{"id":251,"date":"2022-06-08T09:19:49","date_gmt":"2022-06-08T09:19:49","guid":{"rendered":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/yazarlik\/chapter\/yazarlik-araclarindaki-guncel-egilimler\/"},"modified":"2022-06-08T11:04:05","modified_gmt":"2022-06-08T11:04:05","slug":"yazarlik-araclarindaki-guncel-egilimler","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/yazarlik\/chapter\/yazarlik-araclarindaki-guncel-egilimler\/","title":{"raw":"YAZARLIK ARA\u00c7LARINDAK\u0130 G\u00dcNCEL E\u011e\u0130L\u0130MLER","rendered":"YAZARLIK ARA\u00c7LARINDAK\u0130 G\u00dcNCEL E\u011e\u0130L\u0130MLER"},"content":{"raw":"<div class=\"YAZARLIK ARA\u00c7LARINDAK\u0130 G\u00dcNCEL E\u011e\u0130L\u0130MLER\">\r\n<h2><a id=\"_Toc69909289\"><\/a> Ekip Bazl\u0131 Ya\u015fam D\u00f6ng\u00fcs\u00fc \u00dcretim ve Bak\u0131m\u0131<\/h2>\r\nE\u011fitim yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fc \u00fcretimi ve bak\u0131m\u0131, bir e-\u00f6\u011frenim projesinin t\u00fcm a\u015famalar\u0131n\u0131 tek bir arac\u0131n yeteneklerinde i\u00e7erir: analiz, tasar\u0131m, geli\u015ftirme, uygulama ve de\u011ferlendirme (ATGUD). Bir yazarl\u0131k arac\u0131n\u0131n bunu desteklemesi i\u00e7in, i\u015f birlik\u00e7i yaz\u0131ma ve izne odakl\u0131 \u00fcretim kanallar\u0131na izin vermesi gerekir. Bu e\u011filim, bir\u00e7ok masa\u00fcst\u00fc arac\u0131n\u0131 kal\u0131c\u0131 olarak web tabanl\u0131 mimariye ge\u00e7meye veya en az\u0131ndan web tabanl\u0131 bir se\u00e7ene\u011fe sahip olmaya itiyor \u00e7\u00fcnk\u00fc bu her t\u00fcr \u201corganizasyon fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131\u201d i\u015f ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar (\u00fcretim s\u0131ras\u0131nda kimin neyi ne zaman yapaca\u011f\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmak, da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015f katk\u0131 ile merkezi kontrol). Ara\u00e7lar giderek daha fazla organizasyon yap\u0131lar\u0131n\u0131n ve s\u00fcre\u00e7lerinin modellenmesine ve \u00fcretim s\u00fcrecinde belirli rollerin atanmas\u0131na izin verir. Bu roller, arac\u0131n analiz ve de\u011ferlendirme gibi ATGUD modeli i\u00e7inde daha geni\u015f bir \u00fcretim ve bak\u0131m faaliyetlerini kapsamas\u0131na izin verir.\r\n<h2><a id=\"_Toc69909290\"><\/a> <b>XML<\/b><b> veya JSON<\/b><b> Kullan\u0131m\u0131<\/b><\/h2>\r\nGenel olarak yaz\u0131l\u0131m alan\u0131nda oldu\u011fu gibi, ara\u00e7lar \u00e7\u0131kt\u0131 format\u0131 ve \/ veya d\u00e2hili yazarl\u0131k kaynak kodu olarak XML (Geni\u015fletilebilir Bi\u00e7imlendirme Dili) veya JSON (Javascript nesne g\u00f6sterimi) kullan\u0131m\u0131na do\u011fru ilerliyor. XML, \u00f6\u011frenmesi ve kullanmas\u0131 nispeten kolay ve yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f verileri depolamak i\u00e7in sa\u011flam bir ara\u00e7 olan evrensel, dayan\u0131kl\u0131 bir i\u015faretleme dilidir. Bu \u00f6zelliklerden dolay\u0131 baz\u0131 e\u011fitim kurulu\u015flar\u0131 \u00f6\u011frenme i\u00e7eriklerinin bu formatta ham h\u00e2liyle saklanmas\u0131n\u0131 talep etmektedir. Bir d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme uygulamas\u0131 kullan\u0131larak bu formatta depolanan XML, e-\u00f6\u011frenim ile ilgili olmayan her t\u00fcrl\u00fc belge de d\u00e2hil olmak \u00fczere bir\u00e7ok farkl\u0131 formatta \u00e7\u0131kt\u0131 olarak al\u0131nabilir.\r\n\r\nJSON bir bi\u00e7imlendirme dili de\u011fildir ancak evrensel bir veri de\u011fi\u015fim dosya bi\u00e7imi olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan XML'ye benzer i\u015flev g\u00f6r\u00fcr. XML'ye g\u00f6re avantajlar\u0131 vard\u0131r:\r\n<ul>\r\n \t<li>Javascript spesifikasyonunun bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in taray\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan do\u011frudan okunabilir ve anla\u015f\u0131labilir. XML, taray\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan anla\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in bir t\u00fcr d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm kodu veya ara yaz\u0131l\u0131m gerektirir.<\/li>\r\n \t<li>S\u00f6zdizimi XML'den \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde daha basittir.<\/li>\r\n \t<li>XML'den daha k\u0131sa ve etkilidir.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<ul>\r\n \t<li>Benzer \u015fekilde, yaz\u0131lan i\u00e7eri\u011fi d\u00e2hili olarak depolaman\u0131n yolu olarak XML veya JSON kullanan ara\u00e7lar g\u00f6r\u00fcnmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu XML veya JSON i\u00e7eri\u011fi daha sonra bir e-\u00f6\u011frenme \u00e7al\u0131\u015fma zaman\u0131 dosyas\u0131na veya yine bir d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme uygulamas\u0131 kullan\u0131larak dosya k\u00fcmesine derlenebilir. Bu \u2018a\u00e7\u0131k mimari\u2019 yakla\u015f\u0131m\u0131 \u00fc\u00e7 hedefe ula\u015fmaktad\u0131r:<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<ul>\r\n \t<li>\u0130\u00e7eri\u011fi g\u00f6r\u00fcn\u00fcmden ay\u0131r\u0131 (<b>bk. 7<\/b>r<b>.3. \u0130\u00e7erik bak\u0131m\u0131nda daha fazla esneklik ve daha fazla da\u011f\u0131t\u0131m se\u00e7ene\u011fi sunan i\u00e7erik ayr\u0131m\u0131, g\u00f6r\u00fcn\u00fcm).<\/b><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<ul>\r\n \t<li>\u201cA\u00e7\u0131k mimari\u201d terimine uygun olarak, i\u00e7eri\u011fi depolamak i\u00e7in, evrensel bir format (XML veya JSON) kullanmak, kullan\u0131lan d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm motoruna ba\u011fl\u0131 olarak, bu i\u00e7eri\u011fi farkl\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131 formatlar\u0131nda, uygulamalarda ve ba\u011flamlarda kullanma imk\u00e2n\u0131 sa\u011flar. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, XML veya JSON kullan\u0131m\u0131, i\u00e7erik verilerini \u00f6zel kod nesnelerinden al\u0131r ve bunlar\u0131 evrensel bir dosya format\u0131na yerle\u015ftirerek bu verilerin di\u011fer (\u00f6zel) uygulamalar ve sistemlerle birlikte \u00e7al\u0131\u015fabilirli\u011fini artt\u0131r\u0131r. \u00d6rne\u011fin, baz\u0131 yazarl\u0131k ara\u00e7lar\u0131 (Flash gibi), \u00e7al\u0131\u015fma zaman\u0131nda veya yazma i\u015flemi s\u0131ras\u0131nda harici XML veya JSON dosyalar\u0131ndan veri okuma yetene\u011fine sahiptir.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<ul>\r\n \t<li>Yukar\u0131da a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 gibi \u00e7e\u015fitli \u00e7\u0131kt\u0131 bi\u00e7imlerine izin vermenin yan\u0131 s\u0131ra yazarl\u0131k yeteneklerini (\u00f6\u011frenme etkile\u015fimlerinin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirleyen), \u201chaz\u0131r\u201d (yani, komut dosyas\u0131 i\u00e7ermeyen) \u00f6zellik setleri ile yazarl\u0131k ara\u00e7lar\u0131 taraf\u0131ndan sunulan \u00f6zellik k\u00fcmelerinin tipik k\u0131s\u0131tlamalar\u0131ndan kurtarabilir \u00d6zel komut dosyalar\u0131 ve kod, depolanan i\u00e7eri\u011fi \u00e7e\u015fitli yarat\u0131c\u0131 ve karma\u015f\u0131k yollarla, i\u00e7eri\u011fin kendisine m\u00fcdahale etmeden i\u015flemek i\u00e7in yaz\u0131labilir.<\/li>\r\n<\/ul>\r\nBir yazarl\u0131k arac\u0131 i\u00e7in teknik olarak zor bir ba\u015far\u0131, di\u011fer yazarl\u0131k ara\u00e7lar\u0131nda olu\u015fturulan dersleri tamamen d\u00fczenlenebilir olacak \u015fekilde i\u00e7e aktarmakt\u0131r. Kurs %100 \u00f6zel kod i\u00e7ermedik\u00e7e, bu harici olarak olu\u015fturulan kurslar\u0131 i\u00e7eri aktaran arac\u0131n bu kodu anlamas\u0131 ve yorumlamas\u0131 zor veya imk\u00e2ns\u0131z olabilir. \u00c7\u00f6z\u00fcmlerden biri, i\u00e7eri\u011fi depolamak i\u00e7in \u00f6zel kod kullanmaktan ka\u00e7\u0131nan XML veya JSON kullanmakt\u0131r (ancak i\u00e7eri\u011fi d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren mod\u00fcller tescilli olabilir), b\u00f6ylece ara\u00e7lar aras\u0131nda i\u00e7eri\u011fin i\u00e7e aktar\u0131lmas\u0131n\u0131 ve d\u00fczenlenmesini daha birlikte \u00e7al\u0131\u015fabilir h\u00e2le getirir. Bu, XML veya JSON dosyalar\u0131n\u0131 i\u00e7e aktarabilen ara\u00e7lara dayan\u0131r. Bu durumda, ekranlara \u00e7\u0131kt\u0131 vermek i\u00e7in XML veya JSON verilerine do\u011fru d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc uygulamak yazarl\u0131k arac\u0131na kalacakt\u0131r.\r\n\r\n\u0130\u00e7erik verileri araca XML veya JSON dosyalar\u0131 bi\u00e7iminde aktar\u0131lamayabilir ve XML veya JSON i\u00e7eri\u011fi depolamak i\u00e7in d\u00e2hili olarak kullan\u0131lamayabilir ancak yine de arac\u0131n i\u00e7erik k\u0131sm\u0131n\u0131 XML veya JSON \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131na derleme se\u00e7ene\u011fi olabilir. Bu XML veya JSON \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma zaman\u0131 dosyas\u0131 k\u00fcmesinin bir par\u00e7as\u0131 olarak kullan\u0131labilir (yani, veriler ekranlar\u0131 birle\u015ftirmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma zaman\u0131 motoru taraf\u0131ndan buradan okunur), di\u011fer ara\u00e7lara aktar\u0131labilir veya yukar\u0131da a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 gibi ba\u015fka formatlar olu\u015fturmak i\u00e7in kullan\u0131labilir.\r\n\r\nXML veya JSON kullanman\u0131n di\u011fer bir avantaj\u0131, i\u00e7eri\u011fi g\u00fcncellemek i\u00e7in bir metin d\u00fczenleyicide veya bir XML veya JSON aray\u00fcz uygulamas\u0131 kullanarak bir web formunda i\u00e7eri\u011fin do\u011frudan d\u00fczenlenmesini sa\u011flayarak i\u00e7erik g\u00fcncelleme s\u00fcrecini daha basit h\u00e2le getirmesidir. Bu durumda, i\u00e7erik g\u00fcncelleyiciler (KOB\u0130'ler veya e\u011fitmenler olabilir), birincil yazma arac\u0131na eri\u015fmeye veya deneyime gerek kalmadan metinde de\u011fi\u015fiklik yapabilir, URL'leri de\u011fi\u015ftirebilir vb.\r\n<h2><a id=\"_Toc69909291\"><\/a> \u0130\u00e7erik Ayr\u0131m\u0131, G\u00f6r\u00fcn\u00fcm ve \u0130\u015flev<\/h2>\r\n\u0130\u00e7erik geli\u015ftirmede i\u00e7erik, g\u00f6r\u00fcn\u00fcm ve i\u015flev ayr\u0131m\u0131 art\u0131k web tabanl\u0131 e\u011fitimde sa\u011flam bir \u015fekilde kurulmu\u015ftur. Genellikle HTML ile i\u00e7erik yazarak format\u0131n\u0131 CSS ile kontrol ederek ve Javascript ile aray\u00fcz davran\u0131\u015flar\u0131 olu\u015fturup kullan\u0131c\u0131 giri\u015fi i\u015fleyerek uygulan\u0131r. Bu \u00fc\u00e7 \u015feyi ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak kontrol edebilmenin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck avantajlar\u0131 vard\u0131r. T\u00fcm ekran d\u00fczenlerinde ve nesnelerde ayn\u0131 anda esnek bir \u015fekilde de\u011fi\u015fiklik yapmak i\u00e7in i\u00e7erik yazarlar\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fe (Word\u2019deki stillerine benzer) stiller uygulamas\u0131na olanak tan\u0131r. Bu, \u00f6zellikle mobil \u00f6\u011frenmeye y\u00f6nelik duyarl\u0131 tasar\u0131m i\u00e7in \u00f6nemlidir. \u0130\u015flevleri ba\u015fka bir ayr\u0131 katmana koymak, ekran davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n t\u00fcm ekranlarda tek bir yerde (bir yap\u0131land\u0131rma veya komut dosyas\u0131) de\u011fi\u015ftirilmesine de olanak tan\u0131r. Genel olarak, i\u00e7erik, g\u00f6r\u00fcn\u00fcm ve i\u015flevin ayr\u0131lmas\u0131, g\u00f6r\u00fcnt\u00fclendikleri ekranlar\u0131 yeniden kodlamadan metinlerin, ortam dosyalar\u0131n\u0131n vb. esnek bir \u015fekilde g\u00fcncellenmesini kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.\r\n\r\nBunu yapan ba\u011f\u0131ms\u0131z ara\u00e7lar da vard\u0131r. \u00d6rnekler aras\u0131nda Cold Fusion ve UHS gibi sunucu teknolojileri yer al\u0131r. Bu e\u011filim, uygulama mimarisine daha derinlemesine n\u00fcfuz etti. Bu prensibi kullanan baz\u0131 ara\u00e7lar (ve \u00d6\u0130YS'ler gibi sistemler), \u00e7al\u0131\u015fma zaman\u0131nda e-\u00f6\u011frenmenin dinamik montaj\u0131na dayan\u0131r (sunucu yaz\u0131l\u0131m\u0131 gerektirir); di\u011ferleri, nihai \u00fcr\u00fcn\u00fc dosyalar yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131nda birle\u015ftirir ve sa\u011flamla\u015ft\u0131r\u0131r (yazarl\u0131k arac\u0131 i\u00e7inde ele al\u0131n\u0131r). XML veya JSON, denklemin \u201ci\u00e7eri\u011fi\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc depolamak i\u00e7in yayg\u0131n ara\u00e7lard\u0131r (bkz. 7.2. XML veya JSON kullan\u0131m\u0131).\r\n\r\n\u0130\u00e7erik ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcm ayr\u0131m\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n bir ba\u015fka yolu, kurs aray\u00fcz\u00fcn\u00fcn i\u00e7erikten ayr\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u00c7o\u011fu zaman bu, kolayca de\u011fi\u015ftirilebilen aray\u00fcz tasar\u0131mlar\u0131 (muhtemelen i\u015flevsellik ve g\u00f6rsel tasar\u0131m d\u00e2hil) olan kaplamalar\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131 i\u00e7erir.\r\n<h2><a id=\"_Toc69909292\"><\/a> <b>ISD S\u00fcreci Deste\u011fi<\/b><\/h2>\r\nBaz\u0131 ara\u00e7lar ISD s\u00fcreci i\u00e7in destek ekliyor; ba\u015fka bir deyi\u015fle yazarl\u0131k arac\u0131nda olu\u015fturulan ders tasar\u0131m\u0131na g\u00f6t\u00fcren (ve muhtemelen sonras\u0131nda gelen) etkinlikler. Bu genellikle sihirbazlar, antran\u00f6rler ve \u015fablonlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra e\u011fitim ihtiya\u00e7lar\u0131 analizi yapmak, tasar\u0131m belgeleri yazmak, \u00f6\u011fretim stratejilerini belirlemek, \u00f6\u011frenme hedeflerini yazmak vb. i\u00e7in kontrol listelerini de i\u00e7erir. Bu ISD deste\u011fi genellikle e\u011fitim d\u0131\u015f\u0131 tasar\u0131mc\u0131lara, yani e\u011fitim tasar\u0131m\u0131 hakk\u0131nda \u00e7ok az \u015fey bilen veya hi\u00e7bir \u015fey bilmeyen KOB\u0130'lere y\u00f6neliktir.\r\n<h2><a id=\"_Toc69909293\"><\/a> \u015eablonlar\u0131n, D\u0131\u015f G\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerin B\u00fct\u00fcnle\u015ftirilmesi ve Karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131<\/h2>\r\n\u015eablonlar ve d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcmler <b>4.5.b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r<\/b> <b>(\u015eablonlar, Temalar ve D\u0131\u015f G\u00f6r\u00fcn\u00fcmler).<\/b> \u015eablonlar ve d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcmler her zaman yazarl\u0131k ara\u00e7lar\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olmu\u015ftur ancak ara\u00e7larla daha \u00e7ok b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f olmas\u0131 sebebiyle daha karma\u015f\u0131k h\u00e2le gelmektedir. \u015eablonlar\u0131 olu\u015fturma ve y\u00f6netme ara\u00e7lar\u0131 da \u015fablonlar\u0131n kendilerine ayak uydurmak i\u00e7in daha karma\u015f\u0131k h\u00e2le gelmektedir. Bu e\u011filim, yazarl\u0131k s\u00fcrecini basitle\u015ftirme genel etkisine sahiptir, b\u00f6ylece yazar\u0131n format ve i\u015flev (\u015fablon taraf\u0131ndan otomatik olarak h\u00e2lledilen) yerine, yaln\u0131zca sunulacak bilgiye ve \u00f6\u011fretim stratejisine odaklanmas\u0131 gerekir.\r\n<h2><a id=\"_Toc69909294\"><\/a> \u00d6\u011frenme Nesnesi Merkezli Mimari<\/h2>\r\n\u00d6\u0130YS'lerle veya i\u00e7erik depolar\u0131yla entegre olan yazarl\u0131k sistemleri bu ilkeyi en iyi \u015fekilde \u00f6rneklendirir. Geli\u015ftiricilere, her t\u00fcr i\u00e7erik nesnesini (yaln\u0131zca \u00f6\u011frenme ama\u00e7lar\u0131 i\u00e7in a\u00e7\u0131k\u00e7a tasarlanmam\u0131\u015f) geli\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fma zaman\u0131nda veya dersler yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131nda \u00f6\u011frenme mod\u00fclleri i\u00e7in ve bunlar\u0131 farkl\u0131 kombinasyonlarda bir araya getirme ve yeniden birle\u015ftirme (genellikle bunu yapmak i\u00e7in SCORM'a g\u00fcvenmek) esnekli\u011fi sa\u011flar. Bu e\u011filim, artan pop\u00fclariteyi ve bilgi y\u00f6netimi uygulamalar\u0131na y\u00f6nelik hareketi yans\u0131tmaktad\u0131r.\r\n<h2><a id=\"_Toc69909295\"><\/a> G\u00f6m\u00fcl\u00fc En \u0130yi Uygulama Tasar\u0131m \u0130lkeleri<\/h2>\r\nAra\u00e7lar, g\u00f6rsel ve \u00f6\u011fretici tasar\u0131m ilkelerini gittik\u00e7e daha fazla entegre ediyor \u00e7\u00fcnk\u00fc bu ilkeler daha \u00e7ok kabul g\u00f6r\u00fcp standartla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor; e-\u00f6\u011frenim i\u00e7in varsay\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fma ilkeleri h\u00e2line geliyor.\r\n<h2><a id=\"_Toc69909296\"><\/a> Otomatik \u00dcst Veri Olu\u015fturma\/\u00c7\u0131karma<\/h2>\r\nAra\u00e7lar, anahtar s\u00f6zc\u00fckler, \u00f6\u011frenme s\u00fcresi, okuma seviyesi vb. gibi belirli meta veri alanlar\u0131 i\u00e7in verileri do\u011frudan veya ak\u0131ll\u0131ca \u00e7\u0131kararak (gizli anlamsal analiz, yeti\u015fkin \u00f6\u011freniminde uzun s\u00fcreli \u00e7al\u0131\u015fma teknolojileri kullanarak) meta verileri belirleme ve girme gibi zahmetli bir g\u00f6revi (\u00f6zellikle SCORM kurslar\u0131 i\u00e7in) kolayla\u015ft\u0131r\u0131yor.\r\n<h2><a id=\"_Toc69909297\"><\/a> <b>A\u00e7\u0131k Mimariler<\/b><\/h2>\r\n\u201cA\u00e7\u0131k mimari\u201d, arac\u0131n, haric\u00ee uygulamalar\u0131n ve sistemlerin araca entegrasyonuna izin veren API'lere sahip oldu\u011fu sonucuna var\u0131r, baz\u0131 durumlarda, ara\u00e7 tedarik\u00e7isi taraf\u0131ndan sa\u011flanan bir i\u015flevi haric\u00ee olarak \u00fcretilmi\u015f bir i\u015flevle de\u011fi\u015ftirmek de buna d\u00e2hildir. A\u00e7\u0131k mimariler, ara\u00e7 tedarik\u00e7isi taraf\u0131nda tescilli kontrol\u00fcn ve k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n gev\u015fetilmesi anlam\u0131na gelir ve potansiyel kullan\u0131c\u0131lar\u0131n uygulamalar\u0131nda \u2018kaputun alt\u0131na bakmas\u0131na\u2019 izin verir.\r\n\r\nA\u00e7\u0131k mimariyi etkinle\u015ftirmek i\u00e7in, tedarik\u00e7i genellikle mimarisinin tamam\u0131n\u0131 veya bir k\u0131sm\u0131n\u0131 eklenti \/ sistem entegrasyonu geli\u015ftiricileriyle payla\u015fmal\u0131d\u0131r. Bu, mimarl\u0131k bilgilerini payla\u015fan kurulu\u015flar aras\u0131nda baz\u0131 lisans anla\u015fmalar\u0131 gerektirebilir.\r\n\r\nSistemlerinin i\u00e7 i\u015fleyi\u015fini halka a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131karmaktan kaynaklanan potansiyel rekabet\u00e7i dezavantajlar\u0131na ra\u011fmen, baz\u0131 tedarik\u00e7iler, m\u00fc\u015fterileri, tak\u0131m sat\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n kendilerini geli\u015ftirecek kadar \u00f6nemli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilecekleri eklemeler sat\u0131n alarak sistemi kolayca ki\u015fiselle\u015ftirmek istedikleri i\u00e7in onlar\u0131 tercih ediyor.\r\n\r\nA\u00e7\u0131k mimariler, \u00e7ekirdek araca mod\u00fcl olarak entegre edilebilen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf uygulamalar i\u00e7in bir pazar olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu mod\u00fcller, \u00e7o\u011funlukla geli\u015fmi\u015f etkile\u015fim t\u00fcrleri ve de\u011ferlendirmeler etraf\u0131nda d\u00f6nen her t\u00fcrl\u00fc i\u015flevi sa\u011flayabilir.\r\n<h2><a id=\"_Toc69909298\"><\/a> <b>Ekip Bazl\u0131 \u00d6\u011frenme<\/b><b> \u0130\u00e7in Destek<\/b><\/h2>\r\nGer\u00e7ek tak\u0131m temelli \u00f6\u011frenme, bu, konferans salonundaki bir grup \u00f6\u011frencinin tek bir oturum a\u00e7mada birlikte ders almas\u0131n\u0131, kendilerini tek bir \u00f6\u011frenci gibi \u00d6YS'ye sunmas\u0131n\u0131, ders etkinliklerini nas\u0131l tamamlayacaklar\u0131 konusunda grup kararlar\u0131 vermesini, farkl\u0131 yerlerden bir ders boyunca e\u015fzamanl\u0131 olarak ilerlemesini ve bireysel puanlar\u0131n\u0131n ortalamas\u0131na g\u00f6re puanlanmas\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Tak\u0131m tabanl\u0131 \u00f6\u011frenme, hem di\u011fer ekip \u00fcyelerinin faaliyetlerini etkileyen hem de tak\u0131mdaki bireysel rollerine ba\u011fl\u0131 olarak kursun farkl\u0131 bir versiyonunu veya bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kullanabilen tak\u0131mlar\u0131ndaki di\u011fer ki\u015filerin eylemlerinden etkilenen \u00f6\u011frenme etkinlikleri fikri etraf\u0131nda d\u00f6ner.\r\n\r\nBu nedenle, tak\u0131m temelli \u00f6\u011frenmeye y\u00f6nelik yazarl\u0131k ara\u00e7lar\u0131 deste\u011fi, \u00e7oklu \u00f6\u011freniciler taraf\u0131ndan i\u015f birli\u011fi ve akran incelemesini sa\u011flamaktan daha fazlas\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Karma\u015f\u0131k de\u011ferlendirme, s\u0131ralama paradigmalar\u0131, her bir ekip \u00fcyesinin etkinliklerini ve performans\u0131n\u0131 otomatik olarak izleyen, y\u00f6nlendiren ak\u0131ll\u0131 arac\u0131lar veya ara katman yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 ile etkinle\u015ftirilmeli; \u00d6YS'ye toplama ilerlemesini ve bu puanlar\u0131n nas\u0131l olu\u015fturuldu\u011funa ili\u015fkin (bireylerin performanas\u0131n\u0131 esas alan) bir denetim izinini rapor etmelidir.\r\n\r\nBu t\u00fcr bir \u00f6\u011frenmedeki teknolojik zorluklar \u015fimdi \u00e7\u00f6z\u00fclmektedir ancak evrensel olarak kabul edilmi\u015f bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yoktur dolay\u0131s\u0131yla hen\u00fcz desteklenecek belirgin yazarl\u0131k ara\u00e7lar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmleri ortaya \u00e7\u0131kmam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak ekip temelli \u00f6\u011frenme paradigmas\u0131, e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim alan\u0131n\u0131n yerle\u015fik bir par\u00e7as\u0131 h\u00e2line gelir gelmez \u00d6YS'ler onu desteklemek i\u00e7in kesinlikle harekete ge\u00e7ecektir.\r\n<h2><a id=\"_Toc69909299\"><\/a> <b>\"Gadget\" Tabanl\u0131 Aray\u00fcz<\/b><\/h2>\r\n\u201cGadget\u201dlar (di\u011fer ad\u0131yla \u201cwidget\u201dlar veya \u201capplet\u201dler), bir sayfada ayr\u0131 \u00f6geler olarak sunulan i\u015flevlerdir. Bir\u00e7ok ticari e-posta \u201cSayfam\u201d aray\u00fczlerinde ve bir\u00e7ok kurumsal portal aray\u00fcz\u00fcnde kullan\u0131l\u0131rlar. Kullan\u0131c\u0131 aray\u00fcz\u00fcn\u00fc tamamen ki\u015fiselle\u015ftirmeyi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar; gadgetlar kapat\u0131labilir b\u00f6ylece aray\u00fczde g\u00f6r\u00fcnmezler ve sayfadaki herhangi bir yere ta\u015f\u0131nabilirler. Kullan\u0131c\u0131lar belirli bir rolle ili\u015fkilendirilebilir; kullan\u0131c\u0131lar yaln\u0131zca rolleriyle ilgili veya izin verilenleri g\u00f6rebilir.\r\n\r\nBu t\u00fcr portal benzeri arabirim, baz\u0131 sat\u0131c\u0131larda ilgi g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr, \u00e7\u00fcnk\u00fc kullan\u0131c\u0131lar bu t\u00fcr modern aray\u00fczle daha rahatt\u0131r ve ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re y\u00fcksek d\u00fczeyde arabirim uyarlamas\u0131na izin verir.\r\n<h2><a id=\"_Toc69909300\"><\/a> <b>Etkile\u015fimli<\/b><b> G\u00f6r\u00fcnt\u00fcler<\/b><\/h2>\r\nEtkile\u015fimli g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler, tamamen tek bir grafikle doldurulmu\u015f e-\u00f6\u011frenme ekranlar\u0131n\u0131 ifade eder. Mevcut bir i\u00e7erik \u201cdemetini\u201d ortaya \u00e7\u0131karan grafik alanlar\u0131, daha fazla bilgi veya medya ile ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. \u0130lk t\u0131klama, ekran\u0131n o alan\u0131na (kenarl\u0131klar veya bir nesneyle tan\u0131mlanan) yak\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131r. Bu alandaki t\u0131klanabilir veya rollover alanlar\u0131 daha sonra bir t\u00fcr ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi sa\u011flamak i\u00e7in etkinle\u015ftirilir. Bu ekranlar, ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc metin merkezli ekranlardan sonra ho\u015f bir rahatlama olabilir ve bir nebze etkile\u015fim sa\u011flayabilir.\r\n\r\n\u00c7o\u011fu i\u00e7erik olu\u015fturma ara\u00e7lar\u0131nda etkile\u015fimli g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler olu\u015fturmak zor de\u011fildir ve \u00f6zellikle bu t\u00fcr nesneler i\u00e7in \u015fablonlar mevcuttur.\r\n<h2><a id=\"_Toc69909301\"><\/a> <a href=\"http:\/\/blogs.articulate.com\/rapid-elearning\/how-to-create-an-interactive-image-template\/?mkt_tok=3RkMMJWWfF9wsRoluaXPZKXonjHpfsX97eksW6K0lMI%2F0ER3fOvrPUfGjI4DRMpmI%2BSLDwEYGJlv6SgFT7jGMblo27gPWxA%3D\"><b>Sosyal Medya Deste\u011fi<\/b><\/a><\/h2>\r\n\u00d6\u011frenme deneyimleri art\u0131k geleneksel didaktik e-\u00f6\u011frenim modelinin d\u0131\u015f\u0131ndaki unsurlar\u0131 i\u00e7erecek \u015fekilde tasarlanmaktad\u0131r. Genellikle kullan\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan olu\u015fturulan ve merkez\u00ee olmayan kaynaklar\u0131 i\u00e7erirler. Bu \u00f6geler genellikle \u201csosyal medya\u201d\u2019 olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. T\u00fcrlerin listesi \u015funlar\u0131 i\u00e7erir:\r\n<ul>\r\n \t<li>Wiki'ler (\u00d6rne\u011fin, Wikipedia)<\/li>\r\n \t<li>Sosyal a\u011f (\u00d6rne\u011fin, Facebook)<\/li>\r\n \t<li>Bloglar (\u00d6rne\u011fin, Blogger)<\/li>\r\n \t<li>Mikro bloglar (\u00d6rne\u011fin, Twitter)<\/li>\r\n \t<li>Sosyal yer imi (\u00d6rne\u011fin, Delicious)<\/li>\r\n \t<li>Sosyal haberler (\u00d6rne\u011fin, Digg)<\/li>\r\n \t<li>Resim payla\u015f\u0131m\u0131 (\u00d6rne\u011fin, Flickr)<\/li>\r\n \t<li>Video payla\u015f\u0131m\u0131 (\u00d6rne\u011fin, YouTube)<\/li>\r\n \t<li>Uygulama topluluklar\u0131 (CoPs)<\/li>\r\n<\/ul>\r\nDersler, API'ler olarak bu unsurlar\u0131 i\u00e7erecek \u015fekilde yaz\u0131labilir; bir \u00f6\u011frenciye, \u00f6rne\u011fin, bu ara\u00e7lar\u0131n baz\u0131lar\u0131nda bir konuyu ara\u015ft\u0131rmas\u0131 i\u00e7in bir g\u00f6rev verilebilir. API, i\u015flevselli\u011fi bir kurs ekran\u0131nda \u2018widget\u2019 olarak i\u00e7eri\u011fe yerle\u015ftirir. Bununla birlikte, bu sosyal medya \u00f6gelerine eri\u015fim genellikle i\u00e7erik i\u00e7inde sa\u011flanmaz, bunun yerine kurs yazar\u0131 \u00d6YS'yi sosyal medya sitesine veya \u00d6YS aray\u00fcz\u00fc arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla i\u015fleve eri\u015fim sa\u011flayacak \u015fekilde yap\u0131land\u0131r\u0131r.\r\n\r\nSosyal medya tabanl\u0131 kurslarda yeni ortaya \u00e7\u0131kan bir e\u011filim \u2018kitlesel a\u00e7\u0131k \u00e7evrim i\u00e7i kurslar (KA\u00c7D'ler). Bunlar hem kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n hem de ders materyallerinin internet \u00fczerinden da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kurslard\u0131r. Genellikle sosyal medyaya dayanan gayri resm\u00ee \u00f6\u011frenme ilkelerine dayan\u0131rlar. \u00d6\u011frenciler kendi zaman ve ilgi seviyelerine g\u00f6re kat\u0131l\u0131rlar ve herhangi bir \u00fccret \u00f6demezler. \u00dcniversiteler genellikle KA\u00c7D'lerin sponsorlar\u0131d\u0131r. Orijinal i\u00e7eri\u011fi yazmak, sunmak yerine, KA\u00c7D'de zaten sunulan i\u00e7eri\u011fi veya m\u00fcfredat bile\u015fenlerini kullanabilirsiniz. KA\u00c7D'ler hakk\u0131nda daha fazla bilgi i\u00e7in bk.<a href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mooc\">http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mooc <\/a>.\r\n<h2><a id=\"_Toc69909302\"><\/a> <b>Sarmalayan \u00d6\u011frenme Teknolojileri<\/b><b> \u0130\u00e7in Destek<\/b><\/h2>\r\nA\u011f\u0131r oyunlar ve sanal d\u00fcnyalar i\u00e7in \u00f6\u011frenmeyi geli\u015ftirmeye artan bir ilgi var. Yazarl\u0131k paradigmalar\u0131 art\u0131k bir e-\u00f6\u011frenme kursunda oldu\u011fu gibi farkl\u0131 ekranlar yazmay\u0131 gerektirmeden \u00f6\u011frenme deneyimlerini geli\u015ftirmeyi desteklemektedir. Dolay\u0131s\u0131yla belirli etkile\u015fim d\u00fc\u011f\u00fcmlerine sahip 3D ortamlar\u0131n\u0131n oyun \u015feklinde olanlar\u0131n hik\u00e2yesinde etkinliklerin s\u0131ras\u0131n\u0131 y\u00f6nlendiren, \u00f6d\u00fcl, puan, liderlik tablolar\u0131 gibi rekabet\u00e7i ve te\u015fvik edici unsurlar\u0131 i\u00e7eren bir kurgu bulunur.\r\n\r\nBu teknolojilerle yazarlar, bir \u00d6YS'ye y\u00fcklenebilen, buradan teslim edilebilen ders paketleri ve \u00f6\u011frenme nesneleri olu\u015fturmazlar. Bunlar\u0131 etkinle\u015ftirmek i\u00e7in \u00f6zel oynat\u0131c\u0131lara ve kapsaml\u0131 sunucu yaz\u0131l\u0131m\u0131na ihtiya\u00e7lar\u0131 vard\u0131r. \u00c7o\u011fu sanal d\u00fcnya, \u00e7evrenin i\u00e7inde yer almak i\u00e7in geli\u015fime ihtiya\u00e7 duyar. Varl\u0131klar (3B nesneler) genellikle sanal d\u00fcnyan\u0131n i\u00e7inde veya d\u0131\u015f\u0131nda olu\u015fturulabilir ancak varl\u0131klar\u0131 bir \u00f6\u011frenme senaryosunda bir araya getirmek platform i\u00e7inde ara\u00e7lar ve teknikler gerektirir.\r\n\r\nSanal d\u00fcnya \u00f6\u011frenme uygulamalar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu canl\u0131 avatarlar\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 e\u015f zamanl\u0131 \u00f6\u011frenme al\u0131\u015ft\u0131rmalar\u0131 i\u00e7erir. Asenkron uygulamalar \u015fu anda \u00e7o\u011funlukla sadece geleneksel 2D e-\u00f6\u011frenmeyi bir web taray\u0131c\u0131s\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sanal d\u00fcnyan\u0131n i\u00e7inde veya sanal d\u00fcnya uygulamas\u0131n\u0131n bir yard\u0131mc\u0131 penceresinde olu\u015fturuyorlar. Bu t\u00fcr bir uygulama, geleneksel e-\u00f6\u011frenme yazarl\u0131k ara\u00e7lar\u0131 kullan\u0131larak yap\u0131labilir. Asenkron \u00e7ok oyunculu uygulamalar \u201cbotlar\u0131\u201d (\u00f6zerk olarak \u00e7al\u0131\u015fan komut dosyal\u0131 avatarlar) i\u00e7erir. Bunlar, \u00f6\u011frenme uygulamalar\u0131nda yava\u015f yava\u015f ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r ancak teknik olarak geli\u015ftirmek ve uygulamak i\u00e7in ileri d\u00fczeydedir.\r\n\r\nSanal d\u00fcnyalarda ve oyunlarda e\u015f zamanl\u0131 \u00f6\u011frenme deneyimleri i\u00e7in, yaz\u0131lm\u0131\u015f olan \u2018kurs\u2019 \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fmaktad\u0131r:\r\n<ul>\r\n \t<li>Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n \u00f6\u011frenece\u011fi ortam\u0131 olu\u015fturmak.<\/li>\r\n \t<li>\u00d6\u011frenme al\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131na kat\u0131lan avatarlar i\u00e7in senaryolar.<\/li>\r\n \t<li>\u00d6\u011frenci avatarlar\u0131 i\u00e7in \u00f6devler veya zorluklar.<\/li>\r\n<\/ul>\r\nHer \u00fc\u00e7 par\u00e7ay\u0131 da olu\u015fturmak i\u00e7in yazarl\u0131k ara\u00e7lar\u0131n\u0131n bir kombinasyonuna ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Bu ara\u00e7lar genellikle platforma \u00f6zg\u00fcd\u00fcr ve yaln\u0131zca platform tedarik\u00e7isi taraf\u0131ndan sunulur.\r\n<h2><a id=\"_Toc69909303\"><\/a> Performans G\u00f6revlerinin \u00c7evrim \u0130\u00e7i De\u011ferlendirilmesi \u0130\u00e7in Destek<\/h2>\r\nGayri resm\u00ee \u00f6\u011frenme yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fcmesi ve kabul g\u00f6rmesiyle e\u011fitimciler ve e\u011fitmenler aras\u0131nda de\u011ferlendirmenin \u00f6\u011frenci hedef performans\u0131n\u0131n ve \u00fcr\u00fcnlerinin g\u00f6zlemlenmesine daha fazla odaklanmas\u0131 gerekti\u011fi konusunda artan bir fikir birli\u011fi olu\u015fmu\u015ftur. Bu e\u011filim, hedef performansla ili\u015fkisi en iyi ihtimalle zay\u0131f olabilecek geleneksel \u00e7oktan se\u00e7meli testlere dayanmaktan uzakt\u0131r.\r\n\r\nYak\u0131n zamana kadar, bu t\u00fcr de\u011ferlendirmeleri olu\u015fturmak i\u00e7in \u00f6zel yazarl\u0131k yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 tasarlamaya pek dikkat edilmiyordu, \u00e7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ekten gerekli olan t\u00fcm bu de\u011ferlendirme t\u00fcr\u00fc, dikkatlice haz\u0131rlanm\u0131\u015f \u00fcr\u00fcn\/proje \u00f6devleri ve de\u011ferlendirme rubrikleriydi. Bununla birlikte, bu alan, \u00f6zellikle K-12 e\u011fitim alan\u0131nda, \u00f6zel yazarl\u0131k yaz\u0131l\u0131m\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sistematik h\u00e2le gelmeye, resm\u00eele\u015ftirilmeye ve standartla\u015ft\u0131r\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Acuity Performance Task System buna bir \u00f6rnektir.\r\n\r\nBu sistemler, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n ger\u00e7ek d\u00fcnyadaki durumlar\u0131n karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 taklit eden ve disiplinler aras\u0131 bilgiye dayanan performans g\u00f6revleri olu\u015fturmalar\u0131na ve atamalar\u0131na olanak tan\u0131r. G\u00f6revler, \u00f6\u011fretim ara\u00e7lar\u0131 oldu\u011fu kadar de\u011ferlendirme ara\u00e7lar\u0131d\u0131r. Puanlama, genel \u00fcr\u00fcn \/ proje performans\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra bir performans \u00fcr\u00fcn\u00fc \/ projesinde yer alan bireysel g\u00f6revlere odaklanabilir. K-12 e\u011fitiminde, bu yazarl\u0131k ara\u00e7lar\u0131 \u0130ngilizce, matematik, fen bilimleri vb. ortak performans g\u00f6rev senaryolar\u0131n\u0131n bir k\u00fct\u00fcphanesini i\u00e7erir.\r\n<h2><a id=\"_Toc69909304\"><\/a> <b>Anlamsal A\u011f\/Web<\/b><b> 3.0<\/b><b> Teknolojileri Deste\u011fi<\/b><\/h2>\r\nTozman (2012), hem \u00e7evirim i\u00e7i hem de \u00e7evrim d\u0131\u015f\u0131 \u00f6\u011frenmenin bir t\u00fcr kat\u0131l\u0131m gerektiren (yani bir ki\u015finin mevcut g\u00f6revinden uzakta) resm\u00ee bir olay olarak sunulmas\u0131n\u0131n son bulmakta olan bir t\u00fcr oldu\u011funu savunmaktad\u0131r. Tam zaman\u0131nda, tam yerinde performans deste\u011fi paradigmas\u0131yla de\u011fi\u015ftiriliyor (hakl\u0131 olarak \u00f6yle diyor).\r\n\r\nTozman, anlamsal web \/ Web 3.0 teknolojisinin (Wolfram \/ Alpha ve Open Cyc gibi web sitelerinde \u00f6rneklendi\u011fi gibi) ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n \u00f6\u011frenmede devrim yarataca\u011f\u0131n\u0131, b\u00f6ylece ihtiya\u00e7 an\u0131nda kullan\u0131c\u0131n\u0131n performans ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re uygun i\u00e7erik ve m\u00fcfredat\u0131n yerinde olu\u015fturulaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Anlamsal Web teknolojileri, ger\u00e7ek sorulara do\u011frudan cevap vermek ve do\u011fru eylem veya karar\u0131 \u00f6nermek i\u00e7in insan benzeri ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme ve anlam ontolojilerini uygulayacakt\u0131r. Olay odakl\u0131 \u00f6\u011frenme tamamen ortadan kalkmayabilir, bir\u00e7ok performans destek se\u00e7ene\u011finden biri olarak kalabilir.\r\n\r\nYazar, bu e\u011filimle uyumlu olabilmek i\u00e7in, yazarl\u0131k ara\u00e7lar\u0131n\u0131n Anlamsal Web \/ Web 3.0 gibi web teknolojilerinin evrimiyle tutarl\u0131 bir bi\u00e7imde i\u00e7erik \u00fcretmesi gerekece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. \u0130\u00e7erik, anlamsal i\u015fleme motorlar\u0131n\u0131n \u00f6\u011frenenler i\u00e7in anlam\u0131n\u0131 ve faydas\u0131n\u0131 anlamas\u0131na olanak tan\u0131mak i\u00e7in \u015feffaf ve yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f (\u00d6rne\u011fin, XML ile) olmal\u0131d\u0131r. Yazarl\u0131k arac\u0131, ba\u015flang\u0131\u00e7ta i\u00e7eri\u011fin paketlenmesine, bi\u00e7imlendirilmesine herhangi bir ayr\u0131nt\u0131 atamak \u00fczere de\u011fil; i\u00e7eri\u011fi paketlemek ve bi\u00e7imlendirmek i\u00e7in anlamsal web uygulamalar\u0131n\u0131n kurallar\u0131n\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in tasarlanacakt\u0131r.\r\n\r\nYazarl\u0131k s\u00fcrecinin, bir bilgisayar\u0131n i\u00e7eri\u011fi, ba\u011flam\u0131n\u0131 ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenmesi i\u00e7in uygun formatlar\u0131 anlamas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in s\u0131n\u0131fland\u0131rma olu\u015fturmay\u0131 i\u00e7ermesi ve bunu bir \u015femada saklamas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6ylemektedir. Sonras\u0131nda belirli bir t\u00fcrdeki i\u00e7eri\u011fin tan\u0131mlanm\u0131\u015f bir formatta nas\u0131l i\u015flenece\u011fini belirleyen i\u015fleme kurallar\u0131 olu\u015fturma yetene\u011fine sahip olmas\u0131 gerekir.\r\n<h2><a id=\"_Toc69909305\"><\/a> Yazarl\u0131k Performans\u0131 Destek Uygulamalar\u0131<\/h2>\r\nPerformans deste\u011fi uygulama geli\u015ftirme, \u00f6zellikle mobil platform i\u00e7in, \u201cher zaman a\u00e7\u0131k, her zaman yan\u0131n\u0131zda\u201d do\u011fas\u0131 nedeniyle h\u0131zla art\u0131yor. \u00d6\u011fretim tasar\u0131m s\u00fcreci ve son kullan\u0131m, performans deste\u011fi i\u00e7in e-\u00f6\u011frenmeye g\u00f6re farkl\u0131 olsa da standart e-\u00f6\u011frenme ara\u00e7lar\u0131n\u0131n, tekniklerinin performans deste\u011fi geli\u015ftirmek i\u00e7in kullan\u0131lamamas\u0131n\u0131n hi\u00e7bir neden yoktur. Ancak, performans destek ara\u00e7lar\u0131 ile e-\u00f6\u011frenme aras\u0131ndaki baz\u0131 farkl\u0131l\u0131klar, bir yazarl\u0131k arac\u0131 se\u00e7erken a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6zelliklerin vurgulanmas\u0131na neden olabilir:\r\n<ul>\r\n \t<li>Sa\u011flam arama yetene\u011fi. Bu, uygulamada yerel olarak depolanan i\u00e7eri\u011fin yan\u0131 s\u0131ra web tabanl\u0131 i\u00e7erik depolar\u0131n\u0131 i\u00e7erebilir.<\/li>\r\n \t<li>Olas\u0131 \u00f6z de\u011ferlendirmeler haricinde de\u011ferlendirmeye ihtiya\u00e7 duyulmamas\u0131.<\/li>\r\n \t<li>\u0130\u015f ak\u0131\u015f\u0131, kontrol listesi ve zaman \u00e7izelgesi tabanl\u0131 ekran \u015fablonlar\u0131na ihtiya\u00e7 duyulabilir. Karar destek a\u011fa\u00e7lar\u0131 da yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/li>\r\n \t<li>Kullan\u0131c\u0131lar ba\u011flant\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 saha ortamlar\u0131nda olacaksa, arac\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z ba\u011flant\u0131 kesilmi\u015f veya ba\u011fl\u0131 modda kullanma yetene\u011fi.<\/li>\r\n \t<li>Payda\u015flar\u0131n ara\u00e7 etkinli\u011fini kolayca de\u011ferlendirmesini ve performans a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 te\u015fhis etmesini sa\u011flamak i\u00e7in kullan\u0131m verilerini bir web hizmetine g\u00f6nderme yetene\u011fi (performans destek arac\u0131na odaklanman\u0131n gerekli olabilece\u011fi durumlarda).<\/li>\r\n<\/ul>\r\nKurulu\u015funuz performans destek uygulamalar\u0131 olu\u015fturmaya d\u00e2hilse, yazarl\u0131k ara\u00e7lar\u0131 se\u00e7iminizi bu \u00f6zellikleri sa\u011flam bir \u015fekilde destekleyenlerle s\u0131n\u0131rland\u0131rmak isteyebilirsiniz.\r\n\r\n\u015eu anda, performans deste\u011fi yazmak i\u00e7in reklam\u0131 yap\u0131lan veya \u00f6zel olarak tasarlanm\u0131\u015f hi\u00e7bir yazma arac\u0131 yoktur ancak bu, i\u015fyerinde performans deste\u011finin pop\u00fclerli\u011fi nedeniyle de\u011fi\u015febilir.\r\n<h2><a id=\"_Toc69909306\"><\/a> <b>HTML5<\/b><b> Bi\u00e7imi<\/b><\/h2>\r\nAdobe Flash format\u0131, 1996'dan beri etkile\u015fimli multimedya e-\u00f6\u011frenim d\u00fcnyas\u0131na h\u00e2kimdir. Say\u0131s\u0131z medya a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin, etkile\u015fimli seviye 3 ve seviye 4 e-\u00f6\u011frenim kurslar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00e7e\u015fitli \u00f6\u011frenme nesneleri i\u00e7inde medya varl\u0131klar\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcnen animasyonlar ve videolar olu\u015fturmak i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7o\u011fu yazarl\u0131k arac\u0131, Zengin \u0130nternet Uygulamalar\u0131\u2019nda (Z\u0130U) kapsaml\u0131 etkile\u015fimi ele almak i\u00e7in ActionScript komut dosyas\u0131 olu\u015fturma dili arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla neredeyse s\u0131n\u0131rs\u0131z yetene\u011fi nedeniyle Flash format\u0131nda \u00e7\u0131kt\u0131 verir. Ayr\u0131ca internet videolar\u0131 i\u00e7in tercih edilen format olmu\u015ftur (.flv format\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla).\r\n\r\nFlash son zamanlarda pop\u00fclerlik ve deste\u011finde bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ya\u015fad\u0131, ancak \u00e7e\u015fitli nedenlerle HTML5 (CSS3, HTML v.5 ve JavaScript kombinasyonu) olarak bilinen \u015feyin lehine:\r\n<ul>\r\n \t<li>Apple, iOS mobil cihazlar\u0131nda Flash'\u0131 hi\u00e7bir zaman desteklememi\u015ftir ve bu cihazlar (\u00f6zellikle zengin medya i\u00e7eri\u011finin daha k\u00fc\u00e7\u00fck bir ekranla daha az k\u0131s\u0131tland\u0131\u011f\u0131 iPad'ler) \u00e7ok daha pop\u00fcler h\u00e2le gelmi\u015ftir (m-\u00f6\u011frenme d\u00e2hil).<\/li>\r\n \t<li>Flash ile performans ve karars\u0131zl\u0131k sorunlar\u0131.<\/li>\r\n \t<li>Flash ile ilgili g\u00fcvenlik sorunlar\u0131, eklenti uygulama tabanl\u0131 bir web nesnesinin (Flash gibi) web sayfalar\u0131n\u0131 ve taray\u0131c\u0131y\u0131 (\u00f6zellikle \u00fcst web sayfas\u0131) kontrol etme ve ileti\u015fim kurma yetene\u011fini do\u011fal olarak s\u0131n\u0131rlar.<\/li>\r\n \t<li>\u00d6rne\u011fin, geri ve ileri d\u00fc\u011fmelerinin kullan\u0131m\u0131n\u0131 kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 h\u00e2le getiren bir taray\u0131c\u0131 ba\u011flam\u0131nda Flash ile ilgili kullan\u0131labilirlik sorunlar\u0131.<\/li>\r\n \t<li>Adobe Flash geli\u015ftirmeyi \u00f6\u011frenmek i\u00e7in dik \u00f6\u011frenme e\u011frisi. Flash nesnelerini olu\u015fturmak i\u00e7in Flash'tan daha basit bir\u00e7ok program mevcuttur, ancak \u00f6zelliklerinden tam olarak yararlanmak i\u00e7in Flash program\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek gerekir.<\/li>\r\n<\/ul>\r\nAdobe, 2011 y\u0131l\u0131nda Flash'\u0131 kullan\u0131mdan kald\u0131rmaya ba\u015flad\u0131 ve Haziran 2012'de Flash Mobile (Android cihazlar i\u00e7in) deste\u011fini geri \u00e7ekti.\r\n\r\nHTML5, yeni yerel web yazarl\u0131k dili olarak tasarlanm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle art\u0131k Flash'\u0131n yerini almas\u0131 olarak yayg\u0131n bir \u015fekilde lanse edilmektedir (ve g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re Adobe taraf\u0131ndan kabul edilmektedir). Tam olarak tamamlanm\u0131\u015f bir \u015fartname de\u011fildir, muhtemelen birka\u00e7 y\u0131l daha devam edecek ancak taray\u0131c\u0131lar yine de taslak \u015fartnamenin bir\u00e7ok b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc zaten benimsemi\u015f durumda.\r\n\r\nEklenti uygulama dili yerine yerel bir web dili (HTML) kullanman\u0131n a\u015fa\u011f\u0131daki gibi temel avantajlar\u0131 vard\u0131r:\r\n<ul>\r\n \t<li>HTML i\u00e7eri\u011fi, ekran okuyucular i\u00e7in daha kolay eri\u015filebilir hale getirilebilir.<\/li>\r\n \t<li>S\u00fcrekli g\u00fcncellenmesi gereken eklenti uygulamas\u0131 yoktur. Bu, yeni s\u00fcr\u00fcmlerin uzun onay s\u00fcre\u00e7lerinden ge\u00e7mesi gereken ve kullan\u0131c\u0131lar\u0131n sistemlerini y\u00fckseltmek i\u00e7in BT personeline g\u00fcvenmesi gereken y\u00f6netilen BT ortamlar\u0131nda bir sorun olabilir.<\/li>\r\n \t<li>HTML i\u00e7eri\u011fi d\u00fczenlemek \u00e7ok daha kolayd\u0131r. HTML yaln\u0131zca bir metin edit\u00f6r\u00fc gerektirir. Flash'ta d\u00fczenleme, kaynak uygulamadaki kaynak dosyalarda de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirir. \u00c7\u0131kt\u0131 dosyalar\u0131 (.swf) ve d\u00fczenleme dosyalar\u0131 (.fla) farkl\u0131 formatlard\u0131r ve \u00e7\u0131kt\u0131 dosyalar\u0131n\u0131 Flash yaz\u0131l\u0131m\u0131nda d\u00fczenleyemezsiniz. HTML'de, \u00e7\u0131kt\u0131 dosyas\u0131 bi\u00e7iminden farkl\u0131 bir kaynak dosya bi\u00e7iminin olmas\u0131 gerekmez; Dreamweaver gibi bir \u201cgidi\u015f-d\u00f6n\u00fc\u015f\u201d WYSIWYG web sayfas\u0131 d\u00fczenleyicisi kullan\u0131yorsan\u0131z \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131 al\u0131nan dosyalar\u0131 web sayfas\u0131 d\u00fczenleyicisine yeniden aktarabilir ve istedi\u011finiz zaman d\u00fczenleyebilirsiniz.<\/li>\r\n \t<li>HTML, genellikle ActionScript gibi bir eklenti dilinden daha kolayd\u0131r (ancak bu, JavaScript'in ne kadar kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r) ve geli\u015ftirme maliyetlerini d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr.<\/li>\r\n \t<li>Taray\u0131c\u0131 HTML kodunu \u2018yabanc\u0131\u2019 bir uygulamadan geliyormu\u015f gibi g\u00f6rmedi\u011fi i\u00e7in g\u00fcvenlik sorunlar\u0131 azal\u0131r.<\/li>\r\n \t<li>Eklenti i\u00e7eri\u011fini haric\u00ee arama motorlar\u0131 taraf\u0131ndan aranabilir olacak \u015fekilde yap\u0131land\u0131rmak zordur oysa HTML kodu her zaman varsay\u0131lan olarak aranabilir.<\/li>\r\n \t<li>Yerel HTML kodunu \u00e7evirmek veya en az\u0131ndan web sayfas\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fini \u00e7eviri motorlar\u0131na g\u00f6stermek daha kolayd\u0131r.<\/li>\r\n \t<li>Genel olarak kullan\u0131c\u0131lar taray\u0131c\u0131 ortam\u0131ndan eklenti ortam\u0131na ge\u00e7tiklerinde sorunsuz bir kullan\u0131c\u0131 deneyimi yaratmak daha zordur, eklenti ortam\u0131 daha i\u015flevsel olarak ba\u011f\u0131ms\u0131z olma e\u011filimindedir (Kod taban\u0131 farkl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in olmas\u0131 gerekir.).<\/li>\r\n<\/ul>\r\nAyr\u0131ca, HTML5'in sundu\u011fu \u00f6zel avantajlar da vard\u0131r (HTML'nin \u00f6nceki s\u00fcr\u00fcmlerine k\u0131yasla):\r\n<ul>\r\n \t<li>Ses ve video, HTML5'te yerel olarak yay\u0131nlanabilir.<\/li>\r\n \t<li>Programc\u0131lar, HTML5'te kodun daha verimli bir \u015fekilde d\u00fczenlenmesini sa\u011flayan yeni yap\u0131sal unsurlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra birlikte \u00e7al\u0131\u015fabilirli\u011fi art\u0131ran \u00f6zelliklere sahiptir.<\/li>\r\n \t<li>Formlarda kullan\u0131c\u0131 girdisinin do\u011frulanmas\u0131 yerle\u015fik bir \u00f6zelliktir.<\/li>\r\n \t<li>Bant geni\u015fli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan verimli vekt\u00f6r grafikleri (SVG format\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla) yerel olarak desteklenir.<\/li>\r\n \t<li>HTML5, web uygulamas\u0131n\u0131 desteklemek i\u00e7in eri\u015filebilen yerel veri depolamaya olanak sa\u011flar.<\/li>\r\n \t<li>S\u00fcr\u00fckle ve b\u0131rak etkile\u015fimleri do\u011fal olarak desteklenir.<\/li>\r\n \t<li>Bir mobil cihaz\u0131n co\u011frafi konum \u00f6zelliklerinden yararlan\u0131labilir.<\/li>\r\n<\/ul>\r\nHTML5'in e-\u00f6\u011frenime en b\u00fcy\u00fck avantaj\u0131 mobil cihazlar i\u00e7in \u201cduyarl\u0131 tasar\u0131ma\u201d izin vermesidir. Bu da i\u00e7eri\u011fin taray\u0131c\u0131 penceresinin boyutuna g\u00f6re dinamik olarak yeniden boyutland\u0131r\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelir. Buna IOS taraf\u0131ndan desteklendi\u011fi ger\u00e7e\u011fini de ekleyince bir\u00e7ok mobil kitleye e-\u00f6\u011frenmeyi sa\u011flamak i\u00e7in en iyi strateji oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.\r\n\r\nHTML5 \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131 veren bir yazarl\u0131k arac\u0131 aramal\u0131 m\u0131s\u0131n\u0131z? Bu, hedef kitlenize ba\u011fl\u0131d\u0131r. Kurulu\u015funuzun d\u0131\u015f\u0131ndaki kullan\u0131c\u0131lara e-\u00f6\u011frenim sa\u011fl\u0131yorsan\u0131z (yani kullan\u0131lacak taray\u0131c\u0131lar\u0131n temelini kolayca belirleyemiyorsan\u0131z) ihtiyatl\u0131 tarafta hata yap\u0131p \u015fimdilik atlamak isteyebilirsiniz \u00e7\u00fcnk\u00fc kullan\u0131c\u0131lar bunu yapabilecek bir taray\u0131c\u0131ya (veya en az\u0131ndan spesifikasyonun belirli k\u0131s\u0131mlar\u0131na) sahip olmayabilir. Ancak, taray\u0131c\u0131lar\u0131n mevcut taslak durumunda tam olarak destekleyece\u011fi g\u00fcn h\u0131zla yakla\u015f\u0131yor.\r\n\r\nHTML5'in e-\u00f6\u011frenme \u00fczerindeki etkisi ve e-\u00f6\u011frenme bi\u00e7iminiz olarak kabul edilip edilmeyece\u011fine karar verme hakk\u0131nda daha fazla bilgi i\u00e7in (ve dolay\u0131s\u0131yla bunu desteklemek i\u00e7in bir yazma arac\u0131 se\u00e7in), <b>HTML5'teki \u2018E-\u00d6\u011frenme Guild Raporu\u2019na <\/b><a href=\"http:\/\/www.elearningguild.com\/content.cfm?selection=doc.2574\"><i>http:\/\/www.elearningguild.com\/content.cfm<\/i><\/a><b> adresinden bak\u0131n.<\/b> Bu yaz\u0131n\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada, HTML5'e \u00e7\u0131kt\u0131y\u0131 destekleyen \u00e7ok az yazma arac\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bunu yapanlar, taray\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan uygulanan HTML5'in t\u00fcm \u00f6zelliklerini ve avantajlar\u0131n\u0131 sunmayabilir. HTML5 format\u0131ndaki \u00e7\u0131kt\u0131y\u0131 tan\u0131tan bir ara\u00e7 sat\u0131n almadan \u00f6nce HTML5'in hangi \u00f6zelliklerinin desteklendi\u011fini ve hangilerinin desteklenmedi\u011fini \u00f6zellikle belirlemek i\u00e7in sat\u0131c\u0131ya dan\u0131\u015f\u0131n. A\u015fa\u011f\u0131da Ganci (2013)'den HTML5'i destekleyen yazma ara\u00e7lar\u0131n\u0131n bir \u00f6n listesi verilmi\u015ftir:\r\n<ul>\r\n \t<li>Adobe Captivate 7<\/li>\r\n \t<li>Articulate Storyline 1, Update 3<\/li>\r\n \t<li>Composica Enterprise 6<\/li>\r\n \t<li>Claro<\/li>\r\n \t<li>iSpring SuiteLandmark Liquid<\/li>\r\n \t<li>Lectora Inspire 11.1<\/li>\r\n \t<li>ReadyGo<\/li>\r\n \t<li>SmartBuilder<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h2><a id=\"_Toc69909307\"><\/a> <b>Etkile\u015fimli<\/b><b> Video<\/b><\/h2>\r\nEtkile\u015fimli video, \u00f6\u011frenme uygulamalar\u0131 i\u00e7in h\u0131zla yayg\u0131n bir i\u00e7erik nesnesi t\u00fcr\u00fc h\u00e2line gelmektedir. Videoya etkile\u015fim ekleyerek videonun pop\u00fclerli\u011fini \u00f6\u011frenmek i\u00e7in etkili bir ara\u00e7 olarak kullan\u0131l\u0131r.\r\n\r\nMen\u00fcleri, ba\u011flant\u0131lar\u0131 ve (yar\u0131 saydam veya opak) d\u00fc\u011fmeleri \/ s\u0131cak noktalar\u0131 bir videoyla ili\u015fkilendirme fikri, videolar\u0131 ba\u015flatan web sayfalar\u0131nda her zaman m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur. Bununla birlikte, etkile\u015fimli videoda gezinme denetimleri, web sayfas\u0131ndaki videonun etraf\u0131na yerle\u015ftirilmek yerine stratejik noktalarda g\u00f6r\u00fcnerek \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken videonun kendi alanlar\u0131n\u0131n \u00fczerine yerle\u015ftirilir. Gezinme denetimleri, di\u011fer ilgili video kliplere (di\u011fer etkile\u015fimli videolar d\u00e2hil), di\u011fer i\u00e7erik t\u00fcrlerine (PDF'ler gibi) veya web sitelerine gidebilir. Formlar, metin giri\u015f alanlar\u0131 ve de\u011ferlendirmeler de videonun \u00fczerine yerle\u015ftirilebilir.\r\n\r\nWestfall (2015), etkile\u015fimli video kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6\u011frencileri daha zengin daha g\u00f6rsel medya veya etkile\u015fimli videolar sonucunda harekete ge\u00e7meye te\u015fvik edebilece\u011fini, kat\u0131l\u0131m oranlar\u0131n\u0131 art\u0131rabilece\u011fini daha ilgili bir kitle olu\u015fturabilece\u011fini bildirmektedir.\r\n\r\nA\u015fa\u011f\u0131da, etkile\u015fimli videonun \u00f6\u011frenme uygulamalar\u0131n\u0131n \u00f6rnekleri verilmi\u015ftir:\r\n<ul>\r\n \t<li>Videodaki stratejik noktalarda sorulan de\u011ferlendirme sorular\u0131<\/li>\r\n \t<li>Ek kaynaklara ba\u011flant\u0131lar<\/li>\r\n \t<li>Videodaki ilgi alanlar\u0131na \u00f6\u011frenci navigasyonu i\u00e7in b\u00f6l\u00fcm bindirmeleri<\/li>\r\n \t<li>O nesne veya alan hakk\u0131nda daha fazla bilgi a\u00e7mak i\u00e7in videonun alanlar\u0131 \u00fczerinde g\u00f6r\u00fcnmez etkin noktalar<\/li>\r\n \t<li>Dallanma senaryolar\u0131 i\u00e7in sunulan \u00e7oklu zaman \u00e7izelgeleri<\/li>\r\n \t<li>Kullan\u0131c\u0131 ek a\u00e7\u0131klamalar\u0131<\/li>\r\n \t<li>Hik\u00e2ye boyunca alternatif yollar se\u00e7me becerisine sahip \u00f6\u011frencilerle video hik\u00e2ye anlat\u0131m\u0131<\/li>\r\n<\/ul>\r\nEtkile\u015fimli video, kullan\u0131c\u0131 i\u00e7in kusursuz, s\u00fcr\u00fckleyici bir deneyim sa\u011flar ve \u201cKendi maceran\u0131z\u0131 se\u00e7in.\u201d gibi uyarlanabilir \u00f6\u011frenme senaryolar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ilgili bilgiler i\u00e7in \u201cdetaya inme\u201d se\u00e7eneklerini daha kullan\u0131c\u0131 dostu h\u00e2le getirir. Ayr\u0131ca kullan\u0131c\u0131n\u0131n videoyla etkile\u015fimlerini izlemeyi de kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.\r\n\r\nEtkile\u015fimli video, \u015fu anda \u00f6\u011frenmeye y\u00f6nelik videolar i\u00e7in ana platform oldu\u011fundan, genellikle mobil cihazlarda kullan\u0131m\u0131 ifade eder. Mobil cihazlar i\u00e7in \u00f6zellikle ilgi \u00e7ekici bir uygulama, aray\u00fczdeki geleneksel k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u011fmeler yerine \u201cfat finger\u201d i\u00e7in cep telefonunda gezinme (ba\u015fparmaklar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla vb.) bir kolayl\u0131k olarak videoda h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ileri veya geri kayd\u0131rma gibi \u015feylere olanak tan\u0131yan yar\u0131 saydam etkin noktalar\u0131n \u00fcst \u00fcste bindirilmesidir.\r\n\r\nEtkile\u015fimli videolar olu\u015fturmak, videolar\u0131n video oynat\u0131l\u0131rken \u00fcst \u00fcste binen \u00f6geleri ekleyen \u00d6YS gibi bir sistem i\u00e7inde oynat\u0131lmas\u0131n\u0131 veya video oynat\u0131c\u0131 yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6zel denetimlerine (genellikle HTML tabanl\u0131) eri\u015fim gerektirir. \u0130kinci durumda, se\u00e7enekler, oynatma parametrelerini kontrol etmekle s\u0131n\u0131rl\u0131 olabilir ancak ger\u00e7ekte video \u00fczerine g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri bindirmeyebilir; ba\u011flant\u0131lar\u0131n ve etkile\u015fimli widget'lerin videonun \u00e7evresinde (yani oynat\u0131c\u0131 aray\u00fcz\u00fcnde) g\u00f6r\u00fcnmesi, ancak videonun \u00fczerinde olmamas\u0131 gerekebilir.\r\n\r\nYerle\u015fik d\u00fczenleme ara\u00e7lar\u0131 kullan\u0131larak YouTube'da basit etkile\u015fimli videolar olu\u015fturulabilir. Ba\u011flant\u0131lar; \u00f6rne\u011fin, bir dizideki sonraki videoya ba\u011flanmak i\u00e7in \u00fcst \u00fcste bindirilebilir. Ancak, yukar\u0131da a\u00e7\u0131klananlar gibi geli\u015fmi\u015f \u00f6zelliklere ihtiyac\u0131n\u0131z varsa bunlar\u0131n bir geli\u015ftirme arac\u0131nda olu\u015fturulmas\u0131 gerekir.\r\n<h2><a id=\"_Toc69909308\"><\/a> <b>Sosyal Video<\/b><\/h2>\r\nSosyal video, belirli bir videoyla ilgili i\u00e7eri\u011fin eklenmesini etkili bir \u015fekilde yapman\u0131n yoludur. Videodaki \u00f6\u011frenci yorumlar\u0131 genellikle \u00f6nemli i\u00e7erik bo\u015fluklar\u0131n\u0131 doldurur.\r\n\r\nSosyal video, videonun yan taraf\u0131na, kullan\u0131c\u0131 yorumlar\u0131n\u0131n videodaki bir konumla ili\u015fkilendirilen video konu\u015fma metninde belirli bir noktaya etiketlenece\u011fi \u015fekilde senkronize edilmi\u015f bir kayd\u0131rma \u00e7ubu\u011fu eklemeyi i\u00e7erir. Bir kullan\u0131c\u0131 bir yorumu t\u0131klad\u0131\u011f\u0131nda, video ve ilgili konu\u015fma metni, yorumun etiketlendi\u011fi konuma atlar. Yorumlar, video oynat\u0131l\u0131rken yorumlar\u0131 videodaki konumla ve etiketlendikleri konu\u015fma metniyle senkronize etmek i\u00e7in kayd\u0131r\u0131l\u0131r; yorumlara yer i\u015fareti koyulabilir.\r\n\r\nSosyal video, videonun konu\u015fma metnini olu\u015fturmaya dayan\u0131r (Kapal\u0131 altyaz\u0131 ile ayn\u0131 olmak zorunda de\u011fildir; bu genellikle ayr\u0131 bir metin dosyas\u0131 da de\u011fildir ancak video dosyas\u0131n\u0131n i\u00e7ine yerle\u015ftirilmi\u015ftir.). G\u00fcn\u00fcm\u00fczde video transkriptleri \u00fcretmek zor de\u011fildir, konu\u015fma-metin d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fcleri olduk\u00e7a do\u011frudur, bu s\u00fcreci olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck maliyetle otomatikle\u015ftirir. Konu\u015fma metnindeki yorum g\u00f6stergelerine t\u0131klamak da kullan\u0131c\u0131y\u0131 ili\u015fkili bir yoruma y\u00f6nlendirir.\r\n<h2><a id=\"_Toc69909309\"><\/a> <b>Mikro \u00d6\u011frenme<\/b><b> Videosu<\/b><\/h2>\r\nMikro \u00f6\u011frenme videolar\u0131 bir alt k\u00fcmedir; mikro \u00f6\u011frenmenin en yayg\u0131n uygulamas\u0131d\u0131r. Mikro \u00f6\u011frenme, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde m-\u00f6\u011frenmenin var olmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan bir kavramd\u0131r. K\u0131sa, kendi kendine yeten i\u00e7erik par\u00e7alar\u0131n\u0131n, t\u00fcm kurslar\u0131n aksine, mobil platform i\u00e7in daha uygun olmas\u0131 ger\u00e7e\u011finden kaynaklanmaktad\u0131r. \"Mikro \u00f6\u011frenme\" terimi, e-\u00f6\u011frenim end\u00fcstrisi i\u00e7inde belirli \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlara sahiptir ancak \u2018mikro \u00f6\u011frenme\u2019 yakla\u015f\u0131k 5 dakika veya daha k\u0131sa s\u00fcreli herhangi bir \u00f6\u011frenme varl\u0131\u011f\u0131na geni\u015f bir \u015fekilde uygulanabilir. Karma modlu mikro \u00f6\u011frenme varl\u0131klar\u0131n\u0131n bir \u00f6\u011frenme deneyimi i\u00e7inde esnek bir \u015fekilde bir araya getirilebildi\u011fi karma \u00f6\u011frenme ile ili\u015fkilidir. Bu \u201charmanlanm\u0131\u015f\u201d varl\u0131klar, performans deste\u011fi ve e\u011fitim mod\u00fclleri ile e-\u00f6\u011frenme e\u011fitmen e\u011fitiminin bir kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 olabilir. K\u0131sa videolar, genellikle mikro \u00f6\u011frenmeyi i\u00e7eren \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin temelini olu\u015fturur. Mikro \u00f6\u011frenme videolar\u0131, platformun s\u0131n\u0131rlamalar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak \u00e7e\u015fitli uzunluklarda olabilir. \u0130\u015fte baz\u0131 \u00f6rnekler;<a href=\"#footnote-1\"><sup>1<\/sup><\/a>\r\n<ul>\r\n \t<li>YouTube 10 dakika<\/li>\r\n \t<li>Twitter 30 saniye<\/li>\r\n \t<li>Instragram 15 saniye<\/li>\r\n \t<li>Facebook 10 dakika<\/li>\r\n<\/ul>\r\nGenellikle 15 saniye veya daha k\u0131sa videolar\u0131n bir seslendirmeye sahip olmas\u0131 mant\u0131kl\u0131 de\u011fildir. \u00d6\u011frenme mesaj\u0131n\u0131 etkili bir h\u00e2le getirmek i\u00e7in onlar\u0131n dikkatlice yaz\u0131lmas\u0131n\u0131 daha da \u00f6nemli k\u0131lmaktad\u0131r.\r\n\r\nUltra k\u0131sa uzunluktaki mikro \u00f6\u011frenme videolar\u0131 genellikle normal veya yava\u015f \u00e7ekimde ilerlemek i\u00e7in t\u0131klatma \u00f6zelli\u011fine sahip, h\u0131zl\u0131 hareket eden bir i\u015flemi g\u00f6sterir. Mikro \u00f6\u011frenme videolar\u0131n\u0131n, herhangi bir t\u00fcr mikro \u00f6\u011frenmenin \u00fcst verilerle etiketlenmesi \u00e7ok \u00f6nemlidir, b\u00f6ylece bireysel mikro \u00f6\u011frenme i\u00e7erik par\u00e7alar\u0131 anlaml\u0131 bir b\u00fct\u00fcn \u00f6\u011frenme deneyimine birle\u015ftirilebilir.\r\n\r\nMikro \u00f6\u011frenme videolar\u0131, payda\u015flar\u0131 veya kullan\u0131c\u0131lar\u0131 e\u011fiterek olu\u015fturulabilir. Bu da kullan\u0131c\u0131lar\u0131 uzmanl\u0131k alanlar\u0131ndaki konularda \u00f6\u011freticiler olu\u015fturmaya, bunlar\u0131 ba\u015fkalar\u0131yla payla\u015fmaya te\u015fvik eder.\r\n\r\nYazarl\u0131k ara\u00e7lar\u0131 ve \u00d6\u0130YS'ler (Video \u0130\u00e7erik Y\u00f6netim Sistemleri- V\u0130YS olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r.) \u00f6rne\u011fin, KZO, belirtilen t\u00fcm hususlar\u0131 i\u00e7eren mikro \u00f6\u011frenme i\u00e7in optimize edilmi\u015f videolar olu\u015fturmak i\u00e7in \u00f6zel olarak en iyi h\u00e2le getirilmi\u015ftir.\r\n\r\nMikro \u00f6\u011frenim videolar\u0131 olu\u015fturmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsan\u0131z a\u015fa\u011f\u0131daki gibi sorunlarla ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in i\u00e7erik y\u00f6netimi y\u00f6n\u00fcn\u00fc dikkate alman\u0131z \u00e7ok \u00f6nemlidir:\r\n\r\n\u0130ndirilen videolar i\u00e7in kullan\u0131m takibini yakalaman\u0131n zorlu\u011fu. Bir V\u0130YS, videolar\u0131 kendi sistemi i\u00e7inde yay\u0131nlamas\u0131 nedeniyle ayr\u0131nt\u0131l\u0131 kullan\u0131m takibini yapacak \u015fekilde konumland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\r\n<ul>\r\n \t<li>\u00d6zellikle kullan\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan olu\u015fturulan videolar olmak \u00fczere videolar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 ve kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in kurallar ve izinler. Baz\u0131 d\u00fczenleyici ortamlar (t\u0131p gibi, Sa\u011fl\u0131k Sigortas\u0131 Ta\u015f\u0131nabilirli\u011fi ve Sorumluluk Yasas\u0131 (HIPAA) gereksinimleri olan) i\u00e7erikte kullan\u0131labilecek ayr\u0131nt\u0131lar i\u00e7in kat\u0131 kurallara sahip olabilir, bunlar\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemek i\u00e7in temel izinleri bilmeleri gerekebilir.<\/li>\r\n \t<li>Videolar\u0131 yaln\u0131zca \u201c\u00e7ekme\u201d tabanl\u0131 bir kitapl\u0131kta sunmak yerine kullan\u0131c\u0131lara (belki de g\u00fcnl\u00fck olarak da) g\u00f6ndermek.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h2><a id=\"_Toc69909310\"><\/a> <b>Kitle Kaynakl\u0131 Yazarl\u0131k Sistemleri<\/b><\/h2>\r\nKitle kaynakl\u0131 yazma sistemleri (\u00d6rne\u011fin, Oppia) \u00f6\u011frencilerin onunla nas\u0131l etkile\u015fim kurdu\u011funa dair verileri toplay\u0131p derleyerek yazarlar\u0131n bir dersteki eksiklikleri tespit edip d\u00fczeltmelerini kolayla\u015ft\u0131r\u0131yor. Bu sistemler, \u00f6\u011frencilerin, sistemin yeterince yan\u0131t vermedi\u011fi sorulara verdikleri yan\u0131tlar\u0131 tan\u0131mlar; yazarlar\u0131n, \u00f6\u011frenci ile y\u00fcz y\u00fcze etkile\u015fimde bulunmalar\u0131 h\u00e2linde s\u00f6yleyeceklerine dayal\u0131 olarak yeni bir \u00f6\u011frenme yolu olu\u015fturmalar\u0131na olanak tan\u0131r. Bu, sistemin kurs yazarlar\u0131n\u0131n kolektif bilgeli\u011fini biriktirmesine, \u00f6\u011frenmeyi kademeli olarak geli\u015ftirmesine izin verir.\r\n\r\nEtkile\u015fim pencere \u00f6gelerinin y\u00fcklenebildi\u011fi ve bu arac\u0131 kullanarak yazarlar toplulu\u011funun kullan\u0131m\u0131na sunulabildi\u011fi sistemler bir s\u00fcredir mevcuttur (\u00d6rne\u011fin, ZebraZapps). Burada bahsedilen kitle kaynak kullan\u0131m\u0131, i\u00e7eri\u011fi sunman\u0131n teknik mekani\u011finden ziyade i\u00e7eri\u011fin pedagojik y\u00f6n\u00fcyle ilgilenmesi bak\u0131m\u0131ndan farkl\u0131d\u0131r.\r\n<h2><a id=\"_Toc69909311\"><\/a> <b>Ak\u0131ll\u0131 \u0130\u00e7erik<\/b><\/h2>\r\n\u00d6zellikle \u00f6\u011frenme i\u00e7eri\u011fi ve teknoloji sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131 olmak \u00fczere bir\u00e7ok \u00e7izgiden \u00f6\u011frenen profesyoneller, \u00f6\u011frenme deneyimlerini olu\u015fturmada; y\u00f6netmede esnekli\u011fi, verimlili\u011fi art\u0131rman\u0131n bir yolu olarak \u201cak\u0131ll\u0131 i\u00e7erik\u201d fikrinde bir araya gelmektedir. D\u0130\u00d6, SCORM'un olu\u015fturulmas\u0131 ve birlikte \u00e7al\u0131\u015fabilir, yeniden kullan\u0131labilir i\u00e7erik konusundaki \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fc ile bir s\u00fcredir ak\u0131ll\u0131 i\u00e7erik paradigmas\u0131n\u0131 te\u015fvik etmektedir.\r\n\r\nRockley (2015)'de ak\u0131ll\u0131 i\u00e7erik \u201c\u2026 mod\u00fcler, yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, yeniden kullan\u0131labilir, formats\u0131z, anlamsal olarak zengin ve sonu\u00e7 olarak ke\u015ffedilebilir, yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131labilir; uyarlanabilir\u201d olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r (s.1). Ak\u0131ll\u0131 i\u00e7erik, a\u015fa\u011f\u0131dakilerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 veya tamam\u0131n\u0131 yaparak elde edilir:\r\n<ul>\r\n \t<li>Anlamsal a\u00e7\u0131dan zengin meta verilerle etiketleme<\/li>\r\n \t<li>Tutarl\u0131 bir \u015fema, tek tip yap\u0131 kullanarak ayr\u0131 bile\u015fenlere mod\u00fclerle\u015ftirme<\/li>\r\n \t<li>Ham bilgileri bi\u00e7imlendirme \/ sunum talimatlar\u0131ndan ay\u0131rma<\/li>\r\n<\/ul>\r\n\u015eu anda olduk\u00e7a iyi bilinen \u00f6nemli bir sonu\u00e7, \u00d6\u011frenme \u0130\u00e7erik Y\u00f6netim Sistemleri (\u00d6\u0130YS'ler) gibi i\u00e7erik bile\u015fenlerini kar\u0131\u015ft\u0131rma ve e\u015fle\u015ftirme becerisidir. \u00d6\u0130YS'lerde i\u00e7erik nesneleri, \u00d6\u0130YSS'lerin i\u00e7erik havuzuna veya kitapl\u0131\u011f\u0131na y\u00fcklenir; \u00f6\u011frenme \u00fcr\u00fcnleri, kullan\u0131c\u0131n\u0131n belirtilen ihtiya\u00e7lar\u0131na demografik profillerine g\u00f6re \u00e7al\u0131\u015fma zaman\u0131nda dinamik olarak monte edilir <b>(bk. Berking, 2015 <\/b><b>3.2.\u0130\u00e7erik y\u00f6netim sistemlerini -\u00d6\u0130YS'ler- \u00f6\u011frenmek).<\/b> \u00d6rne\u011fin, kullan\u0131c\u0131, bir i\u00e7erik yazar\u0131n\u0131n yaln\u0131zca bir kez yazmas\u0131 gereken ayn\u0131 nesnelerden birle\u015ftirilmi\u015f bir s\u0131n\u0131f kursu, bir e-\u00f6\u011frenim mod\u00fcl\u00fc i\u00e7in bir\u201d kat\u0131l\u0131mc\u0131 k\u0131lavuzu\u201d talep edebilir. Mobil cihazlar\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ve \u00e7a\u011f\u0131nda, i\u00e7eri\u011fi birden \u00e7ok formatta (k\u00e2\u011f\u0131t, web, uygulamalar), cihazlarda (tabletler, ak\u0131ll\u0131 telefonlar, masa\u00fcst\u00fc bilgisayarlar), sistemlerde (\u00d6YS'ler, \u00d6\u0130YS'ler, i\u00e7erik arac\u0131l\u0131k sistemleri, ak\u0131ll\u0131 e\u011fitim sistemleri) t\u00fcketilebilir h\u00e2le getirmek son derece \u00f6nemlidir.\r\n\r\nYazma ara\u00e7lar\u0131 \u015fu anda mimaride, i\u00e7eri\u011fi zengin meta verilerle etiketleme, \u015fablonlar\u0131 kullanarak mod\u00fclerle\u015ftirme, i\u00e7eri\u011fi g\u00f6r\u00fcn\u00fcmden ay\u0131rmak i\u00e7in CSS kullanma becerileriyle ak\u0131ll\u0131 i\u00e7erik konseptini tam olarak destekleyecek kadar a\u00e7\u0131k u\u00e7ludur. Ancak, ak\u0131ll\u0131 i\u00e7eri\u011fe y\u00f6nelik gelecekteki birlikte \u00e7al\u0131\u015fabilirlik standartlar\u0131n\u0131n, ak\u0131ll\u0131 i\u00e7eri\u011fi desteklemek i\u00e7in yazarl\u0131k ara\u00e7lar\u0131na y\u00f6nelik gereksinimleri de\u011fi\u015ftirip de\u011fi\u015ftirmeyece\u011fi hen\u00fcz belli de\u011fil. Bu standartlar, ak\u0131ll\u0131 i\u00e7erik i\u00e7in tek bir kapsay\u0131c\u0131 standart veya referans modelde birle\u015ftirilebilir.\r\n\r\nAk\u0131ll\u0131 bir i\u00e7erik mimarisi i\u00e7in bir ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 Quinn (2015) taraf\u0131ndan tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bir \u00f6\u011frenme deneyiminin a\u015fa\u011f\u0131daki temel \u00f6gelerine g\u00f6re i\u00e7erik nesnelerinin olu\u015fturulmas\u0131n\u0131, etiketlenmesini savunmaktad\u0131r:\r\n<ul>\r\n \t<li>\u00d6n s\u00f6z (Giri\u015f)<\/li>\r\n \t<li>Kavram (lar)<\/li>\r\n \t<li>\u00d6rnek(ler)<\/li>\r\n \t<li>Uygulama<\/li>\r\n \t<li>Yans\u0131ma<\/li>\r\n<\/ul>\r\nBunlar, bir i\u00e7erik arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 veya uyarlanabilir \u00f6\u011frenme sistemi i\u00e7inde a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde de\u011fi\u015ftirilebilir. (Quinn'den, 2015, s. 17.)\r\n\r\nBu \u00f6rnek paradigma, geli\u015ftirme ara\u00e7lar\u0131yla ilgili \u00f6nemli bir noktan\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor; yaln\u0131zca i\u00e7erik nesnelerini de\u011fil ayn\u0131 zamanda kapsay\u0131c\u0131 \u00f6\u011frenim mimarisini, ekosistemin kendisini standartla\u015ft\u0131rma y\u00f6n\u00fcndeki d\u00fcrt\u00fc nedeniyle yazarl\u0131k ara\u00e7lar\u0131n\u0131n en az\u0131ndan i\u00e7erik tasar\u0131m\u0131n\u0131n t\u00fcm ekosistemle sinerjilerinden yararlanacak \u015fekilde tasarlanmas\u0131 gerekecektir. Asl\u0131nda, yazarl\u0131k ara\u00e7lar\u0131n\u0131n, dikkatlice belirlenmi\u015f girdiler, \u00e7\u0131kt\u0131lar ve hedeflerle b\u00f6yle bir ekosistem i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde tasarlanmas\u0131 gerekecek.\r\n\r\n&nbsp;\r\n\r\n&nbsp;\r\n\r\n<a><sup>1<\/sup>:<\/a>\r\n\r\nBurada verilen s\u00fcreler de\u011fi\u015fikilik arz etmektedir. \u015eu an daha uzun s\u00fcreli video i\u00e7eri\u011fi yay\u0131nlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Kurumsal aboneliklerde burada bahsedilen s\u00fcrelerden daha uzun video y\u00fcklemek de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.\r\n\r\n<\/div>","rendered":"<div class=\"YAZARLIK ARA\u00c7LARINDAK\u0130 G\u00dcNCEL E\u011e\u0130L\u0130MLER\">\n<h2><a id=\"_Toc69909289\"><\/a> Ekip Bazl\u0131 Ya\u015fam D\u00f6ng\u00fcs\u00fc \u00dcretim ve Bak\u0131m\u0131<\/h2>\n<p>E\u011fitim yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fc \u00fcretimi ve bak\u0131m\u0131, bir e-\u00f6\u011frenim projesinin t\u00fcm a\u015famalar\u0131n\u0131 tek bir arac\u0131n yeteneklerinde i\u00e7erir: analiz, tasar\u0131m, geli\u015ftirme, uygulama ve de\u011ferlendirme (ATGUD). Bir yazarl\u0131k arac\u0131n\u0131n bunu desteklemesi i\u00e7in, i\u015f birlik\u00e7i yaz\u0131ma ve izne odakl\u0131 \u00fcretim kanallar\u0131na izin vermesi gerekir. Bu e\u011filim, bir\u00e7ok masa\u00fcst\u00fc arac\u0131n\u0131 kal\u0131c\u0131 olarak web tabanl\u0131 mimariye ge\u00e7meye veya en az\u0131ndan web tabanl\u0131 bir se\u00e7ene\u011fe sahip olmaya itiyor \u00e7\u00fcnk\u00fc bu her t\u00fcr \u201corganizasyon fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131\u201d i\u015f ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar (\u00fcretim s\u0131ras\u0131nda kimin neyi ne zaman yapaca\u011f\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmak, da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015f katk\u0131 ile merkezi kontrol). Ara\u00e7lar giderek daha fazla organizasyon yap\u0131lar\u0131n\u0131n ve s\u00fcre\u00e7lerinin modellenmesine ve \u00fcretim s\u00fcrecinde belirli rollerin atanmas\u0131na izin verir. Bu roller, arac\u0131n analiz ve de\u011ferlendirme gibi ATGUD modeli i\u00e7inde daha geni\u015f bir \u00fcretim ve bak\u0131m faaliyetlerini kapsamas\u0131na izin verir.<\/p>\n<h2><a id=\"_Toc69909290\"><\/a> <b>XML<\/b><b> veya JSON<\/b><b> Kullan\u0131m\u0131<\/b><\/h2>\n<p>Genel olarak yaz\u0131l\u0131m alan\u0131nda oldu\u011fu gibi, ara\u00e7lar \u00e7\u0131kt\u0131 format\u0131 ve \/ veya d\u00e2hili yazarl\u0131k kaynak kodu olarak XML (Geni\u015fletilebilir Bi\u00e7imlendirme Dili) veya JSON (Javascript nesne g\u00f6sterimi) kullan\u0131m\u0131na do\u011fru ilerliyor. XML, \u00f6\u011frenmesi ve kullanmas\u0131 nispeten kolay ve yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f verileri depolamak i\u00e7in sa\u011flam bir ara\u00e7 olan evrensel, dayan\u0131kl\u0131 bir i\u015faretleme dilidir. Bu \u00f6zelliklerden dolay\u0131 baz\u0131 e\u011fitim kurulu\u015flar\u0131 \u00f6\u011frenme i\u00e7eriklerinin bu formatta ham h\u00e2liyle saklanmas\u0131n\u0131 talep etmektedir. Bir d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme uygulamas\u0131 kullan\u0131larak bu formatta depolanan XML, e-\u00f6\u011frenim ile ilgili olmayan her t\u00fcrl\u00fc belge de d\u00e2hil olmak \u00fczere bir\u00e7ok farkl\u0131 formatta \u00e7\u0131kt\u0131 olarak al\u0131nabilir.<\/p>\n<p>JSON bir bi\u00e7imlendirme dili de\u011fildir ancak evrensel bir veri de\u011fi\u015fim dosya bi\u00e7imi olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan XML&#8217;ye benzer i\u015flev g\u00f6r\u00fcr. XML&#8217;ye g\u00f6re avantajlar\u0131 vard\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li>Javascript spesifikasyonunun bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in taray\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan do\u011frudan okunabilir ve anla\u015f\u0131labilir. XML, taray\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan anla\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in bir t\u00fcr d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm kodu veya ara yaz\u0131l\u0131m gerektirir.<\/li>\n<li>S\u00f6zdizimi XML&#8217;den \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde daha basittir.<\/li>\n<li>XML&#8217;den daha k\u0131sa ve etkilidir.<\/li>\n<\/ul>\n<ul>\n<li>Benzer \u015fekilde, yaz\u0131lan i\u00e7eri\u011fi d\u00e2hili olarak depolaman\u0131n yolu olarak XML veya JSON kullanan ara\u00e7lar g\u00f6r\u00fcnmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu XML veya JSON i\u00e7eri\u011fi daha sonra bir e-\u00f6\u011frenme \u00e7al\u0131\u015fma zaman\u0131 dosyas\u0131na veya yine bir d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme uygulamas\u0131 kullan\u0131larak dosya k\u00fcmesine derlenebilir. Bu \u2018a\u00e7\u0131k mimari\u2019 yakla\u015f\u0131m\u0131 \u00fc\u00e7 hedefe ula\u015fmaktad\u0131r:<\/li>\n<\/ul>\n<ul>\n<li>\u0130\u00e7eri\u011fi g\u00f6r\u00fcn\u00fcmden ay\u0131r\u0131 (<b>bk. 7<\/b>r<b>.3. \u0130\u00e7erik bak\u0131m\u0131nda daha fazla esneklik ve daha fazla da\u011f\u0131t\u0131m se\u00e7ene\u011fi sunan i\u00e7erik ayr\u0131m\u0131, g\u00f6r\u00fcn\u00fcm).<\/b><\/li>\n<\/ul>\n<ul>\n<li>\u201cA\u00e7\u0131k mimari\u201d terimine uygun olarak, i\u00e7eri\u011fi depolamak i\u00e7in, evrensel bir format (XML veya JSON) kullanmak, kullan\u0131lan d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm motoruna ba\u011fl\u0131 olarak, bu i\u00e7eri\u011fi farkl\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131 formatlar\u0131nda, uygulamalarda ve ba\u011flamlarda kullanma imk\u00e2n\u0131 sa\u011flar. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, XML veya JSON kullan\u0131m\u0131, i\u00e7erik verilerini \u00f6zel kod nesnelerinden al\u0131r ve bunlar\u0131 evrensel bir dosya format\u0131na yerle\u015ftirerek bu verilerin di\u011fer (\u00f6zel) uygulamalar ve sistemlerle birlikte \u00e7al\u0131\u015fabilirli\u011fini artt\u0131r\u0131r. \u00d6rne\u011fin, baz\u0131 yazarl\u0131k ara\u00e7lar\u0131 (Flash gibi), \u00e7al\u0131\u015fma zaman\u0131nda veya yazma i\u015flemi s\u0131ras\u0131nda harici XML veya JSON dosyalar\u0131ndan veri okuma yetene\u011fine sahiptir.<\/li>\n<\/ul>\n<ul>\n<li>Yukar\u0131da a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 gibi \u00e7e\u015fitli \u00e7\u0131kt\u0131 bi\u00e7imlerine izin vermenin yan\u0131 s\u0131ra yazarl\u0131k yeteneklerini (\u00f6\u011frenme etkile\u015fimlerinin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirleyen), \u201chaz\u0131r\u201d (yani, komut dosyas\u0131 i\u00e7ermeyen) \u00f6zellik setleri ile yazarl\u0131k ara\u00e7lar\u0131 taraf\u0131ndan sunulan \u00f6zellik k\u00fcmelerinin tipik k\u0131s\u0131tlamalar\u0131ndan kurtarabilir \u00d6zel komut dosyalar\u0131 ve kod, depolanan i\u00e7eri\u011fi \u00e7e\u015fitli yarat\u0131c\u0131 ve karma\u015f\u0131k yollarla, i\u00e7eri\u011fin kendisine m\u00fcdahale etmeden i\u015flemek i\u00e7in yaz\u0131labilir.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bir yazarl\u0131k arac\u0131 i\u00e7in teknik olarak zor bir ba\u015far\u0131, di\u011fer yazarl\u0131k ara\u00e7lar\u0131nda olu\u015fturulan dersleri tamamen d\u00fczenlenebilir olacak \u015fekilde i\u00e7e aktarmakt\u0131r. Kurs %100 \u00f6zel kod i\u00e7ermedik\u00e7e, bu harici olarak olu\u015fturulan kurslar\u0131 i\u00e7eri aktaran arac\u0131n bu kodu anlamas\u0131 ve yorumlamas\u0131 zor veya imk\u00e2ns\u0131z olabilir. \u00c7\u00f6z\u00fcmlerden biri, i\u00e7eri\u011fi depolamak i\u00e7in \u00f6zel kod kullanmaktan ka\u00e7\u0131nan XML veya JSON kullanmakt\u0131r (ancak i\u00e7eri\u011fi d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren mod\u00fcller tescilli olabilir), b\u00f6ylece ara\u00e7lar aras\u0131nda i\u00e7eri\u011fin i\u00e7e aktar\u0131lmas\u0131n\u0131 ve d\u00fczenlenmesini daha birlikte \u00e7al\u0131\u015fabilir h\u00e2le getirir. Bu, XML veya JSON dosyalar\u0131n\u0131 i\u00e7e aktarabilen ara\u00e7lara dayan\u0131r. Bu durumda, ekranlara \u00e7\u0131kt\u0131 vermek i\u00e7in XML veya JSON verilerine do\u011fru d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc uygulamak yazarl\u0131k arac\u0131na kalacakt\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130\u00e7erik verileri araca XML veya JSON dosyalar\u0131 bi\u00e7iminde aktar\u0131lamayabilir ve XML veya JSON i\u00e7eri\u011fi depolamak i\u00e7in d\u00e2hili olarak kullan\u0131lamayabilir ancak yine de arac\u0131n i\u00e7erik k\u0131sm\u0131n\u0131 XML veya JSON \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131na derleme se\u00e7ene\u011fi olabilir. Bu XML veya JSON \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma zaman\u0131 dosyas\u0131 k\u00fcmesinin bir par\u00e7as\u0131 olarak kullan\u0131labilir (yani, veriler ekranlar\u0131 birle\u015ftirmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma zaman\u0131 motoru taraf\u0131ndan buradan okunur), di\u011fer ara\u00e7lara aktar\u0131labilir veya yukar\u0131da a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 gibi ba\u015fka formatlar olu\u015fturmak i\u00e7in kullan\u0131labilir.<\/p>\n<p>XML veya JSON kullanman\u0131n di\u011fer bir avantaj\u0131, i\u00e7eri\u011fi g\u00fcncellemek i\u00e7in bir metin d\u00fczenleyicide veya bir XML veya JSON aray\u00fcz uygulamas\u0131 kullanarak bir web formunda i\u00e7eri\u011fin do\u011frudan d\u00fczenlenmesini sa\u011flayarak i\u00e7erik g\u00fcncelleme s\u00fcrecini daha basit h\u00e2le getirmesidir. Bu durumda, i\u00e7erik g\u00fcncelleyiciler (KOB\u0130&#8217;ler veya e\u011fitmenler olabilir), birincil yazma arac\u0131na eri\u015fmeye veya deneyime gerek kalmadan metinde de\u011fi\u015fiklik yapabilir, URL&#8217;leri de\u011fi\u015ftirebilir vb.<\/p>\n<h2><a id=\"_Toc69909291\"><\/a> \u0130\u00e7erik Ayr\u0131m\u0131, G\u00f6r\u00fcn\u00fcm ve \u0130\u015flev<\/h2>\n<p>\u0130\u00e7erik geli\u015ftirmede i\u00e7erik, g\u00f6r\u00fcn\u00fcm ve i\u015flev ayr\u0131m\u0131 art\u0131k web tabanl\u0131 e\u011fitimde sa\u011flam bir \u015fekilde kurulmu\u015ftur. Genellikle HTML ile i\u00e7erik yazarak format\u0131n\u0131 CSS ile kontrol ederek ve Javascript ile aray\u00fcz davran\u0131\u015flar\u0131 olu\u015fturup kullan\u0131c\u0131 giri\u015fi i\u015fleyerek uygulan\u0131r. Bu \u00fc\u00e7 \u015feyi ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak kontrol edebilmenin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck avantajlar\u0131 vard\u0131r. T\u00fcm ekran d\u00fczenlerinde ve nesnelerde ayn\u0131 anda esnek bir \u015fekilde de\u011fi\u015fiklik yapmak i\u00e7in i\u00e7erik yazarlar\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fe (Word\u2019deki stillerine benzer) stiller uygulamas\u0131na olanak tan\u0131r. Bu, \u00f6zellikle mobil \u00f6\u011frenmeye y\u00f6nelik duyarl\u0131 tasar\u0131m i\u00e7in \u00f6nemlidir. \u0130\u015flevleri ba\u015fka bir ayr\u0131 katmana koymak, ekran davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n t\u00fcm ekranlarda tek bir yerde (bir yap\u0131land\u0131rma veya komut dosyas\u0131) de\u011fi\u015ftirilmesine de olanak tan\u0131r. Genel olarak, i\u00e7erik, g\u00f6r\u00fcn\u00fcm ve i\u015flevin ayr\u0131lmas\u0131, g\u00f6r\u00fcnt\u00fclendikleri ekranlar\u0131 yeniden kodlamadan metinlerin, ortam dosyalar\u0131n\u0131n vb. esnek bir \u015fekilde g\u00fcncellenmesini kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Bunu yapan ba\u011f\u0131ms\u0131z ara\u00e7lar da vard\u0131r. \u00d6rnekler aras\u0131nda Cold Fusion ve UHS gibi sunucu teknolojileri yer al\u0131r. Bu e\u011filim, uygulama mimarisine daha derinlemesine n\u00fcfuz etti. Bu prensibi kullanan baz\u0131 ara\u00e7lar (ve \u00d6\u0130YS&#8217;ler gibi sistemler), \u00e7al\u0131\u015fma zaman\u0131nda e-\u00f6\u011frenmenin dinamik montaj\u0131na dayan\u0131r (sunucu yaz\u0131l\u0131m\u0131 gerektirir); di\u011ferleri, nihai \u00fcr\u00fcn\u00fc dosyalar yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131nda birle\u015ftirir ve sa\u011flamla\u015ft\u0131r\u0131r (yazarl\u0131k arac\u0131 i\u00e7inde ele al\u0131n\u0131r). XML veya JSON, denklemin \u201ci\u00e7eri\u011fi\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc depolamak i\u00e7in yayg\u0131n ara\u00e7lard\u0131r (bkz. 7.2. XML veya JSON kullan\u0131m\u0131).<\/p>\n<p>\u0130\u00e7erik ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcm ayr\u0131m\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n bir ba\u015fka yolu, kurs aray\u00fcz\u00fcn\u00fcn i\u00e7erikten ayr\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u00c7o\u011fu zaman bu, kolayca de\u011fi\u015ftirilebilen aray\u00fcz tasar\u0131mlar\u0131 (muhtemelen i\u015flevsellik ve g\u00f6rsel tasar\u0131m d\u00e2hil) olan kaplamalar\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131 i\u00e7erir.<\/p>\n<h2><a id=\"_Toc69909292\"><\/a> <b>ISD S\u00fcreci Deste\u011fi<\/b><\/h2>\n<p>Baz\u0131 ara\u00e7lar ISD s\u00fcreci i\u00e7in destek ekliyor; ba\u015fka bir deyi\u015fle yazarl\u0131k arac\u0131nda olu\u015fturulan ders tasar\u0131m\u0131na g\u00f6t\u00fcren (ve muhtemelen sonras\u0131nda gelen) etkinlikler. Bu genellikle sihirbazlar, antran\u00f6rler ve \u015fablonlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra e\u011fitim ihtiya\u00e7lar\u0131 analizi yapmak, tasar\u0131m belgeleri yazmak, \u00f6\u011fretim stratejilerini belirlemek, \u00f6\u011frenme hedeflerini yazmak vb. i\u00e7in kontrol listelerini de i\u00e7erir. Bu ISD deste\u011fi genellikle e\u011fitim d\u0131\u015f\u0131 tasar\u0131mc\u0131lara, yani e\u011fitim tasar\u0131m\u0131 hakk\u0131nda \u00e7ok az \u015fey bilen veya hi\u00e7bir \u015fey bilmeyen KOB\u0130&#8217;lere y\u00f6neliktir.<\/p>\n<h2><a id=\"_Toc69909293\"><\/a> \u015eablonlar\u0131n, D\u0131\u015f G\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerin B\u00fct\u00fcnle\u015ftirilmesi ve Karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131<\/h2>\n<p>\u015eablonlar ve d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcmler <b>4.5.b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r<\/b> <b>(\u015eablonlar, Temalar ve D\u0131\u015f G\u00f6r\u00fcn\u00fcmler).<\/b> \u015eablonlar ve d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcmler her zaman yazarl\u0131k ara\u00e7lar\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olmu\u015ftur ancak ara\u00e7larla daha \u00e7ok b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f olmas\u0131 sebebiyle daha karma\u015f\u0131k h\u00e2le gelmektedir. \u015eablonlar\u0131 olu\u015fturma ve y\u00f6netme ara\u00e7lar\u0131 da \u015fablonlar\u0131n kendilerine ayak uydurmak i\u00e7in daha karma\u015f\u0131k h\u00e2le gelmektedir. Bu e\u011filim, yazarl\u0131k s\u00fcrecini basitle\u015ftirme genel etkisine sahiptir, b\u00f6ylece yazar\u0131n format ve i\u015flev (\u015fablon taraf\u0131ndan otomatik olarak h\u00e2lledilen) yerine, yaln\u0131zca sunulacak bilgiye ve \u00f6\u011fretim stratejisine odaklanmas\u0131 gerekir.<\/p>\n<h2><a id=\"_Toc69909294\"><\/a> \u00d6\u011frenme Nesnesi Merkezli Mimari<\/h2>\n<p>\u00d6\u0130YS&#8217;lerle veya i\u00e7erik depolar\u0131yla entegre olan yazarl\u0131k sistemleri bu ilkeyi en iyi \u015fekilde \u00f6rneklendirir. Geli\u015ftiricilere, her t\u00fcr i\u00e7erik nesnesini (yaln\u0131zca \u00f6\u011frenme ama\u00e7lar\u0131 i\u00e7in a\u00e7\u0131k\u00e7a tasarlanmam\u0131\u015f) geli\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fma zaman\u0131nda veya dersler yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131nda \u00f6\u011frenme mod\u00fclleri i\u00e7in ve bunlar\u0131 farkl\u0131 kombinasyonlarda bir araya getirme ve yeniden birle\u015ftirme (genellikle bunu yapmak i\u00e7in SCORM&#8217;a g\u00fcvenmek) esnekli\u011fi sa\u011flar. Bu e\u011filim, artan pop\u00fclariteyi ve bilgi y\u00f6netimi uygulamalar\u0131na y\u00f6nelik hareketi yans\u0131tmaktad\u0131r.<\/p>\n<h2><a id=\"_Toc69909295\"><\/a> G\u00f6m\u00fcl\u00fc En \u0130yi Uygulama Tasar\u0131m \u0130lkeleri<\/h2>\n<p>Ara\u00e7lar, g\u00f6rsel ve \u00f6\u011fretici tasar\u0131m ilkelerini gittik\u00e7e daha fazla entegre ediyor \u00e7\u00fcnk\u00fc bu ilkeler daha \u00e7ok kabul g\u00f6r\u00fcp standartla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor; e-\u00f6\u011frenim i\u00e7in varsay\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fma ilkeleri h\u00e2line geliyor.<\/p>\n<h2><a id=\"_Toc69909296\"><\/a> Otomatik \u00dcst Veri Olu\u015fturma\/\u00c7\u0131karma<\/h2>\n<p>Ara\u00e7lar, anahtar s\u00f6zc\u00fckler, \u00f6\u011frenme s\u00fcresi, okuma seviyesi vb. gibi belirli meta veri alanlar\u0131 i\u00e7in verileri do\u011frudan veya ak\u0131ll\u0131ca \u00e7\u0131kararak (gizli anlamsal analiz, yeti\u015fkin \u00f6\u011freniminde uzun s\u00fcreli \u00e7al\u0131\u015fma teknolojileri kullanarak) meta verileri belirleme ve girme gibi zahmetli bir g\u00f6revi (\u00f6zellikle SCORM kurslar\u0131 i\u00e7in) kolayla\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/p>\n<h2><a id=\"_Toc69909297\"><\/a> <b>A\u00e7\u0131k Mimariler<\/b><\/h2>\n<p>\u201cA\u00e7\u0131k mimari\u201d, arac\u0131n, haric\u00ee uygulamalar\u0131n ve sistemlerin araca entegrasyonuna izin veren API&#8217;lere sahip oldu\u011fu sonucuna var\u0131r, baz\u0131 durumlarda, ara\u00e7 tedarik\u00e7isi taraf\u0131ndan sa\u011flanan bir i\u015flevi haric\u00ee olarak \u00fcretilmi\u015f bir i\u015flevle de\u011fi\u015ftirmek de buna d\u00e2hildir. A\u00e7\u0131k mimariler, ara\u00e7 tedarik\u00e7isi taraf\u0131nda tescilli kontrol\u00fcn ve k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n gev\u015fetilmesi anlam\u0131na gelir ve potansiyel kullan\u0131c\u0131lar\u0131n uygulamalar\u0131nda \u2018kaputun alt\u0131na bakmas\u0131na\u2019 izin verir.<\/p>\n<p>A\u00e7\u0131k mimariyi etkinle\u015ftirmek i\u00e7in, tedarik\u00e7i genellikle mimarisinin tamam\u0131n\u0131 veya bir k\u0131sm\u0131n\u0131 eklenti \/ sistem entegrasyonu geli\u015ftiricileriyle payla\u015fmal\u0131d\u0131r. Bu, mimarl\u0131k bilgilerini payla\u015fan kurulu\u015flar aras\u0131nda baz\u0131 lisans anla\u015fmalar\u0131 gerektirebilir.<\/p>\n<p>Sistemlerinin i\u00e7 i\u015fleyi\u015fini halka a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131karmaktan kaynaklanan potansiyel rekabet\u00e7i dezavantajlar\u0131na ra\u011fmen, baz\u0131 tedarik\u00e7iler, m\u00fc\u015fterileri, tak\u0131m sat\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n kendilerini geli\u015ftirecek kadar \u00f6nemli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilecekleri eklemeler sat\u0131n alarak sistemi kolayca ki\u015fiselle\u015ftirmek istedikleri i\u00e7in onlar\u0131 tercih ediyor.<\/p>\n<p>A\u00e7\u0131k mimariler, \u00e7ekirdek araca mod\u00fcl olarak entegre edilebilen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf uygulamalar i\u00e7in bir pazar olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu mod\u00fcller, \u00e7o\u011funlukla geli\u015fmi\u015f etkile\u015fim t\u00fcrleri ve de\u011ferlendirmeler etraf\u0131nda d\u00f6nen her t\u00fcrl\u00fc i\u015flevi sa\u011flayabilir.<\/p>\n<h2><a id=\"_Toc69909298\"><\/a> <b>Ekip Bazl\u0131 \u00d6\u011frenme<\/b><b> \u0130\u00e7in Destek<\/b><\/h2>\n<p>Ger\u00e7ek tak\u0131m temelli \u00f6\u011frenme, bu, konferans salonundaki bir grup \u00f6\u011frencinin tek bir oturum a\u00e7mada birlikte ders almas\u0131n\u0131, kendilerini tek bir \u00f6\u011frenci gibi \u00d6YS&#8217;ye sunmas\u0131n\u0131, ders etkinliklerini nas\u0131l tamamlayacaklar\u0131 konusunda grup kararlar\u0131 vermesini, farkl\u0131 yerlerden bir ders boyunca e\u015fzamanl\u0131 olarak ilerlemesini ve bireysel puanlar\u0131n\u0131n ortalamas\u0131na g\u00f6re puanlanmas\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Tak\u0131m tabanl\u0131 \u00f6\u011frenme, hem di\u011fer ekip \u00fcyelerinin faaliyetlerini etkileyen hem de tak\u0131mdaki bireysel rollerine ba\u011fl\u0131 olarak kursun farkl\u0131 bir versiyonunu veya bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kullanabilen tak\u0131mlar\u0131ndaki di\u011fer ki\u015filerin eylemlerinden etkilenen \u00f6\u011frenme etkinlikleri fikri etraf\u0131nda d\u00f6ner.<\/p>\n<p>Bu nedenle, tak\u0131m temelli \u00f6\u011frenmeye y\u00f6nelik yazarl\u0131k ara\u00e7lar\u0131 deste\u011fi, \u00e7oklu \u00f6\u011freniciler taraf\u0131ndan i\u015f birli\u011fi ve akran incelemesini sa\u011flamaktan daha fazlas\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Karma\u015f\u0131k de\u011ferlendirme, s\u0131ralama paradigmalar\u0131, her bir ekip \u00fcyesinin etkinliklerini ve performans\u0131n\u0131 otomatik olarak izleyen, y\u00f6nlendiren ak\u0131ll\u0131 arac\u0131lar veya ara katman yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 ile etkinle\u015ftirilmeli; \u00d6YS&#8217;ye toplama ilerlemesini ve bu puanlar\u0131n nas\u0131l olu\u015fturuldu\u011funa ili\u015fkin (bireylerin performanas\u0131n\u0131 esas alan) bir denetim izinini rapor etmelidir.<\/p>\n<p>Bu t\u00fcr bir \u00f6\u011frenmedeki teknolojik zorluklar \u015fimdi \u00e7\u00f6z\u00fclmektedir ancak evrensel olarak kabul edilmi\u015f bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yoktur dolay\u0131s\u0131yla hen\u00fcz desteklenecek belirgin yazarl\u0131k ara\u00e7lar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmleri ortaya \u00e7\u0131kmam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak ekip temelli \u00f6\u011frenme paradigmas\u0131, e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim alan\u0131n\u0131n yerle\u015fik bir par\u00e7as\u0131 h\u00e2line gelir gelmez \u00d6YS&#8217;ler onu desteklemek i\u00e7in kesinlikle harekete ge\u00e7ecektir.<\/p>\n<h2><a id=\"_Toc69909299\"><\/a> <b>&#8220;Gadget&#8221; Tabanl\u0131 Aray\u00fcz<\/b><\/h2>\n<p>\u201cGadget\u201dlar (di\u011fer ad\u0131yla \u201cwidget\u201dlar veya \u201capplet\u201dler), bir sayfada ayr\u0131 \u00f6geler olarak sunulan i\u015flevlerdir. Bir\u00e7ok ticari e-posta \u201cSayfam\u201d aray\u00fczlerinde ve bir\u00e7ok kurumsal portal aray\u00fcz\u00fcnde kullan\u0131l\u0131rlar. Kullan\u0131c\u0131 aray\u00fcz\u00fcn\u00fc tamamen ki\u015fiselle\u015ftirmeyi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar; gadgetlar kapat\u0131labilir b\u00f6ylece aray\u00fczde g\u00f6r\u00fcnmezler ve sayfadaki herhangi bir yere ta\u015f\u0131nabilirler. Kullan\u0131c\u0131lar belirli bir rolle ili\u015fkilendirilebilir; kullan\u0131c\u0131lar yaln\u0131zca rolleriyle ilgili veya izin verilenleri g\u00f6rebilir.<\/p>\n<p>Bu t\u00fcr portal benzeri arabirim, baz\u0131 sat\u0131c\u0131larda ilgi g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr, \u00e7\u00fcnk\u00fc kullan\u0131c\u0131lar bu t\u00fcr modern aray\u00fczle daha rahatt\u0131r ve ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re y\u00fcksek d\u00fczeyde arabirim uyarlamas\u0131na izin verir.<\/p>\n<h2><a id=\"_Toc69909300\"><\/a> <b>Etkile\u015fimli<\/b><b> G\u00f6r\u00fcnt\u00fcler<\/b><\/h2>\n<p>Etkile\u015fimli g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler, tamamen tek bir grafikle doldurulmu\u015f e-\u00f6\u011frenme ekranlar\u0131n\u0131 ifade eder. Mevcut bir i\u00e7erik \u201cdemetini\u201d ortaya \u00e7\u0131karan grafik alanlar\u0131, daha fazla bilgi veya medya ile ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. \u0130lk t\u0131klama, ekran\u0131n o alan\u0131na (kenarl\u0131klar veya bir nesneyle tan\u0131mlanan) yak\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131r. Bu alandaki t\u0131klanabilir veya rollover alanlar\u0131 daha sonra bir t\u00fcr ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi sa\u011flamak i\u00e7in etkinle\u015ftirilir. Bu ekranlar, ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc metin merkezli ekranlardan sonra ho\u015f bir rahatlama olabilir ve bir nebze etkile\u015fim sa\u011flayabilir.<\/p>\n<p>\u00c7o\u011fu i\u00e7erik olu\u015fturma ara\u00e7lar\u0131nda etkile\u015fimli g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler olu\u015fturmak zor de\u011fildir ve \u00f6zellikle bu t\u00fcr nesneler i\u00e7in \u015fablonlar mevcuttur.<\/p>\n<h2><a id=\"_Toc69909301\"><\/a> <a href=\"http:\/\/blogs.articulate.com\/rapid-elearning\/how-to-create-an-interactive-image-template\/?mkt_tok=3RkMMJWWfF9wsRoluaXPZKXonjHpfsX97eksW6K0lMI%2F0ER3fOvrPUfGjI4DRMpmI%2BSLDwEYGJlv6SgFT7jGMblo27gPWxA%3D\"><b>Sosyal Medya Deste\u011fi<\/b><\/a><\/h2>\n<p>\u00d6\u011frenme deneyimleri art\u0131k geleneksel didaktik e-\u00f6\u011frenim modelinin d\u0131\u015f\u0131ndaki unsurlar\u0131 i\u00e7erecek \u015fekilde tasarlanmaktad\u0131r. Genellikle kullan\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan olu\u015fturulan ve merkez\u00ee olmayan kaynaklar\u0131 i\u00e7erirler. Bu \u00f6geler genellikle \u201csosyal medya\u201d\u2019 olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. T\u00fcrlerin listesi \u015funlar\u0131 i\u00e7erir:<\/p>\n<ul>\n<li>Wiki&#8217;ler (\u00d6rne\u011fin, Wikipedia)<\/li>\n<li>Sosyal a\u011f (\u00d6rne\u011fin, Facebook)<\/li>\n<li>Bloglar (\u00d6rne\u011fin, Blogger)<\/li>\n<li>Mikro bloglar (\u00d6rne\u011fin, Twitter)<\/li>\n<li>Sosyal yer imi (\u00d6rne\u011fin, Delicious)<\/li>\n<li>Sosyal haberler (\u00d6rne\u011fin, Digg)<\/li>\n<li>Resim payla\u015f\u0131m\u0131 (\u00d6rne\u011fin, Flickr)<\/li>\n<li>Video payla\u015f\u0131m\u0131 (\u00d6rne\u011fin, YouTube)<\/li>\n<li>Uygulama topluluklar\u0131 (CoPs)<\/li>\n<\/ul>\n<p>Dersler, API&#8217;ler olarak bu unsurlar\u0131 i\u00e7erecek \u015fekilde yaz\u0131labilir; bir \u00f6\u011frenciye, \u00f6rne\u011fin, bu ara\u00e7lar\u0131n baz\u0131lar\u0131nda bir konuyu ara\u015ft\u0131rmas\u0131 i\u00e7in bir g\u00f6rev verilebilir. API, i\u015flevselli\u011fi bir kurs ekran\u0131nda \u2018widget\u2019 olarak i\u00e7eri\u011fe yerle\u015ftirir. Bununla birlikte, bu sosyal medya \u00f6gelerine eri\u015fim genellikle i\u00e7erik i\u00e7inde sa\u011flanmaz, bunun yerine kurs yazar\u0131 \u00d6YS&#8217;yi sosyal medya sitesine veya \u00d6YS aray\u00fcz\u00fc arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla i\u015fleve eri\u015fim sa\u011flayacak \u015fekilde yap\u0131land\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Sosyal medya tabanl\u0131 kurslarda yeni ortaya \u00e7\u0131kan bir e\u011filim \u2018kitlesel a\u00e7\u0131k \u00e7evrim i\u00e7i kurslar (KA\u00c7D&#8217;ler). Bunlar hem kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n hem de ders materyallerinin internet \u00fczerinden da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kurslard\u0131r. Genellikle sosyal medyaya dayanan gayri resm\u00ee \u00f6\u011frenme ilkelerine dayan\u0131rlar. \u00d6\u011frenciler kendi zaman ve ilgi seviyelerine g\u00f6re kat\u0131l\u0131rlar ve herhangi bir \u00fccret \u00f6demezler. \u00dcniversiteler genellikle KA\u00c7D&#8217;lerin sponsorlar\u0131d\u0131r. Orijinal i\u00e7eri\u011fi yazmak, sunmak yerine, KA\u00c7D&#8217;de zaten sunulan i\u00e7eri\u011fi veya m\u00fcfredat bile\u015fenlerini kullanabilirsiniz. KA\u00c7D&#8217;ler hakk\u0131nda daha fazla bilgi i\u00e7in bk.<a href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mooc\">http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mooc <\/a>.<\/p>\n<h2><a id=\"_Toc69909302\"><\/a> <b>Sarmalayan \u00d6\u011frenme Teknolojileri<\/b><b> \u0130\u00e7in Destek<\/b><\/h2>\n<p>A\u011f\u0131r oyunlar ve sanal d\u00fcnyalar i\u00e7in \u00f6\u011frenmeyi geli\u015ftirmeye artan bir ilgi var. Yazarl\u0131k paradigmalar\u0131 art\u0131k bir e-\u00f6\u011frenme kursunda oldu\u011fu gibi farkl\u0131 ekranlar yazmay\u0131 gerektirmeden \u00f6\u011frenme deneyimlerini geli\u015ftirmeyi desteklemektedir. Dolay\u0131s\u0131yla belirli etkile\u015fim d\u00fc\u011f\u00fcmlerine sahip 3D ortamlar\u0131n\u0131n oyun \u015feklinde olanlar\u0131n hik\u00e2yesinde etkinliklerin s\u0131ras\u0131n\u0131 y\u00f6nlendiren, \u00f6d\u00fcl, puan, liderlik tablolar\u0131 gibi rekabet\u00e7i ve te\u015fvik edici unsurlar\u0131 i\u00e7eren bir kurgu bulunur.<\/p>\n<p>Bu teknolojilerle yazarlar, bir \u00d6YS&#8217;ye y\u00fcklenebilen, buradan teslim edilebilen ders paketleri ve \u00f6\u011frenme nesneleri olu\u015fturmazlar. Bunlar\u0131 etkinle\u015ftirmek i\u00e7in \u00f6zel oynat\u0131c\u0131lara ve kapsaml\u0131 sunucu yaz\u0131l\u0131m\u0131na ihtiya\u00e7lar\u0131 vard\u0131r. \u00c7o\u011fu sanal d\u00fcnya, \u00e7evrenin i\u00e7inde yer almak i\u00e7in geli\u015fime ihtiya\u00e7 duyar. Varl\u0131klar (3B nesneler) genellikle sanal d\u00fcnyan\u0131n i\u00e7inde veya d\u0131\u015f\u0131nda olu\u015fturulabilir ancak varl\u0131klar\u0131 bir \u00f6\u011frenme senaryosunda bir araya getirmek platform i\u00e7inde ara\u00e7lar ve teknikler gerektirir.<\/p>\n<p>Sanal d\u00fcnya \u00f6\u011frenme uygulamalar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu canl\u0131 avatarlar\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 e\u015f zamanl\u0131 \u00f6\u011frenme al\u0131\u015ft\u0131rmalar\u0131 i\u00e7erir. Asenkron uygulamalar \u015fu anda \u00e7o\u011funlukla sadece geleneksel 2D e-\u00f6\u011frenmeyi bir web taray\u0131c\u0131s\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sanal d\u00fcnyan\u0131n i\u00e7inde veya sanal d\u00fcnya uygulamas\u0131n\u0131n bir yard\u0131mc\u0131 penceresinde olu\u015fturuyorlar. Bu t\u00fcr bir uygulama, geleneksel e-\u00f6\u011frenme yazarl\u0131k ara\u00e7lar\u0131 kullan\u0131larak yap\u0131labilir. Asenkron \u00e7ok oyunculu uygulamalar \u201cbotlar\u0131\u201d (\u00f6zerk olarak \u00e7al\u0131\u015fan komut dosyal\u0131 avatarlar) i\u00e7erir. Bunlar, \u00f6\u011frenme uygulamalar\u0131nda yava\u015f yava\u015f ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r ancak teknik olarak geli\u015ftirmek ve uygulamak i\u00e7in ileri d\u00fczeydedir.<\/p>\n<p>Sanal d\u00fcnyalarda ve oyunlarda e\u015f zamanl\u0131 \u00f6\u011frenme deneyimleri i\u00e7in, yaz\u0131lm\u0131\u015f olan \u2018kurs\u2019 \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fmaktad\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li>Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n \u00f6\u011frenece\u011fi ortam\u0131 olu\u015fturmak.<\/li>\n<li>\u00d6\u011frenme al\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131na kat\u0131lan avatarlar i\u00e7in senaryolar.<\/li>\n<li>\u00d6\u011frenci avatarlar\u0131 i\u00e7in \u00f6devler veya zorluklar.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Her \u00fc\u00e7 par\u00e7ay\u0131 da olu\u015fturmak i\u00e7in yazarl\u0131k ara\u00e7lar\u0131n\u0131n bir kombinasyonuna ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Bu ara\u00e7lar genellikle platforma \u00f6zg\u00fcd\u00fcr ve yaln\u0131zca platform tedarik\u00e7isi taraf\u0131ndan sunulur.<\/p>\n<h2><a id=\"_Toc69909303\"><\/a> Performans G\u00f6revlerinin \u00c7evrim \u0130\u00e7i De\u011ferlendirilmesi \u0130\u00e7in Destek<\/h2>\n<p>Gayri resm\u00ee \u00f6\u011frenme yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fcmesi ve kabul g\u00f6rmesiyle e\u011fitimciler ve e\u011fitmenler aras\u0131nda de\u011ferlendirmenin \u00f6\u011frenci hedef performans\u0131n\u0131n ve \u00fcr\u00fcnlerinin g\u00f6zlemlenmesine daha fazla odaklanmas\u0131 gerekti\u011fi konusunda artan bir fikir birli\u011fi olu\u015fmu\u015ftur. Bu e\u011filim, hedef performansla ili\u015fkisi en iyi ihtimalle zay\u0131f olabilecek geleneksel \u00e7oktan se\u00e7meli testlere dayanmaktan uzakt\u0131r.<\/p>\n<p>Yak\u0131n zamana kadar, bu t\u00fcr de\u011ferlendirmeleri olu\u015fturmak i\u00e7in \u00f6zel yazarl\u0131k yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 tasarlamaya pek dikkat edilmiyordu, \u00e7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ekten gerekli olan t\u00fcm bu de\u011ferlendirme t\u00fcr\u00fc, dikkatlice haz\u0131rlanm\u0131\u015f \u00fcr\u00fcn\/proje \u00f6devleri ve de\u011ferlendirme rubrikleriydi. Bununla birlikte, bu alan, \u00f6zellikle K-12 e\u011fitim alan\u0131nda, \u00f6zel yazarl\u0131k yaz\u0131l\u0131m\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sistematik h\u00e2le gelmeye, resm\u00eele\u015ftirilmeye ve standartla\u015ft\u0131r\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Acuity Performance Task System buna bir \u00f6rnektir.<\/p>\n<p>Bu sistemler, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n ger\u00e7ek d\u00fcnyadaki durumlar\u0131n karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 taklit eden ve disiplinler aras\u0131 bilgiye dayanan performans g\u00f6revleri olu\u015fturmalar\u0131na ve atamalar\u0131na olanak tan\u0131r. G\u00f6revler, \u00f6\u011fretim ara\u00e7lar\u0131 oldu\u011fu kadar de\u011ferlendirme ara\u00e7lar\u0131d\u0131r. Puanlama, genel \u00fcr\u00fcn \/ proje performans\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra bir performans \u00fcr\u00fcn\u00fc \/ projesinde yer alan bireysel g\u00f6revlere odaklanabilir. K-12 e\u011fitiminde, bu yazarl\u0131k ara\u00e7lar\u0131 \u0130ngilizce, matematik, fen bilimleri vb. ortak performans g\u00f6rev senaryolar\u0131n\u0131n bir k\u00fct\u00fcphanesini i\u00e7erir.<\/p>\n<h2><a id=\"_Toc69909304\"><\/a> <b>Anlamsal A\u011f\/Web<\/b><b> 3.0<\/b><b> Teknolojileri Deste\u011fi<\/b><\/h2>\n<p>Tozman (2012), hem \u00e7evirim i\u00e7i hem de \u00e7evrim d\u0131\u015f\u0131 \u00f6\u011frenmenin bir t\u00fcr kat\u0131l\u0131m gerektiren (yani bir ki\u015finin mevcut g\u00f6revinden uzakta) resm\u00ee bir olay olarak sunulmas\u0131n\u0131n son bulmakta olan bir t\u00fcr oldu\u011funu savunmaktad\u0131r. Tam zaman\u0131nda, tam yerinde performans deste\u011fi paradigmas\u0131yla de\u011fi\u015ftiriliyor (hakl\u0131 olarak \u00f6yle diyor).<\/p>\n<p>Tozman, anlamsal web \/ Web 3.0 teknolojisinin (Wolfram \/ Alpha ve Open Cyc gibi web sitelerinde \u00f6rneklendi\u011fi gibi) ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n \u00f6\u011frenmede devrim yarataca\u011f\u0131n\u0131, b\u00f6ylece ihtiya\u00e7 an\u0131nda kullan\u0131c\u0131n\u0131n performans ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re uygun i\u00e7erik ve m\u00fcfredat\u0131n yerinde olu\u015fturulaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Anlamsal Web teknolojileri, ger\u00e7ek sorulara do\u011frudan cevap vermek ve do\u011fru eylem veya karar\u0131 \u00f6nermek i\u00e7in insan benzeri ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme ve anlam ontolojilerini uygulayacakt\u0131r. Olay odakl\u0131 \u00f6\u011frenme tamamen ortadan kalkmayabilir, bir\u00e7ok performans destek se\u00e7ene\u011finden biri olarak kalabilir.<\/p>\n<p>Yazar, bu e\u011filimle uyumlu olabilmek i\u00e7in, yazarl\u0131k ara\u00e7lar\u0131n\u0131n Anlamsal Web \/ Web 3.0 gibi web teknolojilerinin evrimiyle tutarl\u0131 bir bi\u00e7imde i\u00e7erik \u00fcretmesi gerekece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. \u0130\u00e7erik, anlamsal i\u015fleme motorlar\u0131n\u0131n \u00f6\u011frenenler i\u00e7in anlam\u0131n\u0131 ve faydas\u0131n\u0131 anlamas\u0131na olanak tan\u0131mak i\u00e7in \u015feffaf ve yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f (\u00d6rne\u011fin, XML ile) olmal\u0131d\u0131r. Yazarl\u0131k arac\u0131, ba\u015flang\u0131\u00e7ta i\u00e7eri\u011fin paketlenmesine, bi\u00e7imlendirilmesine herhangi bir ayr\u0131nt\u0131 atamak \u00fczere de\u011fil; i\u00e7eri\u011fi paketlemek ve bi\u00e7imlendirmek i\u00e7in anlamsal web uygulamalar\u0131n\u0131n kurallar\u0131n\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in tasarlanacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Yazarl\u0131k s\u00fcrecinin, bir bilgisayar\u0131n i\u00e7eri\u011fi, ba\u011flam\u0131n\u0131 ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenmesi i\u00e7in uygun formatlar\u0131 anlamas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in s\u0131n\u0131fland\u0131rma olu\u015fturmay\u0131 i\u00e7ermesi ve bunu bir \u015femada saklamas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6ylemektedir. Sonras\u0131nda belirli bir t\u00fcrdeki i\u00e7eri\u011fin tan\u0131mlanm\u0131\u015f bir formatta nas\u0131l i\u015flenece\u011fini belirleyen i\u015fleme kurallar\u0131 olu\u015fturma yetene\u011fine sahip olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n<h2><a id=\"_Toc69909305\"><\/a> Yazarl\u0131k Performans\u0131 Destek Uygulamalar\u0131<\/h2>\n<p>Performans deste\u011fi uygulama geli\u015ftirme, \u00f6zellikle mobil platform i\u00e7in, \u201cher zaman a\u00e7\u0131k, her zaman yan\u0131n\u0131zda\u201d do\u011fas\u0131 nedeniyle h\u0131zla art\u0131yor. \u00d6\u011fretim tasar\u0131m s\u00fcreci ve son kullan\u0131m, performans deste\u011fi i\u00e7in e-\u00f6\u011frenmeye g\u00f6re farkl\u0131 olsa da standart e-\u00f6\u011frenme ara\u00e7lar\u0131n\u0131n, tekniklerinin performans deste\u011fi geli\u015ftirmek i\u00e7in kullan\u0131lamamas\u0131n\u0131n hi\u00e7bir neden yoktur. Ancak, performans destek ara\u00e7lar\u0131 ile e-\u00f6\u011frenme aras\u0131ndaki baz\u0131 farkl\u0131l\u0131klar, bir yazarl\u0131k arac\u0131 se\u00e7erken a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6zelliklerin vurgulanmas\u0131na neden olabilir:<\/p>\n<ul>\n<li>Sa\u011flam arama yetene\u011fi. Bu, uygulamada yerel olarak depolanan i\u00e7eri\u011fin yan\u0131 s\u0131ra web tabanl\u0131 i\u00e7erik depolar\u0131n\u0131 i\u00e7erebilir.<\/li>\n<li>Olas\u0131 \u00f6z de\u011ferlendirmeler haricinde de\u011ferlendirmeye ihtiya\u00e7 duyulmamas\u0131.<\/li>\n<li>\u0130\u015f ak\u0131\u015f\u0131, kontrol listesi ve zaman \u00e7izelgesi tabanl\u0131 ekran \u015fablonlar\u0131na ihtiya\u00e7 duyulabilir. Karar destek a\u011fa\u00e7lar\u0131 da yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/li>\n<li>Kullan\u0131c\u0131lar ba\u011flant\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 saha ortamlar\u0131nda olacaksa, arac\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z ba\u011flant\u0131 kesilmi\u015f veya ba\u011fl\u0131 modda kullanma yetene\u011fi.<\/li>\n<li>Payda\u015flar\u0131n ara\u00e7 etkinli\u011fini kolayca de\u011ferlendirmesini ve performans a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 te\u015fhis etmesini sa\u011flamak i\u00e7in kullan\u0131m verilerini bir web hizmetine g\u00f6nderme yetene\u011fi (performans destek arac\u0131na odaklanman\u0131n gerekli olabilece\u011fi durumlarda).<\/li>\n<\/ul>\n<p>Kurulu\u015funuz performans destek uygulamalar\u0131 olu\u015fturmaya d\u00e2hilse, yazarl\u0131k ara\u00e7lar\u0131 se\u00e7iminizi bu \u00f6zellikleri sa\u011flam bir \u015fekilde destekleyenlerle s\u0131n\u0131rland\u0131rmak isteyebilirsiniz.<\/p>\n<p>\u015eu anda, performans deste\u011fi yazmak i\u00e7in reklam\u0131 yap\u0131lan veya \u00f6zel olarak tasarlanm\u0131\u015f hi\u00e7bir yazma arac\u0131 yoktur ancak bu, i\u015fyerinde performans deste\u011finin pop\u00fclerli\u011fi nedeniyle de\u011fi\u015febilir.<\/p>\n<h2><a id=\"_Toc69909306\"><\/a> <b>HTML5<\/b><b> Bi\u00e7imi<\/b><\/h2>\n<p>Adobe Flash format\u0131, 1996&#8217;dan beri etkile\u015fimli multimedya e-\u00f6\u011frenim d\u00fcnyas\u0131na h\u00e2kimdir. Say\u0131s\u0131z medya a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin, etkile\u015fimli seviye 3 ve seviye 4 e-\u00f6\u011frenim kurslar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00e7e\u015fitli \u00f6\u011frenme nesneleri i\u00e7inde medya varl\u0131klar\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcnen animasyonlar ve videolar olu\u015fturmak i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7o\u011fu yazarl\u0131k arac\u0131, Zengin \u0130nternet Uygulamalar\u0131\u2019nda (Z\u0130U) kapsaml\u0131 etkile\u015fimi ele almak i\u00e7in ActionScript komut dosyas\u0131 olu\u015fturma dili arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla neredeyse s\u0131n\u0131rs\u0131z yetene\u011fi nedeniyle Flash format\u0131nda \u00e7\u0131kt\u0131 verir. Ayr\u0131ca internet videolar\u0131 i\u00e7in tercih edilen format olmu\u015ftur (.flv format\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla).<\/p>\n<p>Flash son zamanlarda pop\u00fclerlik ve deste\u011finde bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ya\u015fad\u0131, ancak \u00e7e\u015fitli nedenlerle HTML5 (CSS3, HTML v.5 ve JavaScript kombinasyonu) olarak bilinen \u015feyin lehine:<\/p>\n<ul>\n<li>Apple, iOS mobil cihazlar\u0131nda Flash&#8217;\u0131 hi\u00e7bir zaman desteklememi\u015ftir ve bu cihazlar (\u00f6zellikle zengin medya i\u00e7eri\u011finin daha k\u00fc\u00e7\u00fck bir ekranla daha az k\u0131s\u0131tland\u0131\u011f\u0131 iPad&#8217;ler) \u00e7ok daha pop\u00fcler h\u00e2le gelmi\u015ftir (m-\u00f6\u011frenme d\u00e2hil).<\/li>\n<li>Flash ile performans ve karars\u0131zl\u0131k sorunlar\u0131.<\/li>\n<li>Flash ile ilgili g\u00fcvenlik sorunlar\u0131, eklenti uygulama tabanl\u0131 bir web nesnesinin (Flash gibi) web sayfalar\u0131n\u0131 ve taray\u0131c\u0131y\u0131 (\u00f6zellikle \u00fcst web sayfas\u0131) kontrol etme ve ileti\u015fim kurma yetene\u011fini do\u011fal olarak s\u0131n\u0131rlar.<\/li>\n<li>\u00d6rne\u011fin, geri ve ileri d\u00fc\u011fmelerinin kullan\u0131m\u0131n\u0131 kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 h\u00e2le getiren bir taray\u0131c\u0131 ba\u011flam\u0131nda Flash ile ilgili kullan\u0131labilirlik sorunlar\u0131.<\/li>\n<li>Adobe Flash geli\u015ftirmeyi \u00f6\u011frenmek i\u00e7in dik \u00f6\u011frenme e\u011frisi. Flash nesnelerini olu\u015fturmak i\u00e7in Flash&#8217;tan daha basit bir\u00e7ok program mevcuttur, ancak \u00f6zelliklerinden tam olarak yararlanmak i\u00e7in Flash program\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek gerekir.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Adobe, 2011 y\u0131l\u0131nda Flash&#8217;\u0131 kullan\u0131mdan kald\u0131rmaya ba\u015flad\u0131 ve Haziran 2012&#8217;de Flash Mobile (Android cihazlar i\u00e7in) deste\u011fini geri \u00e7ekti.<\/p>\n<p>HTML5, yeni yerel web yazarl\u0131k dili olarak tasarlanm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle art\u0131k Flash&#8217;\u0131n yerini almas\u0131 olarak yayg\u0131n bir \u015fekilde lanse edilmektedir (ve g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re Adobe taraf\u0131ndan kabul edilmektedir). Tam olarak tamamlanm\u0131\u015f bir \u015fartname de\u011fildir, muhtemelen birka\u00e7 y\u0131l daha devam edecek ancak taray\u0131c\u0131lar yine de taslak \u015fartnamenin bir\u00e7ok b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc zaten benimsemi\u015f durumda.<\/p>\n<p>Eklenti uygulama dili yerine yerel bir web dili (HTML) kullanman\u0131n a\u015fa\u011f\u0131daki gibi temel avantajlar\u0131 vard\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li>HTML i\u00e7eri\u011fi, ekran okuyucular i\u00e7in daha kolay eri\u015filebilir hale getirilebilir.<\/li>\n<li>S\u00fcrekli g\u00fcncellenmesi gereken eklenti uygulamas\u0131 yoktur. Bu, yeni s\u00fcr\u00fcmlerin uzun onay s\u00fcre\u00e7lerinden ge\u00e7mesi gereken ve kullan\u0131c\u0131lar\u0131n sistemlerini y\u00fckseltmek i\u00e7in BT personeline g\u00fcvenmesi gereken y\u00f6netilen BT ortamlar\u0131nda bir sorun olabilir.<\/li>\n<li>HTML i\u00e7eri\u011fi d\u00fczenlemek \u00e7ok daha kolayd\u0131r. HTML yaln\u0131zca bir metin edit\u00f6r\u00fc gerektirir. Flash&#8217;ta d\u00fczenleme, kaynak uygulamadaki kaynak dosyalarda de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirir. \u00c7\u0131kt\u0131 dosyalar\u0131 (.swf) ve d\u00fczenleme dosyalar\u0131 (.fla) farkl\u0131 formatlard\u0131r ve \u00e7\u0131kt\u0131 dosyalar\u0131n\u0131 Flash yaz\u0131l\u0131m\u0131nda d\u00fczenleyemezsiniz. HTML&#8217;de, \u00e7\u0131kt\u0131 dosyas\u0131 bi\u00e7iminden farkl\u0131 bir kaynak dosya bi\u00e7iminin olmas\u0131 gerekmez; Dreamweaver gibi bir \u201cgidi\u015f-d\u00f6n\u00fc\u015f\u201d WYSIWYG web sayfas\u0131 d\u00fczenleyicisi kullan\u0131yorsan\u0131z \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131 al\u0131nan dosyalar\u0131 web sayfas\u0131 d\u00fczenleyicisine yeniden aktarabilir ve istedi\u011finiz zaman d\u00fczenleyebilirsiniz.<\/li>\n<li>HTML, genellikle ActionScript gibi bir eklenti dilinden daha kolayd\u0131r (ancak bu, JavaScript&#8217;in ne kadar kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r) ve geli\u015ftirme maliyetlerini d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr.<\/li>\n<li>Taray\u0131c\u0131 HTML kodunu \u2018yabanc\u0131\u2019 bir uygulamadan geliyormu\u015f gibi g\u00f6rmedi\u011fi i\u00e7in g\u00fcvenlik sorunlar\u0131 azal\u0131r.<\/li>\n<li>Eklenti i\u00e7eri\u011fini haric\u00ee arama motorlar\u0131 taraf\u0131ndan aranabilir olacak \u015fekilde yap\u0131land\u0131rmak zordur oysa HTML kodu her zaman varsay\u0131lan olarak aranabilir.<\/li>\n<li>Yerel HTML kodunu \u00e7evirmek veya en az\u0131ndan web sayfas\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fini \u00e7eviri motorlar\u0131na g\u00f6stermek daha kolayd\u0131r.<\/li>\n<li>Genel olarak kullan\u0131c\u0131lar taray\u0131c\u0131 ortam\u0131ndan eklenti ortam\u0131na ge\u00e7tiklerinde sorunsuz bir kullan\u0131c\u0131 deneyimi yaratmak daha zordur, eklenti ortam\u0131 daha i\u015flevsel olarak ba\u011f\u0131ms\u0131z olma e\u011filimindedir (Kod taban\u0131 farkl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in olmas\u0131 gerekir.).<\/li>\n<\/ul>\n<p>Ayr\u0131ca, HTML5&#8217;in sundu\u011fu \u00f6zel avantajlar da vard\u0131r (HTML&#8217;nin \u00f6nceki s\u00fcr\u00fcmlerine k\u0131yasla):<\/p>\n<ul>\n<li>Ses ve video, HTML5&#8217;te yerel olarak yay\u0131nlanabilir.<\/li>\n<li>Programc\u0131lar, HTML5&#8217;te kodun daha verimli bir \u015fekilde d\u00fczenlenmesini sa\u011flayan yeni yap\u0131sal unsurlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra birlikte \u00e7al\u0131\u015fabilirli\u011fi art\u0131ran \u00f6zelliklere sahiptir.<\/li>\n<li>Formlarda kullan\u0131c\u0131 girdisinin do\u011frulanmas\u0131 yerle\u015fik bir \u00f6zelliktir.<\/li>\n<li>Bant geni\u015fli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan verimli vekt\u00f6r grafikleri (SVG format\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla) yerel olarak desteklenir.<\/li>\n<li>HTML5, web uygulamas\u0131n\u0131 desteklemek i\u00e7in eri\u015filebilen yerel veri depolamaya olanak sa\u011flar.<\/li>\n<li>S\u00fcr\u00fckle ve b\u0131rak etkile\u015fimleri do\u011fal olarak desteklenir.<\/li>\n<li>Bir mobil cihaz\u0131n co\u011frafi konum \u00f6zelliklerinden yararlan\u0131labilir.<\/li>\n<\/ul>\n<p>HTML5&#8217;in e-\u00f6\u011frenime en b\u00fcy\u00fck avantaj\u0131 mobil cihazlar i\u00e7in \u201cduyarl\u0131 tasar\u0131ma\u201d izin vermesidir. Bu da i\u00e7eri\u011fin taray\u0131c\u0131 penceresinin boyutuna g\u00f6re dinamik olarak yeniden boyutland\u0131r\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelir. Buna IOS taraf\u0131ndan desteklendi\u011fi ger\u00e7e\u011fini de ekleyince bir\u00e7ok mobil kitleye e-\u00f6\u011frenmeyi sa\u011flamak i\u00e7in en iyi strateji oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n<p>HTML5 \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131 veren bir yazarl\u0131k arac\u0131 aramal\u0131 m\u0131s\u0131n\u0131z? Bu, hedef kitlenize ba\u011fl\u0131d\u0131r. Kurulu\u015funuzun d\u0131\u015f\u0131ndaki kullan\u0131c\u0131lara e-\u00f6\u011frenim sa\u011fl\u0131yorsan\u0131z (yani kullan\u0131lacak taray\u0131c\u0131lar\u0131n temelini kolayca belirleyemiyorsan\u0131z) ihtiyatl\u0131 tarafta hata yap\u0131p \u015fimdilik atlamak isteyebilirsiniz \u00e7\u00fcnk\u00fc kullan\u0131c\u0131lar bunu yapabilecek bir taray\u0131c\u0131ya (veya en az\u0131ndan spesifikasyonun belirli k\u0131s\u0131mlar\u0131na) sahip olmayabilir. Ancak, taray\u0131c\u0131lar\u0131n mevcut taslak durumunda tam olarak destekleyece\u011fi g\u00fcn h\u0131zla yakla\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p>HTML5&#8217;in e-\u00f6\u011frenme \u00fczerindeki etkisi ve e-\u00f6\u011frenme bi\u00e7iminiz olarak kabul edilip edilmeyece\u011fine karar verme hakk\u0131nda daha fazla bilgi i\u00e7in (ve dolay\u0131s\u0131yla bunu desteklemek i\u00e7in bir yazma arac\u0131 se\u00e7in), <b>HTML5&#8217;teki \u2018E-\u00d6\u011frenme Guild Raporu\u2019na <\/b><a href=\"http:\/\/www.elearningguild.com\/content.cfm?selection=doc.2574\"><i>http:\/\/www.elearningguild.com\/content.cfm<\/i><\/a><b> adresinden bak\u0131n.<\/b> Bu yaz\u0131n\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada, HTML5&#8217;e \u00e7\u0131kt\u0131y\u0131 destekleyen \u00e7ok az yazma arac\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bunu yapanlar, taray\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan uygulanan HTML5&#8217;in t\u00fcm \u00f6zelliklerini ve avantajlar\u0131n\u0131 sunmayabilir. HTML5 format\u0131ndaki \u00e7\u0131kt\u0131y\u0131 tan\u0131tan bir ara\u00e7 sat\u0131n almadan \u00f6nce HTML5&#8217;in hangi \u00f6zelliklerinin desteklendi\u011fini ve hangilerinin desteklenmedi\u011fini \u00f6zellikle belirlemek i\u00e7in sat\u0131c\u0131ya dan\u0131\u015f\u0131n. A\u015fa\u011f\u0131da Ganci (2013)&#8217;den HTML5&#8217;i destekleyen yazma ara\u00e7lar\u0131n\u0131n bir \u00f6n listesi verilmi\u015ftir:<\/p>\n<ul>\n<li>Adobe Captivate 7<\/li>\n<li>Articulate Storyline 1, Update 3<\/li>\n<li>Composica Enterprise 6<\/li>\n<li>Claro<\/li>\n<li>iSpring SuiteLandmark Liquid<\/li>\n<li>Lectora Inspire 11.1<\/li>\n<li>ReadyGo<\/li>\n<li>SmartBuilder<\/li>\n<\/ul>\n<h2><a id=\"_Toc69909307\"><\/a> <b>Etkile\u015fimli<\/b><b> Video<\/b><\/h2>\n<p>Etkile\u015fimli video, \u00f6\u011frenme uygulamalar\u0131 i\u00e7in h\u0131zla yayg\u0131n bir i\u00e7erik nesnesi t\u00fcr\u00fc h\u00e2line gelmektedir. Videoya etkile\u015fim ekleyerek videonun pop\u00fclerli\u011fini \u00f6\u011frenmek i\u00e7in etkili bir ara\u00e7 olarak kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Men\u00fcleri, ba\u011flant\u0131lar\u0131 ve (yar\u0131 saydam veya opak) d\u00fc\u011fmeleri \/ s\u0131cak noktalar\u0131 bir videoyla ili\u015fkilendirme fikri, videolar\u0131 ba\u015flatan web sayfalar\u0131nda her zaman m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur. Bununla birlikte, etkile\u015fimli videoda gezinme denetimleri, web sayfas\u0131ndaki videonun etraf\u0131na yerle\u015ftirilmek yerine stratejik noktalarda g\u00f6r\u00fcnerek \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken videonun kendi alanlar\u0131n\u0131n \u00fczerine yerle\u015ftirilir. Gezinme denetimleri, di\u011fer ilgili video kliplere (di\u011fer etkile\u015fimli videolar d\u00e2hil), di\u011fer i\u00e7erik t\u00fcrlerine (PDF&#8217;ler gibi) veya web sitelerine gidebilir. Formlar, metin giri\u015f alanlar\u0131 ve de\u011ferlendirmeler de videonun \u00fczerine yerle\u015ftirilebilir.<\/p>\n<p>Westfall (2015), etkile\u015fimli video kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6\u011frencileri daha zengin daha g\u00f6rsel medya veya etkile\u015fimli videolar sonucunda harekete ge\u00e7meye te\u015fvik edebilece\u011fini, kat\u0131l\u0131m oranlar\u0131n\u0131 art\u0131rabilece\u011fini daha ilgili bir kitle olu\u015fturabilece\u011fini bildirmektedir.<\/p>\n<p>A\u015fa\u011f\u0131da, etkile\u015fimli videonun \u00f6\u011frenme uygulamalar\u0131n\u0131n \u00f6rnekleri verilmi\u015ftir:<\/p>\n<ul>\n<li>Videodaki stratejik noktalarda sorulan de\u011ferlendirme sorular\u0131<\/li>\n<li>Ek kaynaklara ba\u011flant\u0131lar<\/li>\n<li>Videodaki ilgi alanlar\u0131na \u00f6\u011frenci navigasyonu i\u00e7in b\u00f6l\u00fcm bindirmeleri<\/li>\n<li>O nesne veya alan hakk\u0131nda daha fazla bilgi a\u00e7mak i\u00e7in videonun alanlar\u0131 \u00fczerinde g\u00f6r\u00fcnmez etkin noktalar<\/li>\n<li>Dallanma senaryolar\u0131 i\u00e7in sunulan \u00e7oklu zaman \u00e7izelgeleri<\/li>\n<li>Kullan\u0131c\u0131 ek a\u00e7\u0131klamalar\u0131<\/li>\n<li>Hik\u00e2ye boyunca alternatif yollar se\u00e7me becerisine sahip \u00f6\u011frencilerle video hik\u00e2ye anlat\u0131m\u0131<\/li>\n<\/ul>\n<p>Etkile\u015fimli video, kullan\u0131c\u0131 i\u00e7in kusursuz, s\u00fcr\u00fckleyici bir deneyim sa\u011flar ve \u201cKendi maceran\u0131z\u0131 se\u00e7in.\u201d gibi uyarlanabilir \u00f6\u011frenme senaryolar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ilgili bilgiler i\u00e7in \u201cdetaya inme\u201d se\u00e7eneklerini daha kullan\u0131c\u0131 dostu h\u00e2le getirir. Ayr\u0131ca kullan\u0131c\u0131n\u0131n videoyla etkile\u015fimlerini izlemeyi de kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Etkile\u015fimli video, \u015fu anda \u00f6\u011frenmeye y\u00f6nelik videolar i\u00e7in ana platform oldu\u011fundan, genellikle mobil cihazlarda kullan\u0131m\u0131 ifade eder. Mobil cihazlar i\u00e7in \u00f6zellikle ilgi \u00e7ekici bir uygulama, aray\u00fczdeki geleneksel k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u011fmeler yerine \u201cfat finger\u201d i\u00e7in cep telefonunda gezinme (ba\u015fparmaklar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla vb.) bir kolayl\u0131k olarak videoda h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ileri veya geri kayd\u0131rma gibi \u015feylere olanak tan\u0131yan yar\u0131 saydam etkin noktalar\u0131n \u00fcst \u00fcste bindirilmesidir.<\/p>\n<p>Etkile\u015fimli videolar olu\u015fturmak, videolar\u0131n video oynat\u0131l\u0131rken \u00fcst \u00fcste binen \u00f6geleri ekleyen \u00d6YS gibi bir sistem i\u00e7inde oynat\u0131lmas\u0131n\u0131 veya video oynat\u0131c\u0131 yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6zel denetimlerine (genellikle HTML tabanl\u0131) eri\u015fim gerektirir. \u0130kinci durumda, se\u00e7enekler, oynatma parametrelerini kontrol etmekle s\u0131n\u0131rl\u0131 olabilir ancak ger\u00e7ekte video \u00fczerine g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri bindirmeyebilir; ba\u011flant\u0131lar\u0131n ve etkile\u015fimli widget&#8217;lerin videonun \u00e7evresinde (yani oynat\u0131c\u0131 aray\u00fcz\u00fcnde) g\u00f6r\u00fcnmesi, ancak videonun \u00fczerinde olmamas\u0131 gerekebilir.<\/p>\n<p>Yerle\u015fik d\u00fczenleme ara\u00e7lar\u0131 kullan\u0131larak YouTube&#8217;da basit etkile\u015fimli videolar olu\u015fturulabilir. Ba\u011flant\u0131lar; \u00f6rne\u011fin, bir dizideki sonraki videoya ba\u011flanmak i\u00e7in \u00fcst \u00fcste bindirilebilir. Ancak, yukar\u0131da a\u00e7\u0131klananlar gibi geli\u015fmi\u015f \u00f6zelliklere ihtiyac\u0131n\u0131z varsa bunlar\u0131n bir geli\u015ftirme arac\u0131nda olu\u015fturulmas\u0131 gerekir.<\/p>\n<h2><a id=\"_Toc69909308\"><\/a> <b>Sosyal Video<\/b><\/h2>\n<p>Sosyal video, belirli bir videoyla ilgili i\u00e7eri\u011fin eklenmesini etkili bir \u015fekilde yapman\u0131n yoludur. Videodaki \u00f6\u011frenci yorumlar\u0131 genellikle \u00f6nemli i\u00e7erik bo\u015fluklar\u0131n\u0131 doldurur.<\/p>\n<p>Sosyal video, videonun yan taraf\u0131na, kullan\u0131c\u0131 yorumlar\u0131n\u0131n videodaki bir konumla ili\u015fkilendirilen video konu\u015fma metninde belirli bir noktaya etiketlenece\u011fi \u015fekilde senkronize edilmi\u015f bir kayd\u0131rma \u00e7ubu\u011fu eklemeyi i\u00e7erir. Bir kullan\u0131c\u0131 bir yorumu t\u0131klad\u0131\u011f\u0131nda, video ve ilgili konu\u015fma metni, yorumun etiketlendi\u011fi konuma atlar. Yorumlar, video oynat\u0131l\u0131rken yorumlar\u0131 videodaki konumla ve etiketlendikleri konu\u015fma metniyle senkronize etmek i\u00e7in kayd\u0131r\u0131l\u0131r; yorumlara yer i\u015fareti koyulabilir.<\/p>\n<p>Sosyal video, videonun konu\u015fma metnini olu\u015fturmaya dayan\u0131r (Kapal\u0131 altyaz\u0131 ile ayn\u0131 olmak zorunda de\u011fildir; bu genellikle ayr\u0131 bir metin dosyas\u0131 da de\u011fildir ancak video dosyas\u0131n\u0131n i\u00e7ine yerle\u015ftirilmi\u015ftir.). G\u00fcn\u00fcm\u00fczde video transkriptleri \u00fcretmek zor de\u011fildir, konu\u015fma-metin d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fcleri olduk\u00e7a do\u011frudur, bu s\u00fcreci olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck maliyetle otomatikle\u015ftirir. Konu\u015fma metnindeki yorum g\u00f6stergelerine t\u0131klamak da kullan\u0131c\u0131y\u0131 ili\u015fkili bir yoruma y\u00f6nlendirir.<\/p>\n<h2><a id=\"_Toc69909309\"><\/a> <b>Mikro \u00d6\u011frenme<\/b><b> Videosu<\/b><\/h2>\n<p>Mikro \u00f6\u011frenme videolar\u0131 bir alt k\u00fcmedir; mikro \u00f6\u011frenmenin en yayg\u0131n uygulamas\u0131d\u0131r. Mikro \u00f6\u011frenme, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde m-\u00f6\u011frenmenin var olmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan bir kavramd\u0131r. K\u0131sa, kendi kendine yeten i\u00e7erik par\u00e7alar\u0131n\u0131n, t\u00fcm kurslar\u0131n aksine, mobil platform i\u00e7in daha uygun olmas\u0131 ger\u00e7e\u011finden kaynaklanmaktad\u0131r. &#8220;Mikro \u00f6\u011frenme&#8221; terimi, e-\u00f6\u011frenim end\u00fcstrisi i\u00e7inde belirli \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlara sahiptir ancak \u2018mikro \u00f6\u011frenme\u2019 yakla\u015f\u0131k 5 dakika veya daha k\u0131sa s\u00fcreli herhangi bir \u00f6\u011frenme varl\u0131\u011f\u0131na geni\u015f bir \u015fekilde uygulanabilir. Karma modlu mikro \u00f6\u011frenme varl\u0131klar\u0131n\u0131n bir \u00f6\u011frenme deneyimi i\u00e7inde esnek bir \u015fekilde bir araya getirilebildi\u011fi karma \u00f6\u011frenme ile ili\u015fkilidir. Bu \u201charmanlanm\u0131\u015f\u201d varl\u0131klar, performans deste\u011fi ve e\u011fitim mod\u00fclleri ile e-\u00f6\u011frenme e\u011fitmen e\u011fitiminin bir kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 olabilir. K\u0131sa videolar, genellikle mikro \u00f6\u011frenmeyi i\u00e7eren \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin temelini olu\u015fturur. Mikro \u00f6\u011frenme videolar\u0131, platformun s\u0131n\u0131rlamalar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak \u00e7e\u015fitli uzunluklarda olabilir. \u0130\u015fte baz\u0131 \u00f6rnekler;<a href=\"#footnote-1\"><sup>1<\/sup><\/a><\/p>\n<ul>\n<li>YouTube 10 dakika<\/li>\n<li>Twitter 30 saniye<\/li>\n<li>Instragram 15 saniye<\/li>\n<li>Facebook 10 dakika<\/li>\n<\/ul>\n<p>Genellikle 15 saniye veya daha k\u0131sa videolar\u0131n bir seslendirmeye sahip olmas\u0131 mant\u0131kl\u0131 de\u011fildir. \u00d6\u011frenme mesaj\u0131n\u0131 etkili bir h\u00e2le getirmek i\u00e7in onlar\u0131n dikkatlice yaz\u0131lmas\u0131n\u0131 daha da \u00f6nemli k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Ultra k\u0131sa uzunluktaki mikro \u00f6\u011frenme videolar\u0131 genellikle normal veya yava\u015f \u00e7ekimde ilerlemek i\u00e7in t\u0131klatma \u00f6zelli\u011fine sahip, h\u0131zl\u0131 hareket eden bir i\u015flemi g\u00f6sterir. Mikro \u00f6\u011frenme videolar\u0131n\u0131n, herhangi bir t\u00fcr mikro \u00f6\u011frenmenin \u00fcst verilerle etiketlenmesi \u00e7ok \u00f6nemlidir, b\u00f6ylece bireysel mikro \u00f6\u011frenme i\u00e7erik par\u00e7alar\u0131 anlaml\u0131 bir b\u00fct\u00fcn \u00f6\u011frenme deneyimine birle\u015ftirilebilir.<\/p>\n<p>Mikro \u00f6\u011frenme videolar\u0131, payda\u015flar\u0131 veya kullan\u0131c\u0131lar\u0131 e\u011fiterek olu\u015fturulabilir. Bu da kullan\u0131c\u0131lar\u0131 uzmanl\u0131k alanlar\u0131ndaki konularda \u00f6\u011freticiler olu\u015fturmaya, bunlar\u0131 ba\u015fkalar\u0131yla payla\u015fmaya te\u015fvik eder.<\/p>\n<p>Yazarl\u0131k ara\u00e7lar\u0131 ve \u00d6\u0130YS&#8217;ler (Video \u0130\u00e7erik Y\u00f6netim Sistemleri- V\u0130YS olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r.) \u00f6rne\u011fin, KZO, belirtilen t\u00fcm hususlar\u0131 i\u00e7eren mikro \u00f6\u011frenme i\u00e7in optimize edilmi\u015f videolar olu\u015fturmak i\u00e7in \u00f6zel olarak en iyi h\u00e2le getirilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Mikro \u00f6\u011frenim videolar\u0131 olu\u015fturmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsan\u0131z a\u015fa\u011f\u0131daki gibi sorunlarla ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in i\u00e7erik y\u00f6netimi y\u00f6n\u00fcn\u00fc dikkate alman\u0131z \u00e7ok \u00f6nemlidir:<\/p>\n<p>\u0130ndirilen videolar i\u00e7in kullan\u0131m takibini yakalaman\u0131n zorlu\u011fu. Bir V\u0130YS, videolar\u0131 kendi sistemi i\u00e7inde yay\u0131nlamas\u0131 nedeniyle ayr\u0131nt\u0131l\u0131 kullan\u0131m takibini yapacak \u015fekilde konumland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<ul>\n<li>\u00d6zellikle kullan\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan olu\u015fturulan videolar olmak \u00fczere videolar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 ve kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in kurallar ve izinler. Baz\u0131 d\u00fczenleyici ortamlar (t\u0131p gibi, Sa\u011fl\u0131k Sigortas\u0131 Ta\u015f\u0131nabilirli\u011fi ve Sorumluluk Yasas\u0131 (HIPAA) gereksinimleri olan) i\u00e7erikte kullan\u0131labilecek ayr\u0131nt\u0131lar i\u00e7in kat\u0131 kurallara sahip olabilir, bunlar\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemek i\u00e7in temel izinleri bilmeleri gerekebilir.<\/li>\n<li>Videolar\u0131 yaln\u0131zca \u201c\u00e7ekme\u201d tabanl\u0131 bir kitapl\u0131kta sunmak yerine kullan\u0131c\u0131lara (belki de g\u00fcnl\u00fck olarak da) g\u00f6ndermek.<\/li>\n<\/ul>\n<h2><a id=\"_Toc69909310\"><\/a> <b>Kitle Kaynakl\u0131 Yazarl\u0131k Sistemleri<\/b><\/h2>\n<p>Kitle kaynakl\u0131 yazma sistemleri (\u00d6rne\u011fin, Oppia) \u00f6\u011frencilerin onunla nas\u0131l etkile\u015fim kurdu\u011funa dair verileri toplay\u0131p derleyerek yazarlar\u0131n bir dersteki eksiklikleri tespit edip d\u00fczeltmelerini kolayla\u015ft\u0131r\u0131yor. Bu sistemler, \u00f6\u011frencilerin, sistemin yeterince yan\u0131t vermedi\u011fi sorulara verdikleri yan\u0131tlar\u0131 tan\u0131mlar; yazarlar\u0131n, \u00f6\u011frenci ile y\u00fcz y\u00fcze etkile\u015fimde bulunmalar\u0131 h\u00e2linde s\u00f6yleyeceklerine dayal\u0131 olarak yeni bir \u00f6\u011frenme yolu olu\u015fturmalar\u0131na olanak tan\u0131r. Bu, sistemin kurs yazarlar\u0131n\u0131n kolektif bilgeli\u011fini biriktirmesine, \u00f6\u011frenmeyi kademeli olarak geli\u015ftirmesine izin verir.<\/p>\n<p>Etkile\u015fim pencere \u00f6gelerinin y\u00fcklenebildi\u011fi ve bu arac\u0131 kullanarak yazarlar toplulu\u011funun kullan\u0131m\u0131na sunulabildi\u011fi sistemler bir s\u00fcredir mevcuttur (\u00d6rne\u011fin, ZebraZapps). Burada bahsedilen kitle kaynak kullan\u0131m\u0131, i\u00e7eri\u011fi sunman\u0131n teknik mekani\u011finden ziyade i\u00e7eri\u011fin pedagojik y\u00f6n\u00fcyle ilgilenmesi bak\u0131m\u0131ndan farkl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2><a id=\"_Toc69909311\"><\/a> <b>Ak\u0131ll\u0131 \u0130\u00e7erik<\/b><\/h2>\n<p>\u00d6zellikle \u00f6\u011frenme i\u00e7eri\u011fi ve teknoloji sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131 olmak \u00fczere bir\u00e7ok \u00e7izgiden \u00f6\u011frenen profesyoneller, \u00f6\u011frenme deneyimlerini olu\u015fturmada; y\u00f6netmede esnekli\u011fi, verimlili\u011fi art\u0131rman\u0131n bir yolu olarak \u201cak\u0131ll\u0131 i\u00e7erik\u201d fikrinde bir araya gelmektedir. D\u0130\u00d6, SCORM&#8217;un olu\u015fturulmas\u0131 ve birlikte \u00e7al\u0131\u015fabilir, yeniden kullan\u0131labilir i\u00e7erik konusundaki \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fc ile bir s\u00fcredir ak\u0131ll\u0131 i\u00e7erik paradigmas\u0131n\u0131 te\u015fvik etmektedir.<\/p>\n<p>Rockley (2015)&#8217;de ak\u0131ll\u0131 i\u00e7erik \u201c\u2026 mod\u00fcler, yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, yeniden kullan\u0131labilir, formats\u0131z, anlamsal olarak zengin ve sonu\u00e7 olarak ke\u015ffedilebilir, yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131labilir; uyarlanabilir\u201d olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r (s.1). Ak\u0131ll\u0131 i\u00e7erik, a\u015fa\u011f\u0131dakilerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 veya tamam\u0131n\u0131 yaparak elde edilir:<\/p>\n<ul>\n<li>Anlamsal a\u00e7\u0131dan zengin meta verilerle etiketleme<\/li>\n<li>Tutarl\u0131 bir \u015fema, tek tip yap\u0131 kullanarak ayr\u0131 bile\u015fenlere mod\u00fclerle\u015ftirme<\/li>\n<li>Ham bilgileri bi\u00e7imlendirme \/ sunum talimatlar\u0131ndan ay\u0131rma<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u015eu anda olduk\u00e7a iyi bilinen \u00f6nemli bir sonu\u00e7, \u00d6\u011frenme \u0130\u00e7erik Y\u00f6netim Sistemleri (\u00d6\u0130YS&#8217;ler) gibi i\u00e7erik bile\u015fenlerini kar\u0131\u015ft\u0131rma ve e\u015fle\u015ftirme becerisidir. \u00d6\u0130YS&#8217;lerde i\u00e7erik nesneleri, \u00d6\u0130YSS&#8217;lerin i\u00e7erik havuzuna veya kitapl\u0131\u011f\u0131na y\u00fcklenir; \u00f6\u011frenme \u00fcr\u00fcnleri, kullan\u0131c\u0131n\u0131n belirtilen ihtiya\u00e7lar\u0131na demografik profillerine g\u00f6re \u00e7al\u0131\u015fma zaman\u0131nda dinamik olarak monte edilir <b>(bk. Berking, 2015 <\/b><b>3.2.\u0130\u00e7erik y\u00f6netim sistemlerini -\u00d6\u0130YS&#8217;ler- \u00f6\u011frenmek).<\/b> \u00d6rne\u011fin, kullan\u0131c\u0131, bir i\u00e7erik yazar\u0131n\u0131n yaln\u0131zca bir kez yazmas\u0131 gereken ayn\u0131 nesnelerden birle\u015ftirilmi\u015f bir s\u0131n\u0131f kursu, bir e-\u00f6\u011frenim mod\u00fcl\u00fc i\u00e7in bir\u201d kat\u0131l\u0131mc\u0131 k\u0131lavuzu\u201d talep edebilir. Mobil cihazlar\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ve \u00e7a\u011f\u0131nda, i\u00e7eri\u011fi birden \u00e7ok formatta (k\u00e2\u011f\u0131t, web, uygulamalar), cihazlarda (tabletler, ak\u0131ll\u0131 telefonlar, masa\u00fcst\u00fc bilgisayarlar), sistemlerde (\u00d6YS&#8217;ler, \u00d6\u0130YS&#8217;ler, i\u00e7erik arac\u0131l\u0131k sistemleri, ak\u0131ll\u0131 e\u011fitim sistemleri) t\u00fcketilebilir h\u00e2le getirmek son derece \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p>Yazma ara\u00e7lar\u0131 \u015fu anda mimaride, i\u00e7eri\u011fi zengin meta verilerle etiketleme, \u015fablonlar\u0131 kullanarak mod\u00fclerle\u015ftirme, i\u00e7eri\u011fi g\u00f6r\u00fcn\u00fcmden ay\u0131rmak i\u00e7in CSS kullanma becerileriyle ak\u0131ll\u0131 i\u00e7erik konseptini tam olarak destekleyecek kadar a\u00e7\u0131k u\u00e7ludur. Ancak, ak\u0131ll\u0131 i\u00e7eri\u011fe y\u00f6nelik gelecekteki birlikte \u00e7al\u0131\u015fabilirlik standartlar\u0131n\u0131n, ak\u0131ll\u0131 i\u00e7eri\u011fi desteklemek i\u00e7in yazarl\u0131k ara\u00e7lar\u0131na y\u00f6nelik gereksinimleri de\u011fi\u015ftirip de\u011fi\u015ftirmeyece\u011fi hen\u00fcz belli de\u011fil. Bu standartlar, ak\u0131ll\u0131 i\u00e7erik i\u00e7in tek bir kapsay\u0131c\u0131 standart veya referans modelde birle\u015ftirilebilir.<\/p>\n<p>Ak\u0131ll\u0131 bir i\u00e7erik mimarisi i\u00e7in bir ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 Quinn (2015) taraf\u0131ndan tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bir \u00f6\u011frenme deneyiminin a\u015fa\u011f\u0131daki temel \u00f6gelerine g\u00f6re i\u00e7erik nesnelerinin olu\u015fturulmas\u0131n\u0131, etiketlenmesini savunmaktad\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li>\u00d6n s\u00f6z (Giri\u015f)<\/li>\n<li>Kavram (lar)<\/li>\n<li>\u00d6rnek(ler)<\/li>\n<li>Uygulama<\/li>\n<li>Yans\u0131ma<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bunlar, bir i\u00e7erik arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 veya uyarlanabilir \u00f6\u011frenme sistemi i\u00e7inde a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde de\u011fi\u015ftirilebilir. (Quinn&#8217;den, 2015, s. 17.)<\/p>\n<p>Bu \u00f6rnek paradigma, geli\u015ftirme ara\u00e7lar\u0131yla ilgili \u00f6nemli bir noktan\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor; yaln\u0131zca i\u00e7erik nesnelerini de\u011fil ayn\u0131 zamanda kapsay\u0131c\u0131 \u00f6\u011frenim mimarisini, ekosistemin kendisini standartla\u015ft\u0131rma y\u00f6n\u00fcndeki d\u00fcrt\u00fc nedeniyle yazarl\u0131k ara\u00e7lar\u0131n\u0131n en az\u0131ndan i\u00e7erik tasar\u0131m\u0131n\u0131n t\u00fcm ekosistemle sinerjilerinden yararlanacak \u015fekilde tasarlanmas\u0131 gerekecektir. Asl\u0131nda, yazarl\u0131k ara\u00e7lar\u0131n\u0131n, dikkatlice belirlenmi\u015f girdiler, \u00e7\u0131kt\u0131lar ve hedeflerle b\u00f6yle bir ekosistem i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde tasarlanmas\u0131 gerekecek.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a><sup>1<\/sup>:<\/a><\/p>\n<p>Burada verilen s\u00fcreler de\u011fi\u015fikilik arz etmektedir. \u015eu an daha uzun s\u00fcreli video i\u00e7eri\u011fi yay\u0131nlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Kurumsal aboneliklerde burada bahsedilen s\u00fcrelerden daha uzun video y\u00fcklemek de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"author":15,"menu_order":2,"template":"","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-251","chapter","type-chapter","status-publish","hentry"],"part":167,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/yazarlik\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/251","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/yazarlik\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/yazarlik\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/yazarlik\/wp-json\/wp\/v2\/users\/15"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/yazarlik\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/251\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":308,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/yazarlik\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/251\/revisions\/308"}],"part":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/yazarlik\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/167"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/yazarlik\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/251\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/yazarlik\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=251"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/yazarlik\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=251"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/yazarlik\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=251"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekitap.ankara.edu.tr\/yazarlik\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=251"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}