130\u00e7erik y\u00f6netimi<\/li>\n<\/ul>\nBrown vd. (2015) \u00d6YS\u2019lerin par\u00e7alara b\u00f6l\u00fcnmesi fikrini desteklemekte ve \u201c [yeni nesil dijital \u00f6\u011frenme ortam\u0131] geleneksel \u00d6YS\u2019yi bir bile\u015fen olarak i\u00e7erebilse de, \u015fu andaki \u00d6YS veya di\u011fer kurumsal uygulamalar gibi tek bir uygulama \u015feklinde olmayacakt\u0131r\u201d (s.3) demektedirler. Bahsettikleri bir ba\u015fka ilgin\u00e7 olas\u0131l\u0131k ise par\u00e7alanm\u0131\u015f \u00d6YS bile\u015fenleri derlemesinin \u201cak\u0131ll\u0131 telefonlara benzer bi\u00e7imde kullan\u0131c\u0131lar\u0131n kendi se\u00e7tikleri uygulamalarla kendi ortamlar\u0131n\u0131 do\u011frudan bi\u00e7imlendirdikleri i\u015flevi ve i\u00e7eri\u011fi birbirine ba\u011flayan ve birle\u015ftiren bir bulut benzeri ortam\u201d olaca\u011f\u0131 \u015feklindedir (s.3). Ayn\u0131 zamanda bu bile\u015fenlerin ittifak\u0131na model olacak mimari bi\u00e7imin API\u2019ler standartlar ve referans modelleri ile m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131nan mahsup* olaca\u011f\u0131n\u0131, s\u00f6ylemektedirler. Bu kar\u0131\u015f\u0131mlar, benzersiz kar\u0131\u015f\u0131mlarla birle\u015ftirilebilen a\u00e7\u0131k b\u00fcfe bile\u015fen olanaklar\u0131 sunan tedarik\u00e7iler taraf\u0131ndan sat\u0131labilir. Bu karma uygulamalar a\u00e7\u0131k kaynak ve ticari bile\u015fenleri birle\u015ftirebilecektir. B\u00fcy\u00fck bir tedarik\u00e7i (Adobe) asl\u0131nda sistemlerini (Adobe Experience Manager) a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 bir \u00e7ekirdek \u00fczerinde tahmin ediyor ve i\u015f durumlar\u0131n\u0131 eklenti bile\u015fenlerini satmaya dayand\u0131r\u0131yor.\n\n\u00d6YS'leri alayc\u0131 tan\u0131mlamak i\u00e7in \u201cdava hafifletme sistemi\u201d terimi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu s\u00f6z \u00d6YS\u2019lerin devlet veya \u015firket politikalar\u0131 ile uyumluluklar\u0131n\u0131 sa\u011flamak \u00fczere \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n tamamlamas\u0131 veya ge\u00e7mesi gereken zorunlu derslerin oldu\u011fu bir e\u011fitimi (Bilgi g\u00fcvenli\u011fi ve cinsel taciz e\u011fitimleri gibi) izlemek i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131 olgusuna vurgu yapmaktad\u0131r. Bu e\u011fitim bir \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n bilin\u00e7siz bir \u015fekilde davrand\u0131\u011f\u0131 durumlarda \u015firkete \u201c\u00e7al\u0131\u015fan daha iyi bilir\u201d savunmas\u0131n\u0131 yapma \u015fans\u0131 vererek \u015firket \u00fczerindeki y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 azaltmaktad\u0131r. Bu alayc\u0131 terminoloji belki de \u00d6YS'ler i\u00e7in en uzun s\u00fcre gelen kullan\u0131m bi\u00e7imine dikkatleri \u00e7ekmektedir: De\u011ferlendirmeleri da\u011f\u0131tmak ve onlar \u00fczerinden performans\u0131 izlemek. \u00d6YS'lerin gelece\u011fi bu kullan\u0131m olay\u0131na temel olarak ba\u011fl\u0131 olabilir ve bu da hayatta kalmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir; t\u00fcm i\u015faretler, bu gerek\u00e7enin yak\u0131n gelecekte ortadan kalkma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funun (monolitik bir kaynaktan i\u00e7erik sunma ihtiyac\u0131n\u0131n aksine) belirtileridir.","rendered":"<p>E\u011fitim sekt\u00f6r\u00fcnde baz\u0131 \u00e7evrelerde \u00d6YS&#8217;lerin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc s\u00f6ylenmektedir fakat bu bir a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda abart\u0131l\u0131 bir s\u00f6ylemdir. Brandon Hall (2001) yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmada kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n %92 sinin buna kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedir. Baz\u0131 sekt\u00f6r analistleri de ayn\u0131 \u015feyi s\u00f6yleyerek (Bates, 2012) daha \u00e7ok yap\u0131ya ihtiya\u00e7 duyuldu\u011funu, \u00e7evrim i\u00e7i \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in \u00f6zel bir mekana, ara\u00e7lar i\u00e7in tek bir yere ve verilerin izlenmesinin gereklili\u011fine vurgu yapmaktad\u0131rlar. Daha \u00f6nce de belirtildi\u011fi gibi Bersin (2014), \u00d6YS pazar\u0131n\u0131n 2.5 milyar dolar\u0131n \u00fczerinde oldu\u011funu ve 2014 y\u0131l\u0131nda %21&#8217;in \u00fczerinde b\u00fcy\u00fcme g\u00f6sterdi\u011fini belirtmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Ancak \u00d6YS\u2019lerin g\u00fcncel i\u015flevsel yetenekleri ile ilgili bir ho\u015fnutsuzluk \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc olarak Brown vd. (2015) y\u00fcksek \u00f6\u011fretimde \u201ckurumlar\u0131n %15&#8217;inin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki \u00fc\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde \u00d6YSlerini de\u011fi\u015ftirmeyi planlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu da kurumsal s\u0131n\u0131f uygulamalar i\u00e7in tipik olandan \u00e7ok daha y\u00fcksek oldu\u011funu\u201d (s.2) belirtmektedir. Brandon Hall mesleki e\u011fitim\/geli\u015fim d\u00fcnyas\u0131nda \u201c% 85\u2019i \u00d6YS kullanan organizasyonlar\u0131n %38&#8217;inin var olan teknolojilerini g\u00fcncellemek veya de\u011fi\u015ftirmek istediklerini\u201d belirtmi\u015ftir. Ayn\u0131 makalede Brandon Hall, bunun organizasyonlar\u0131n \u00f6\u011frenmeyi daha \u00f6\u011frenen merkezli, dakik ve performans odakl\u0131 olmaya do\u011fru d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeleri \u00fczerinde durmaktad\u0131r. \u00d6YSlerin bu de\u011fi\u015fime ne kadar iyi uyum sa\u011flayabilecekleri ve tabii \u00f6\u011frenme i\u015flevlerinin merkezi depolar\u0131 olarak ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilirlikleri \u015fu an i\u00e7in \u00e7ok net de\u011fildir. Her durumda, \u00d6YS&#8217;ler en az\u0131ndan son kullan\u0131c\u0131lar a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fer olu\u015fturma niteli\u011finden uzakla\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Bu fikri en a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde destekleyen \u015fey, i\u00e7eri\u011fin herkese a\u00e7\u0131k kaynaklar \u00fczerinden \u00f6\u011frenen taraf\u0131ndan se\u00e7ildi\u011fi, \u0130nternete ba\u011fl\u0131 olmadan \u00f6\u011frenme deneyimlerinin izletilebildi\u011fi (xAPI gibi), e\u015f a\u011flar aras\u0131nda i\u00e7eri\u011fin \u00fcretilip payla\u015f\u0131labildi\u011fi gayri resmi \u00f6\u011frenme e\u011filimlerindeki art\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6rg\u00fcn \u00f6\u011frenme deneyimlerindeki otoriter i\u00e7eri\u011fin ba\u011flant\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde kullan\u0131lmas\u0131 fikri hala d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeye devam ederken, \u00f6\u011frenme ile ili\u015fkili t\u00fcm i\u015flevlere ve i\u00e7eri\u011fe tek bir elden eri\u015fim i\u00e7in tek par\u00e7a kaynakl\u0131 bir sisteme (\u00d6YS) giri\u015f yapma zorunlulu\u011fu fikri kaybolmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6\u011frenenler istedikleri zamanda ve istedikleri yerde i\u00e7eri\u011fe ula\u015fmay\u0131 ummaktad\u0131r. \u00d6\u011frenme ula\u015ft\u0131rma i\u015flevi ve \u00f6\u011frenme i\u00e7erik nesneleri; sistemler, ortamlar ve cihazlar aras\u0131nda daha \u00e7ok da\u011f\u0131t\u0131lmaya ve ula\u015f\u0131labilir olmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ste\u011fe ba\u011fl\u0131 olarak detayl\u0131 performans deste\u011fi ve \u00f6\u011frenme objeleri \u00e7ok geni\u015f \u00e7e\u015fitlilikte uygulama i\u00e7eriklerine g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f durumdad\u0131r. G\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e artan bir \u015fekilde bu \u00f6\u011frenme nesneleri herhangi bir yerde ve zamanda faaliyete ge\u00e7irilebilmektedir. \u00d6rne\u011fin:<\/p>\n<ul>\n<li>\u015eirket intranet a\u011f\u0131 i\u00e7erisinde \u015firketin yeni bir politikas\u0131n\u0131 duyurdu\u011fu senaryo temelli bir \u00f6\u011frenme nesnesinin ba\u011flant\u0131s\u0131<\/li>\n<li>Cep telefonlar\u0131na bir uyum e\u011fitimi mod\u00fcl ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n bu e\u011fitimi almak i\u00e7in son tarihi kullan\u0131c\u0131ya hat\u0131rlatan bir e-posta ile g\u00f6nderilmesi (cep telefonu \u00fczerinden al\u0131nabilir)<\/li>\n<li>Performans deste\u011fi ve i\u00e7ine g\u00f6m\u00fcl\u00fc \u00f6\u011fretici dersler i\u00e7eren yeni bir kurum sistemindeki ekranlar<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00d6YS i\u015flevi bu \u00f6\u011frenme nesneleri ve da\u011f\u0131t\u0131m i\u015flevleri ile ileti\u015fim halinde olmas\u0131 ve payda\u015flar i\u00e7in \u00f6\u011frenmenin geli\u015fimine dair g\u00fc\u00e7l\u00fc ve anlaml\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcler sa\u011flamas\u0131 i\u00e7in arka planda \u00e7al\u0131\u015fmaya gereksinim duyar ve ancak t\u00fcm bunlar\u0131 \u00f6\u011frenene hissettirmeden, g\u00f6r\u00fcnmez bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirmelidir. \u00d6YS&#8217;ler toplum politikalar\u0131n\u0131n koordinat\u00f6r\u00fc ve uygulat\u0131c\u0131s\u0131 olma ile eri\u015fim ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n\u0131n da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131nda, kullan\u0131c\u0131 tercihlerinde, i\u00e7erik arac\u0131l\u0131\u011f\u0131nda vb. i\u015flevlerde \u00f6nemli bir rol oynamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>E\u011fitimde genel e\u011filim, ders ve \u00f6\u011fretmen odakl\u0131 olmaktan uzakla\u015farak 7.3 \u0130nformal\/sosyal\/i\u015fbirli\u011fine dayal\u0131 \u00f6\u011frenme i\u00e7in destek ve optimizayon b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde de s\u00f6ylendi\u011fi gibi; \u00f6\u011frenen ve \u00f6\u011frenme deneyimi odakl\u0131 olmaya do\u011fru kaymaktad\u0131r. Bu e\u011filime ayak uydurmak i\u00e7in \u00d6YSler \u00f6\u011frenmenin farkl\u0131 formlar\u0131n\u0131 destekleyerek onu daha do\u011frudan bir hale getirmelidir. \u00d6YS&#8217;ler \u00f6\u011frenme y\u00f6netimi arac\u0131 olma \u00f6zelliklerini her zaman s\u00fcrd\u00fcreceklerdir ama \u00f6\u011frenmenin say\u0131s\u0131z bi\u00e7imlerini desteklemek konusunda \u00f6\u011frenenlerin beklentileri d\u00fczeyinde var olmak i\u00e7in kendilerini uyarlamak zorundad\u0131rlar. \u00d6\u011frenme y\u00f6netiminde bir\u00e7ok \u00d6YS&#8217;nin standart bir ders modelini varsaymas\u0131 bir sorundur ve bu i\u015flevler do\u011frudan birbirlerini etkilemektedir. \u00d6YS&#8217;nin geleneksel \u00f6\u011fretme ve \u00f6\u011frenme modellerine ba\u011fl\u0131 kalmadan bir \u00f6\u011frenme y\u00f6netimi arac\u0131 olarak de\u011ferini artt\u0131rmak \u00e7ok zor olabilir.<\/p>\n<p>Geleneksel \u00d6YS&#8217;nin k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc senaryolar\u0131na katk\u0131da bulunan di\u011fer ilgili e\u011filim, esneklik ve \u00f6zelle\u015ftirme i\u00e7in m\u00fckemmel kapasiteyle kendi kendini y\u00f6neten ve grup tabanl\u0131 \u00f6\u011frenimi destekleyen ara\u00e7lar koleksiyonlar\u0131n\u0131n geli\u015fimidir. Bu ara\u00e7lar bireysel \u00f6\u011frenenler taraf\u0131ndan \u00f6zel ihtiya\u00e7lar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k \u00f6zellikle gayri resmi \u00f6\u011frenme i\u00e7in toparlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u201cKi\u015fisel \u00f6\u011frenme ortamlar\u0131\u201d (K\u00d6O&#8217;lar) bu e\u011filimi tan\u0131mlamak ad\u0131na ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve \u00f6zellikle de hizmet ula\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 cihazlar olarak ak\u0131ll\u0131 telefonlar ve tabletler ile bu cihazlar \u00fczerindeki s\u00fcrekli \u00f6\u011frenme ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 destekleyen uygulamalar \u00fczerine odaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, ki\u015fisel \u00f6\u011frenme ortamlar\u0131 e\u011filimi, merkezi ve sunucu temelli \u00d6YS \u00e7\u00f6z\u00fcmlerinden da\u011f\u0131t\u0131labilir ve ta\u015f\u0131nabilir olanlara do\u011fru kaymaya y\u00f6nlenmi\u015f oldu.<\/p>\n<p>T\u00fcm bu k\u0131yamet senaryosu e\u011filimlerine ra\u011fmen Bates (2012) bir ara\u015ft\u0131rmaya dayanarak \u00d6YSlerin bir yere gitmedi\u011fi sonucuna a\u015fa\u011f\u0131daki nedenleri s\u0131ralayarak varm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li>Bir\u00e7ok e\u011fitmen ve \u00f6\u011frenen \u00f6\u011fretim plan ve materyallerini d\u00fczenlemek i\u00e7in merkezi \u00e7evrim i\u00e7i bir saklama alan\u0131na ihtiya\u00e7 duymaktad\u0131r<\/li>\n<li>E\u011fitmen ve \u00f6\u011frenenler \u00e7evrim i\u00e7i \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in sosyal medyadan uzak \u00f6zel bir yere ihtiya\u00e7 duymaktad\u0131r<\/li>\n<li>\u0130\u015fbirli\u011fi ve sosyal medya ara\u00e7lar\u0131 bir \u00d6YS\u2019nin d\u0131\u015f\u0131nda de\u011fildir entegre edilebilirler ve edilmektedirler.<\/li>\n<li>Kurumlar, hesap verebilirli\u011fe artan bir ihtiya\u00e7 olu\u015fmas\u0131ndan dolay\u0131 raporlama ve hesap verebilirlik amac\u0131yla \u00d6YS\u2019lere gittik\u00e7e daha fazla g\u00fcvenmektedirler.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Payda\u015flar \u00d6YS&#8217;lerin ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 i\u015flevselli\u011fi ve de\u011fi\u015fimi olu\u015fturma yetene\u011fine g\u00fcvenlerinden dolay\u0131 kurumsal \u00d6YS modeline \u00f6yle derinden inanm\u0131\u015flard\u0131r ki (hatta biraz k\u00f6r bir inan\u00e7 denebilir) \u00d6YS&#8217;lerin kaybolmak yerine de\u011fi\u015fime ayak uyduraca\u011f\u0131n\u0131, \u00f6\u011frenme ve geli\u015ftirme ihtiya\u00e7lar\u0131na ve modern \u00f6\u011frenme teknolojilerini sa\u011flamaya her zaman oldu\u011fu gibi etkin bir bi\u00e7imde hitap edece\u011fini varsaym\u0131\u015flard\u0131r. Bersin (2004)\u2019in ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda da vurguland\u0131\u011f\u0131 gibi \u201c\u2026 \u015firketlerin % 61&#8217;i de\u011fi\u015ftirilmesi en \u00e7ok s\u00f6ylenen \u00fcr\u00fcn olmak \u00fczere \u00f6\u011frenme platformlar\u0131n\u0131, 18 ay i\u00e7inde de\u011fi\u015ftirmeyi\u201d planlamaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde payda\u015flar \u00d6YS\u2019nin \u00f6zg\u00fcn ders da\u011f\u0131t\u0131m platform modelinden \u00e7ok daha fazla ve \u00f6tesinde i\u015flev alabilmekteler. Bu belgedeki ba\u015fka yerlerde de a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 gibi, \u00d6YS sat\u0131n alanlar uzman de\u011fi\u015fimi, kullan\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan olu\u015fturulmu\u015f i\u00e7erik deposu ve yetenek y\u00f6netimi sistemi gibi yeni i\u015flev koleksiyonlar\u0131n\u0131 elde edebilmektedirler. Bununla birlikte, eski paradigmalara dayanan bir sisteme \u00f6zellikler eklemenin yeni gereksinimleri ve f\u0131rsatlar\u0131 kar\u015f\u0131lamayaca\u011f\u0131 bir an gelebilir; yazarlardan biri yak\u0131n zamanda bir konferansta bir \u00d6YS sa\u011flay\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n s\u00f6zde bu yeni ihtiya\u00e7 ve f\u0131rsatlar\u0131 kar\u015f\u0131layabilmek i\u00e7in sistemlerini s\u0131f\u0131rdan tekrar geli\u015ftirmek zorunda kald\u0131klar\u0131n\u0131 vurguyla s\u00f6yledi\u011fini belirtti.<\/p>\n<p>Geleneksel \u00d6YS&#8217;lerden uzakla\u015fmak i\u00e7in bir\u00e7ok kurulu\u015fun att\u0131\u011f\u0131 ilk ad\u0131m, i\u00e7erik da\u011f\u0131t\u0131m i\u015flevini \u00d6YS\u2019den ayr\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z bir servis olarak bir taray\u0131c\u0131 eklentisi veya bulut tabanl\u0131 bir uygulama haline getirmektedir. Bu i\u00e7eri\u011fi \u201cher yerde her zaman ba\u015flat\u201d paradigmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmaktad\u0131r. Bir\u00e7ok \u00d6YS \u00e7evrim d\u0131\u015f\u0131 kullan\u0131m i\u00e7in \u00e7evrim d\u0131\u015f\u0131 oynatma\/y\u00fcr\u00fctme kabiliyeti sa\u011flamaktad\u0131r (bk. b\u00f6l\u00fcm 5.6 \u00c7evrimd\u0131\u015f\u0131 oyuncu yetene\u011fi), fakat \u201cher yerde her zaman\u201d paradigmas\u0131 dahilinde bunu g\u00fcnl\u00fck ba\u011flant\u0131 durumundaki kullan\u0131mlar i\u00e7in de sa\u011flamalar\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz hale gelecek gibi g\u00f6r\u00fcnmektedir.<\/p>\n<p>Rustici yaz\u0131l\u0131m taraf\u0131ndan yap\u0131lan SCORM Cloud\u00ae \u201carka plandaki mimari olarak \u00d6YS\u201dye g\u00fczel bir \u00f6rnektir. Bu SCORM \u201csevkiyat\u201d (dispatch) paketleri olu\u015fturman\u0131z\u0131 ve daha sonra bunlar\u0131 \u00d6YS\u2019niz i\u00e7ine aktarman\u0131za olanak tan\u0131r. \u00d6\u011frenenler sizin \u00d6YS\u2019nizden bir dersi ba\u015flatt\u0131klar\u0131nda asl\u0131nda bu onlar\u0131 SCORM Cloud&#8217;a y\u00f6nlendirir ve orada bulunan kopyay\u0131 oynat\u0131r. \u00d6YS\u2019niz her zaman oldu\u011fu gibi t\u00fcm izlemeyi yapar.<\/p>\n<p>Bu noktadaki en b\u00fcy\u00fck sorun \u00f6\u011frenenin ilerlemesini takip etmektedir. \u0130\u00e7erik art\u0131k \u00d6YS&#8217;den ba\u015flat\u0131lm\u0131yorsa \u00d6YS&#8217;yi nas\u0131l bulabilir ve \u00d6YS ile nas\u0131l ileti\u015fim kurabilir? Bu sorun API&#8217;ler, standart veri \u00f6\u011feleri ve ileti\u015fim protokolleri ile ele al\u0131nmaktad\u0131r ve standartlar hakk\u0131nda sekt\u00f6r anla\u015fmalar\u0131n\u0131 gerektirir.<\/p>\n<p>Ak\u0131ll\u0131 bir izleme sisteminin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir kullan\u0131m durumunda \u00d6YS&#8217;nin rol\u00fc hen\u00fcz belirlenemese de uygun arka u\u00e7 ileti\u015fim kanallar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda \u00d6YS en az\u0131ndan izleme ve raporlama i\u015flevi a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fer sa\u011flayabilir. Bu entegrasyona y\u00f6nelik olas\u0131 bir ba\u015flang\u0131\u00e7 olup ABD Ordusu Ara\u015ft\u0131rma Laboratuvar\u0131 taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen Genelle\u015ftirilmi\u015f E\u011fitime Y\u00f6nelik Ak\u0131ll\u0131 \u00c7er\u00e7eve&#8217;dir (GEYA\u00c7) bk. <a href=\"https:\/\/www.gifttutoring.org\/projects\/gift\/wiki\/Overview\">https:\/\/www.gifttutoring.org\/projects\/gift\/wiki\/Overview <\/a> .<\/p>\n<p>Robson (2009), \u00d6YS i\u015flevinin b\u00f6l\u00fcmlere ayr\u0131lm\u0131\u015f ve ayr\u0131 hizmetler olarak sunulabilmesi i\u00e7in olas\u0131 bir yol sunar.\u00a0 B\u00f6l\u00fcmlere ayr\u0131lm\u0131\u015f hizmetler a\u015fa\u011f\u0131daki bile\u015fenleri i\u00e7erebilir:<\/p>\n<ul>\n<li>\u0130\u00e7erik orkestrasyonu<\/li>\n<li>\u00d6l\u00e7me ve de\u011ferlendirme<\/li>\n<li>Dizin hizmetleri<\/li>\n<li>\u0130K hizmetleri<\/li>\n<li>Telif Haklar\u0131 Y\u00f6netimi<\/li>\n<li>Arama ve ke\u015ffetme<\/li>\n<li>Yeterlilik Y\u00f6netimi<\/li>\n<li>Sonu\u00e7lar ve uyum izlemesi<\/li>\n<li>Sosyal a\u011f olu\u015fturma<\/li>\n<li>\u0130\u00e7erik y\u00f6netimi<\/li>\n<\/ul>\n<p>Brown vd. (2015) \u00d6YS\u2019lerin par\u00e7alara b\u00f6l\u00fcnmesi fikrini desteklemekte ve \u201c [yeni nesil dijital \u00f6\u011frenme ortam\u0131] geleneksel \u00d6YS\u2019yi bir bile\u015fen olarak i\u00e7erebilse de, \u015fu andaki \u00d6YS veya di\u011fer kurumsal uygulamalar gibi tek bir uygulama \u015feklinde olmayacakt\u0131r\u201d (s.3) demektedirler. Bahsettikleri bir ba\u015fka ilgin\u00e7 olas\u0131l\u0131k ise par\u00e7alanm\u0131\u015f \u00d6YS bile\u015fenleri derlemesinin \u201cak\u0131ll\u0131 telefonlara benzer bi\u00e7imde kullan\u0131c\u0131lar\u0131n kendi se\u00e7tikleri uygulamalarla kendi ortamlar\u0131n\u0131 do\u011frudan bi\u00e7imlendirdikleri i\u015flevi ve i\u00e7eri\u011fi birbirine ba\u011flayan ve birle\u015ftiren bir bulut benzeri ortam\u201d olaca\u011f\u0131 \u015feklindedir (s.3). Ayn\u0131 zamanda bu bile\u015fenlerin ittifak\u0131na model olacak mimari bi\u00e7imin API\u2019ler standartlar ve referans modelleri ile m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131nan mahsup* olaca\u011f\u0131n\u0131, s\u00f6ylemektedirler. Bu kar\u0131\u015f\u0131mlar, benzersiz kar\u0131\u015f\u0131mlarla birle\u015ftirilebilen a\u00e7\u0131k b\u00fcfe bile\u015fen olanaklar\u0131 sunan tedarik\u00e7iler taraf\u0131ndan sat\u0131labilir. Bu karma uygulamalar a\u00e7\u0131k kaynak ve ticari bile\u015fenleri birle\u015ftirebilecektir. B\u00fcy\u00fck bir tedarik\u00e7i (Adobe) asl\u0131nda sistemlerini (Adobe Experience Manager) a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 bir \u00e7ekirdek \u00fczerinde tahmin ediyor ve i\u015f durumlar\u0131n\u0131 eklenti bile\u015fenlerini satmaya dayand\u0131r\u0131yor.<\/p>\n<p>\u00d6YS&#8217;leri alayc\u0131 tan\u0131mlamak i\u00e7in \u201cdava hafifletme sistemi\u201d terimi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu s\u00f6z \u00d6YS\u2019lerin devlet veya \u015firket politikalar\u0131 ile uyumluluklar\u0131n\u0131 sa\u011flamak \u00fczere \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n tamamlamas\u0131 veya ge\u00e7mesi gereken zorunlu derslerin oldu\u011fu bir e\u011fitimi (Bilgi g\u00fcvenli\u011fi ve cinsel taciz e\u011fitimleri gibi) izlemek i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131 olgusuna vurgu yapmaktad\u0131r. Bu e\u011fitim bir \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n bilin\u00e7siz bir \u015fekilde davrand\u0131\u011f\u0131 durumlarda \u015firkete \u201c\u00e7al\u0131\u015fan daha iyi bilir\u201d savunmas\u0131n\u0131 yapma \u015fans\u0131 vererek \u015firket \u00fczerindeki y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 azaltmaktad\u0131r. Bu alayc\u0131 terminoloji belki de \u00d6YS&#8217;ler i\u00e7in en uzun s\u00fcre gelen kullan\u0131m bi\u00e7imine dikkatleri \u00e7ekmektedir: De\u011ferlendirmeleri da\u011f\u0131tmak ve onlar \u00fczerinden performans\u0131 izlemek. \u00d6YS&#8217;lerin gelece\u011fi bu kullan\u0131m olay\u0131na temel olarak ba\u011fl\u0131 olabilir ve bu da hayatta kalmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir; t\u00fcm i\u015faretler, bu gerek\u00e7enin yak\u0131n gelecekte ortadan kalkma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funun (monolitik bir kaynaktan i\u00e7erik sunma ihtiyac\u0131n\u0131n aksine) belirtileridir.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"menu_order":20,"template":"","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"pb_show_title":"","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[143],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-302","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-numberless"],"part":149,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/oysk\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/302","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/oysk\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/oysk\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/oysk\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/oysk\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/302\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":305,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/oysk\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/302\/revisions\/305"}],"part":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/oysk\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/149"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/oysk\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/302\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/oysk\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=302"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/oysk\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=302"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/oysk\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=302"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/oysk\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=302"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}